Fadak.IR راهکارهای فدک
English Русский العربية فارسی
مقالات مدیریت مطالعات زبان


/ روش تحقیق‌وتحلیل

روش تحقیق


      تعریف مسئله
      هدف
      تعریف کردن مشکل
      نوشتن بیانیه مشکل
      منابع
      روش تحقیق
      مروری بر بررسی‌های قبلی
      بیان مساله تحقیق
      اهداف تحقیق
      فرضیه یا سوالات مهم
      تعریف مفاهیم و متغیرها
      مقیاس اندازه گیری (مقیاس متغیر)
      جامعه مورد مطالعه
      روش‌های جمع آوری اطلاعات
      روش‌های تجزیه و تحلیل اطلاعات
      برنامه ریزی اجرا
      ملاحظات اخلاقی
      محدودیت‌های پژوهش
      گزارش تحقیق
      تفاوت چارچوب نظری و مدل مفهومی
      IMRaD
      منابع بیشتر
      Revise
      اصول کلیدی نگارش کلید واژگان در یک مقاله علمی

تعریف مسئله

بیان مسئله شرح مختصری از موضوعی است که باید به آن پرداخته شود یا شرایطی که باید بهبود یابد و شکاف بین وضعیت (فعلی) مسئله و وضعیت (مطالبه شده) یا هدف یک فرایند یا محصول را مشخص می‌کند. با تمرکز بر واقعیات، بیانیه مسئله باید به گونه‌ای طراحی شود که پنج پرسش را مورد پردازش قرار دهد. اولین شرط حل مسئله، درک مسئله است که می‌تواند از طریق بیان مسئله انجام شود.[۱]
بیان مشکل در بیشتر مشاغل و سازمان‌ها برای اجرای پروژه‌های بهبود فرایند به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای درک مسئله و تلاش برای دستیابی به یک راه‌حل، تیم پروژه از عبارت یک بیان ساده و کاملاً تعریف شده مشخص استفاده خواهد کرد. این امر همچنین بینش خاصی را در مورد مشکل برای مدیریت فراهم خواهد کرد تا آن‌ها بتوانند تصمیمات مناسب تصویب پروژه را اتخاذ کنند. به همین ترتیب، روشن بودن و بدون ابهام بودن بیان مسئله بسیار مهم است.[۲]

هدف

هدف اصلی بیان مسئله، شناسایی و توضیح مسئله است. این شامل توصیف محیط موجود، محل بروز مشکل و تأثیرات آن بر کاربران، امور مالی و فعالیتهای فرعی/جانبی است. علاوه بر این، از عبارت بیان مسئله برای توضیح محیط مورد انتظار قرار داده شده استفاده می‌شود. تعریف شرایط مطلوب دید و بینش کلی‌ای برای فرایند یا محصول را فراهم می‌کند؛ که این هدف را که برای تحقق آن پروژه آغاز شده و بهبود پروژه و اهدافی مشخص شده شفاف می‌کند.[۳]
یکی دیگر از عملکردهای مهم بیان مسئله استفاده از آن به عنوان یک وسیله ارتباطی است. بیان مشکل برای Buy-in یا هم‌آفرینی افرادی که در پروژه مشارکت دارند کمک می‌کند. قبل از شروع پروژه، ذینفعان مسئله را تأیید می‌کنند و اهداف به‌طور دقیق در بیانیه مسئله شرح داده می‌شوند. پس از دریافت این تأیید، تیم پروژه آن را بررسی می‌کند تا اطمینان حاصل شود که همه موضوع مورد بحث و آنچه را که می‌خواهند انجام دهند درک می‌کنند. این امر همچنین به تعریف دامنه پروژه کمک می‌کند تا پروژه را بر روی هدف کلی متمرکز نگه‌دارد.
برای ایجاد تمرکز در تیم پروژه و تأیید این‌که آن‌ها در مسیر خود قرار دارند، در طول پروژه به بیانیه مسئله مراجعه می‌شود. در پایان پروژه، دوباره مورد بررسی قرار می‌گیرد تا تأیید شود راه حل واقعاً مشکل را حل می‌کند. یک بیان مسئله به خوبی تعریف شده همچنین می‌تواند در انجام تجزیه و تحلیل علل ریشه‌ای برای درک علت بروز این مشکل کمک کند و اطمینان حاصل کند که می‌توان اقداماتی را برای جلوگیری از بروز آن در آینده انجام داد.[۲]
باید توجه داشت که این بیانیه، تعریف راه حل مشکل یا روش‌های رسیدن به راه حل نیست. بیانیه مسئله به‌طور ساده‌ای شکاف بین وضعیت مسئله و هدف را تشخیص می‌دهد. می‌توان گفت که «مسئله/مشکلی که به خوبی بیان شد، نیمه حل شده‌است».[۳] با این حال، اغلب چند راه حل با صرفه و مناسب برای یک مسئله وجود دارد. فقط پس از نوشتن و توافق بر سر مسئله، باید راه حل(ها) مورد بحث و بررسی قرار گیرد و روند حاصله تعیین شود.[۴]

تعریف کردن مشکل

قبل از این‌که بیانیه مسئله ساخته شود، باید مشکل تعریف شود. این طبیعت بشر است که می‌خواهد هرچه زودتر کار بر روی یک راه حل را شروع کند و از تعریف مسئله واقعی که باید حل شود، غافل شود. با این حال، یک مشکل کم تعریف شده، خطر اجرای یک راه حل را که به‌طور کامل با نتایج مورد انتظار مطابقت ندارد، افزایش می‌دهد. اگر یک مسئله کاملاً درک نشود، قابل حل نیست.[۵]
روند تعریف مسئله اغلب یک کار گروهی است. این کار با ملاقات با ذی‌نفعان، مشتریان و / یا کاربران تحت تأثیر این مسئله (در صورت امکان) و اطلاع از نکات درد آن‌ها آغاز می‌شود.[۶] از آن‌جا که افراد معمولاً با برقراری ارتباط مؤثر مسائل خود، به ویژه به شخصی خارج از روند، دست و پنجه نرم می‌کنند، پرسیدن یک سری سؤال "چراً تا مشخص شدن استدلال اساسی مفید است. این روش که به عنوان " ۵ چرا " شناخته می‌شود، کمک می‌کند تا هسته و مرکز مشکل core اصلی بررسی شود زیرا بسیاری از تجربیات ناامیدی می‌توانند صرفاً علائم مسئله اصلی باشند.[۴] پرسیدن این سوالات اضافی و همچنین بیان جمله‌هایی که طرف ذی‌نفع گفته‌است، نشان دهنده میزان همدلی و درک مسئله است.
اطلاعات جمع‌آوری شده از این مصاحبه‌های اولیه تنها بخشی از تجزیه و تحلیل مسئله است. بسیاری از اوقات این مشکل به چندین منطقه یا کارکرد (دستگاه) گسترش می‌یابد که ذی‌نفعان، مشتریان و کاربران از آن‌ها بی‌اطلاع هستند. آن‌ها همچنین ممکن است با آنچه در واقعیت سطحی اتفاق می‌افتد آشنا باشند اما لزوماً علت ریشه‌ای اصلی آن نیست؛ بنابراین، جمع‌آوری دانش، اطلاعات و بینش از اعضای تیم پروژه و کارشناسان موضوعی در مورد مسئله به همان اندازه ضروری است.[۶] همچنین ممکن است نیاز به مشاوره با مواد تحقیقاتی اضافی، از جمله دستورالعمل‌های کار، کتاب‌چه راهنمای کاربر، مشخصات محصول، نمودار گردش کار و برنامه‌های قبلی پروژه باشد. مانند اکثر مراحل دیگر در پروژه بهبود فرایند، تعریف مشکل اغلب تکراری است زیرا ممکن است چندین دور بحث برای به‌دست‌آوردن تصویر کامل مورد نیاز باشد.[۲]
پس از فهم مشکل و روشن شدن شرایط دلیل آغاز پروژه، نوبت به نوشتن بیانیه مشکل می‌رسد.

نوشتن بیانیه مشکل

از بیانیه مشکل برای جلب حمایت پروژه و تأیید ذی‌نفعان استفاده خواهد شد. به همین ترتیب، باید عمل محور باشد. از همه مهم‌تر، بیانیه مسئله باید به‌طور واضح و دقیق نوشته شود تا نتایج موفقیت‌آمیز حاصل شود. یک بیان مشکل بد ساخته شده یا نادرست به یک راه حل معیوب منجر می‌شود به اتلاف وقت، پول و منابع.[۱]
چندین عنصر اساسی وجود دارد که می‌تواند در هر بیان مسئله برای کاهش خطر شکست پروژه تعبیه شود. ابتدا، عبارت بیان مسئله باید بر روی کاربر نهایی متمرکز باشد. یک اشتباه رایج تمرکز کردن روی «چگونه بودن» حل یک مسئله است تا شکاف فعلی. دوم، بیان مسئله نباید خیلی کلی/ گسترده باشد. فایده استفاده از رویکرد «۵ چرا» این است که با ارائه جزئیات لازم برای درک مسئله و ایجاد راه حل مناسب، از سادگی بیش از حد جلوگیری می‌کند. سرانجام، بیان مسئله نباید خیلی محدود باشد. تعصب در راه حل خلاقیتی را که هنگام طوفان فکری برای راه حل به وجود می‌آید خفه می‌کند، که ممکن است تجربه‌ای کمتر از بهینه را برای کاربر به همراه داشته باشد.[۶]
هنگام نوشتن بیانیه مسئله، طراحی و دنبال کردن قالب خاص مفید است. اگرچه گزینه‌های مختلفی برای انجام این کار وجود دارد، اما در زیر یک الگوی ساده و میانبر وجود دارد که اغلب در تجزیه و تحلیل تجارت برای حفظ تمرکز بر تعریف مشکل استفاده می‌شود.
ایده‌آل IDEAL: این بخش برای توصیف حالت مطلوب یا «درآینده خواهد بود» فرایند یا محصول استفاده می‌شود؛ که اهداف ذی‌نفعان و مشتریان را شناسایی می‌کند و همچنین در تعیین دامنه کمک می‌کند. به‌طور کلی، این بخش باید نشان دهد که پس از اجرای راه‌حل، محیط مورد انتظار چگونه است.
واقعیت REALITY: این بخش برای توصیف وضعیت فعلی یا «همان‌طور که هست» از فرایند یا محصول استفاده می‌شود که نکات درد بیان شده توسط ذی‌نفعان و مشتریان را بیان می‌کند. همچنین باید شامل بینش و تخصص تیم پروژه و کارشناسان موضوعی ارائه شده در هنگام تجزیه و تحلیل مسئله باشد.
CONSEQUENCES عواقب: این بخش برای توصیف تأثیرات در مشاغل در صورت حل نشدن یا بهبود نیافتن مشکل مورد استفاده قرار می‌گیرد. این شامل هزینه‌های مرتبط با از دست دادن پول، زمان، بهره‌وری، مزیت رقابتی و غیره است. میزان این تأثیرات به تعیین اولویت پروژه نیز کمک خواهد کرد.
PROPOSAL پیشنهاد: این بخش برای توصیف راه‌حل‌های بالقوه استفاده می‌شود. پس از اتمام، درک و تأیید بخش ایده‌آل، واقعیت و عواقب، تیم پروژه می‌تواند گزینه‌هایی را برای حل مشکل ارائه دهد. همچنین می‌تواند شامل پیشنهادهایی از طرف ذی‌نفعان و مشتریان باشد، اگرچه قبل از تعیین یک اقدام خاص، به بحث و تحقیق بیشتری نیاز است.[۵]
پیروی از این قالب و روش منجر به ایجاد یک سند قابل اجرا می‌شود که می‌تواند توسط همه طرفین برای درک مشکل مورد استفاده قرار گیرد و الزاماتی را بسازد که منجر به یک راه حل پیروز و موفق شود.
مثال
بسته به پیچیدگی مسئله، طول بیانات مسئله می‌تواند متفاوت باشد. در زیر مثالی از بیان مسئله ساده برای ایجاد قابلیت رمز ورود یک‌پارچه کاربران یا به انگلیسی Single Sign On وجود دارد:
ایده‌آل
در حالت ایده‌آل کاربران ما می‌توانند به لپ تاپ‌های خود وارد شوند و سپس به‌طور خودکار به همه برنامه‌های مورد نیاز برای استفاده دسترسی داشته باشند.
واقعیت
در واقع ما هر روز حداقل از سه برنامه برای انجام کار خود استفاده می‌کنیم که هر برنامه توسط یک رمز عبور با شرایط مختلف نام کاربری و طول رمز عبور محافظت می‌شود. گذرواژه‌ها نیز در زمان‌های مختلف منقضی می‌شوند.
عواقب
کاربران تقریباً هر روز ۲ دقیقه برای ورود به برنامه‌های مختلف هدر می‌دهند (اگر ۵۰۰ کاربر وجود داشته باشد ۵۰۰ کاربر استفاده کنیم * ۲ دقیقه در روز = ۱۰۰۰ دقیقه در بهره‌وری از دست رفته؛ ۱۰۰۰ دقیقه = ۱۶٫۶۷ ساعت در روز * ۷۵ دلار در ساعت = ۱۲۵۰ دلار در روز).
بخش پشتیبانی Helpdesk تقریباً ۶۰۰۰ تماس در سال را برای بازنشانی گذرواژه‌های فراموش شده و بازکردن قفل حساب‌ها حل می‌کند.
خطرات امنیتی در حالی که کاربران همچنان به نوشتن نام کاربری و گذرواژه بر روی یادداشتهای مهم روی میز خود ادامه می‌دهند وجود دارد.
پیشنهاد/پروپوزال
ارزیابی کردن راه حل‌های بالقوه برای قابلیت یکپارچه کردن رمز ورودها Single Sign On بوسیله شرکت سازنده نرم‌افزار Soft Ware، شرکت مدیریت شبکه و سهامداران تجاری.

منابع

Kush, Max (June 2015). "The Statement Problem". Quality Progress. 48 (6).
Annamalai, Nagappan; Kamaruddin, Shahrul; Azid, Ishak Abdul; Yeoh, TS (September 2013). "Importance of Problem Statement in Solving Industry Problems". Applied Mechanics and Materials. Zurich. 421 – via ProQuest.
Lindstrom, Chris (2011-04-24). "How To Write A Problem Statement". www.ceptara.com. Archived from the original on 5 August 2020. Retrieved 2018-04-10. خطای یادکرد: برچسب نامعتبر؛ نام «:3» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
Shaffer, Deb (2017-07-12). "How to Write a Problem Statement". ProProject Manager. Archived from the original on 20 June 2018. Retrieved 2018-04-10. خطای یادکرد: برچسب نامعتبر؛ نام «:5» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
Shaffer, David (2015-12-21). "Cooking Up Business Analysis Success". BA Times. Archived from the original on 12 June 2018. Retrieved 2018-04-10. خطای یادکرد: برچسب نامعتبر؛ نام «:6» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
{{من خیلی مراعات زبان سیستم رو می‌کنم که فارسی نکنم. news|url=https://www.forbes.com/sites/forbesagencycouncil/2018/04/02/take-these-steps-to-define-your-uiux-problem-and-avoid-haphazard-changes/#22f21cda7c6c%7Ctitle=Take These Steps To Define Your UI/UX Problem And Avoid Haphazard Changes|last=Widen|first=Steven|date=2018-04-02|work=Forbes|accessdate=2018-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807221021/https://www.forbes.com/sites/forbesagencycouncil/2018/04/02/take-these-steps-to-define-your-uiux-problem-and-avoid-haphazard-changes/#22f21cda7c6c%7Carchivedate=7 اوت 2020|language=en}} خطای یادکرد: برچسب نامعتبر؛ نام «:7» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). خطای یادکرد: برچسب نامعتبر؛ نام «:7» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

روش تحقیق

مقدمه
در این قسمت توضیحاتی پیرامون ضرورت آشنائی با روش تحقیق، مبانی و اصول اولیه در تحقیق ارائه می‌گردد انتظار می‌رود پس از مطالعه این قسمت فراگیر بتواند:
اهداف درس
شما دریابان این قسمت باید قادر باشید:
تحقیق به روش علمی را تعریف کنید.
چرا و چه زمانی تحقیق آغاز می‌شود؟انواع آنرا معرفی نمایید.
عناوین مهمترین بخش‌ها در هنگام تهیه طرح تحقیق را نام ببرید.
برای شما فرصتی فراهم خواهد شد تا به سوالات خود درمورد یک مسئله به صورت علمی بیاندیشید.
روش علمی برای تحقیق وانواع و ویژگی‌های آنرا را فراخواهید گرفت.
فراگیر همچنین متقاعد خواهد شد برای بررسی‌های علمی و دقیق نیازمند یادگیری روش تحقیق علمی می‌باشد.
درس بعدی
در طول سالیان و از ابتدای حیات بشر، انسان همیشه با تحقیق سروکار داشته است . آنچه در اینجا اهمیت دارد آنکه تحقیقی می‌تواند راهگشا باشد که بر اساس اصول و موازین علمی صورت پذیرد.
تحقیق در لغت به معنای درست و راست گردانیدن،پیدا کردن، افتن یاجستجوی حقیقت آورده شده است. تعاریف به عمل آمده از تحقیق و پژوهش فراوانند. تحقیق به روش علمی را مجموعه مقررات و قواعدی دانسته‌اند که چگونگی جستجو برای افتن حقایق مربوط به پک موضوع را نشان م دهد.در جایی دیگر آن را حقیقت پژوهی نامیده‌اند و گروهی از دانشمندان اینگونه تحقیق را عملی منظم که در نتیجه آن پاسخ‌هائی برای سوالات مندرج در موضوع تحقیق بدست خواهد آمد تعریف کرده اند.
درهرصورت مشخص است که وجه اشتراک در همه این تعاریف جستجوی حقیقت است و حقیقت پک پدیده ذهنی است که با واقعیت ( یعنی وجود عینی ) مطابقت دارد.( هرچند ممکن است این امر در علوم تجربی صحیح باشد لیکن در علوم نظری چنین نیست) به هرحال مانیز در روش تحقیقی که بحث خواهیم کرد بدنبال افتن حقیقت خواهیم بود. به صورت خلاصه منظور ما از روش علمی تحقیق، مجموعه قواعد و رویه‌ای است که محقق برای جمع آموری حقایق و واقعیت‌ها دنبال می‌کند تا سپس آنها را تفسیر، تبین و اثبات نماید.
جان دیوئی معتقد است:" اولین مرحله تحقیق احساس وجود یک مشکل است؛ به این معنی که پژوهشگر در کار خویش با مانع یا مشکلی روبرو گردیده است که در حل آن ابهام یا تردید دارد و نمی‌تواند در مقابل آن ساکت بماند." بنابراین این نقطه آغازین در انجام هرگونه پژوهش یا تحقیقی بسیار مهم است و نقش آموزش افراد برای مسئله یابی که در برخی نظام‌های آموزش و پرورش برآن بسیار تاکید می‌شود نیز از همین امر نشات می‌گیرد. هرچه ضرورت پرسش در هنگام تدریس برای فراگیر بیشتر مطرح شود و از او خواسته شود تا ذهن خود را برای طرح سوالات بیشتر فعال سازد می‌توان انتظار داشت که در آینده نیاز به تحقیق و پیشرفت در او ارتقا یابد. (مثال)
اولین مرحله از تقسیم بندی تحقیق را می‌توان منوط به هدف از انجام تحقیق دانست.بدین صورت که آیا هدف از انجام تحقیق علائق علمی محقق است یا احتیاجان عملی . بدین شکل که محقق برای موشکافی در تجربیات خود و دیگران، کنجکاوی‌های علمی ویا الهامات وفرضیات علمی محض بنبال اجرای تحقیق است و یا اینکه هدف کسب اطلاعاتی است که بتواند مشکل یا مسئله فوری را حل نموده ویا زمینه را برای تصمیمم گیری در مورد یک موضوع یا مسئله خاص فراهم نماید. چنانچه هدف اول مد نظر باشد با تحقیق بنیادی یا Basic Research روبرو هستیم که در تعریف آن گفته میشود: " تحقیقی است که برای گسترش و بسط دانش یا علوم پایه در یک نظام و بخاطر فهم آن طرحریزی می‌شود.ممکن است همه یا بخشی از این دانش در آینده کاربد داشته باظد ولی معمولا خود محقق در کاربرد نقشی ندارد." اکا چنانچه تحقیق برای هدف دوم انجام شود آنرا تحقیق کاربردی یا Applied Research می‌نامند و در تعریف آن گفته می‌شود: " این نوع تحقیق برروی یافتن راه خل مسائل فوری با ماهیت عملی متمرکز می‌شود و بنابراین این تحقیقات جنبه عملی داشته و معمولاخود محققین درکاربرد نتایج دخیل می‌باشند."
بدیهی است تقسیم بندی‌های متعدد دیگری برای روش‌های تحقیق وجو دارد که در ادامه مباحث مورد بررسی و بحث قرار خواهد گرفت.
آنچه در این مقدمه اهمیت دارد آنکه تخقیق از دیرباز با آدمی همراه بوده است و در طول تاریخ به شیوه‌ها و روش‌های مختلفی آنرا انجام داده است . چنانچه انسان با تحقیق آشنا نمی‌شد و و اقدام به انجام آن نمی‌کرد آیا دانش و علم انسان تا بدین پایه امروزی بود، مسلما پاسخ منفی است ( من همیشه در کلاسهای خود برای دانشجویان این جمله را یاد آوری می‌کنم که چنانچه دانشجو به اندازه استادش بداند هیچگاه نباید توقع پیشرفت علم را داشته باشیم و این واقعیتی است که نگاه به تاریخ علم و پیشینیان آنرا برای ما بیشتر مشخص خواهد نمود) بنابراین تحقیق هم از دیدگاه فردی و هم از دیدگاه اجتماعی یک ضرورت است و انسانی که جستجو و تحقیق را در زندگی خود نداشته باشد، تصوری از رشد و تکامل هم برای او نمی‌توان داشت.علاوه براین ضرورت انجام تحقیق از دیگاه علمی نیز انکار ناپذیر است چه "تحقیق را مایه حیات علم دانسته اند" و بدون انجام تحقیق علم همچون آبی که در حائی ماند باشد دچار گندیدگی و تبدیل شدن به لجنزار خواهد شد.

مروری بر بررسی‌های قبلی

در این قسمت توضیحاتی پیرامون ضرورت بررسی مطالعات قبلی و نحوه انجام آندرهنگام تهیه طرح تحقیق تحقیق ارائه می‌گردد .
اهداف درس
شما درپایان این قسمت باید قادر باشید:
دلایل اهمیت مرور بر بررسی‌های قبلی چیست؟
چگونه بررسی‌های قبلی را مرور کنیم؟
نحوه بیان مرور بر بررسی‌های قبلی چگونه است؟
درس بعدی
برای کسب اطلاعات در زمینه مورد تحقیق می‌باید به منابع مرجع مراجعه نمود منظور از منابع مرجع هر فرد یا هر چیزی است که به عنوان ماخذ اطلاعات مورد مراجعه قرار می‌گیرد بویژه آنها که مورد مراجعه فوری قرار می‌گیرند. کتابهای مرجع معمولا به گونه‌ای تالیف می‌شوند که هر کسی می‌تواند اطلاعات مورد نیاز خود را به راحتی و سرعت در آنها پیدا کند. مهمترین منابع دردسری عبارتند از:
نظرات افراد متخصص و صاحب نظران
منابع منتشر شده
مراجع غیر ادواری شامل:
کتابشناسی‌ها
دانشنامه‌ها
فرهنگ‌ها
دستنامه‌ها
درسنامه‌ها
دستور نامه‌ها
سالنامه‌ها
اطلس‌ها
نشان نامه‌ها
سرگذشت نامه‌ها
مراجع ادواری شامل :
کتابشناسی‌ها
فهرست‌های مندرجات :کتاب، نشریات ادواری مثل ژورنالها
منابع منتشر نشد ه شامل :
پایان نامه‌ها
گزارش‌های فنی
گزارش تحقیق
آمارها
پروانه‌های ثبت اختراعات
صورت جلسه‌ها
مشاهدات فردی
بانکهای اطلاعاتی در اینترنت همچون : Medline برای استفاده از مدلاین می‌توانید از لینک‌های سمت راست صفحه استفاده کنید.

بیان مساله تحقیق

دراین قسمت شما با نحوه بیان و یا توین مسئله تحقیق آشنا می‌شوید.وظیفه محقق در این قسمت ارائه مطالبی است تا بدان وسیله گروه آموزشی ویا پژوهشی تصمیم گیرنده جهت پذیرش موضوع تحقیق را متقاعد سازد که موضوع انتخاب شده از اهمیت و کفایت لازم برای انجام تحقیق برخورداراست.
شما در پیان این درس باید قادر باشید :
چرا بیان مسئله تحقیق مهم است.
دربیان مسئله تحقیق چه موضوعاتی باید مطرح شوند؟
نحوه نوشتن " بیان مسئله تحقیق " چگونه است؟
درس بعدی
بدنبال پیدا کردن مساله و تدوین پرسش تحقیق لازم است تا به شکلی جزیی تر در مورد مساله وخصوصیات آن و مشکلات ناشی از وجود آن در جامعه اظهار نظر کرد. این بیانات باید براساس دانستنی‌های موجود در منابع علمی نسبت به مساله شکل داده شود.هرچه استناد‌ها به منابع در این قسمت بیشتر صورت پذیرد، پذیرش سهل تر برای تحقیق را نزد تصمیم گیرندگان به دنبال خواهد داشت.
توصیه می‌شود تا قبل از نوشتن این قسمت، اقدام به تجزیه و تحلیۀ مساله کرد. با این کار نسبت به متغیرهای تاثیر گذار بر آن به خوبی آشنا شده و از آنها به هنگام نوشتن می‌توان استفاده نمود. برای این کار می‌توان یکی از روش‌های موجود را بکاربست. متداولترین روش‌ها برای تجزیه و تحلیل مساله عبارتند از:
شبکه علیت (مثال)
نمودار استخوان ماهی (مثال)
نمودارشش کلمه ای( که؟،کی؟،کجا؟، چگونه؟،چی؟،چرا؟)(مثال)
برای بیان مساله تحقیق باید به نکات زیر توجه نمود و سعی کرد تا به شیوه‌ای مناسب موارد زیر در متن آورده شود:
اطلاعات زمینه‌ای در مورد موضوع مورد مطالعه
توصیف دقیق مسأله
نحوه بروز یا وقوع
وسعت و شدت مساله و عوارض ناشی از آن در جامعه
عوامل دخیل در بروز مسأله
نحوه برخورد فعلی با مساله
آنچه درمورد راه حل مساله می‌اندیشید
فواید پژوهش و نتایجی که از حل مشکل انتظار می‌رود

اهداف تحقیق

در این درس شما با نحوه تدوین و ارائه اهداف تحقیق خود آشنا می‌شوید.
اهداف درس
شما درپایان این قسمت باید قادر باشید:
تعریف هدف و تقسیم بندی انواع آن را بیان کنید.
فواید و خصوصیات اهداف رامشخص نمائید.
نحوه بیان اهداف را شرح دهید.
برای موضوع تحقیق انتخابی خود هدف اصلی و اهداف جزئی را بنویسید.
درس بعدی
اهداف تحقیق
بدنبال نوشتن قسمت بیان مسئله تحقیق لازم است تا اهداف تحقیق را برشماریم. ابتدا باید به این سوال پاسخ دهیم که هدف چیست؟ به تعبیر دیگر باید مشخص نمائیم که انتظار داریم از این مطالعه به چه نتایجی دست پیدا کنیم. درتعریف هدف گفته اند: " هدف نقطه‌ای است که محقق قصد رسیدن بدان را دارد تا در آنجا به داوری بپردازد". از سوی دیگر " مقصود و منظور نهایی از تحقیق را نیز هدف دانسته اند."چنانچه اهداف یک تحقیق بخوبی نوشته شود محقق در می‌یابد که نیاز به چه نوع اطلاعاتی دارد و از چه راههایی باید به جستجوی آنها بپردازد و این خود راه گشای نحوه انجام تحقیق نیز خواهد بود.
در تقسیم بندی اهداف تحقیق معمولا" بدین گونه عمل می‌شود:
اول" هدف کلی" که منظور همان موضوع تحقیق است که قصد مشخص نمودن آنرا داریم و به عبارتی آنچه در پایان مطالعه قصد رسیدن بدان را داریم " هدف کلی" معمولا در یک جمله قابل فهم صریح و رسا و مختصر بیان می‌شود که برای خواننده گویا و قابل فهم است.(مثال اول )
در گونه دوم" اهداف جزئی یا اختصاصی" تحقیق بیان می‌شود. این اهداف از تفسیم یا شکستن " هدف کلی" به اجزای کوچکتر بدست می‌آیند. اهداف جزئی راه رسیدن به " هدف کلی" را قدم به قدم مشخص می‌نماید.(مثال دوم و سوم)
تنظیم اهداف چنانچه به خوبی صورت بپذیرد بر متمرکز ساختن مطالعه به جنبه‌های اساسی آن وجلوگیری کردن از جمع آوری اطلاعاتی که به آنها نیاز وجود ندارد، تاکید می‌کند.
چرا نوشتن اهداف مهم است و چه خصوصیاتی باید داشته باشند:تنظیم اهداف برای یک مطالعه تحقیقی باید بر اساس ملاکهای مشخص صورت پذیرد که مهمترین آنها عبارتند از:
اهداف قابل حصول باشند. بدین شکل که مقصود و منظور محقق را بطور کامل برساند و توانایی سنجش موضوع را داشته باشد.
اهداف صریح و روشن بیان شوند. هیچگونه ابهامی در هدف قابل قبول نیست باید مشخص شود که دقیقا چه چیزی باید اندازه گیری شود.
اهداف باید قابل اندازه گیری باشند. تحقیق به روش علمی بر پایه اندازه گیری استواراست و بیان اهداف درقالب‌های قابل اندازه گیری کار مطاله را ساده تر می‌سازد.
توصیه می‌شودبه هنگام تنظیم اهداف اختصاصی ازالگوی ویژه‌ای استفاده نمائید:(مثال چهارم )
هدف یا هدف‌هایی رابرای تعیین نمودن ارزش کمی موضوع انتخاب کرده و بنویسید.
هدف یا هدف‌هایی را برای روشنگری در مورد موضوع انتخاب کرده و بنویسید.
هدف یا هدف‌هایی را برای تعیین علل احتمالی موضوع بنویسید.
در مطالعات کاربردی پیشنهاد می‌شود که یک هدف کاربردی در زمینه نحوه بکارگیری نتایج بنویسید.
نحوه بیان اهداف موضوعی مهم در نوشتن طرح تحقیق است.اصول زیر می‌تواند بعنوان راهنما مورد استفاده قرار گیرند:
اهداف رابا استفاده از افعال عملی که برای اندازه گیری و سنجش مناسب هستند بیان نمائید. (افعال مناسب مانند: تعیین کردن،مشخص نمودن، مقایسه کردن و افعال نامناسب مانند: درک کردن، فهمیدن، اعتقاد داشتن و... )
اهداف واقع بینانه بیان شوند که تحت شرایط کاری بتوان به آنها دست یافت.
اهداف دقیقا از آنچه مطالعه برای آن انجام می‌شود به صورت منطقی پیروی می‌کند.
اهداف به زبانی علمی، روشن، صریح ودقیقا آنچه تصمیم به انجام آن داریم مشخص شود.

فرضیه یا سوالات مهم

در این قسمت توضیحاتی پیرامون ضرورت داشتن فرضیه و ویژگی‌های آن و نیز نحوه ارائه سوالات مهم در تحقیق ارائه می‌گردد .
اهداف درس
شما دریابان این قسمت باد قادر باشید:
تعریف فرضیه، انواع آن وخصوصیات یک فرضیه خوب را بیان کنید.
توضیح دهید فرضیه‌هاچگونه روابط بین متغیرها رابیان می‌کنند؟
با ذکر مثال بیان کنید سوالات مهم در کجا مطرح می‌شوند؟
ویژگی‌ها و نحوه بیان سوالات مهم را مشخص نمائید.
درس بعدی
قدرت تصور در انسان یکی از ویژگیهای مهم می‌باشد این قدرت به فرد امکان می‌دهد تا در مورد موضوعات مختلف بیاندیشد، حدس بزند، تصویر ذهنی ایجاد کند و راه حل‌های مختلف پیشنهاد کند. در تحقیق به روش علمی که حول محور یک مسئله یا مشکل صورت می‌پذیرد، از این قدرت تصور و حدس ذهنی برای تدوین یک یا چند فرضیه برای نتیجه تحقیق استفاده می‌شود. از این رو می‌توان فرضیه تحقیق را یک حدس علمی یا پیش داوری دانست که بوسیله‌ی جمع آوری حقایقی که منجر به قبولی یا رد آن فرضیه می‌شود مورد آزمایش قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر فرضیه را راه حل پیشنهادی محقق برای مسئله تحقیق و یا نتیجه تحقیق دانسته اند.
گاهی اوقات از یک فرمول برای بیان فرضیه استفاده می‌شود، بدین شکل که:" اگر چنین و چنان رخ دهد چنین و چنان خواهد شد" . این تعبیر ساده و روان به محقق امکان می‌دهد تا بتواند در جریان تدوین مسئله تحقیق خود، فرضیه‌ای مناسب که به طور قطعی با کل پژوهش او در ارتباط خواهد بود، بیان نماید. نکته با اهمیت در اینجا آن است که محقق باید دقت نماید که در جریان انجام تحقیق، او صرفا" قصد آزمایش فرضیه را دارد نه اثبات آن، البته چنانچه در پایان تحقیق،نتایج، حاکی از اثبات فرضیه او بود می‌تواند آن موضوع به شکل یک بحث علمی مورد عنایت قرار دهد.
در هنگام بیان فرضیه محقق به بررسی روابط بین متغیرها می‌پردازد. به طور متداول این بیان به سه شکل صورت خواهد گرفت:
بررسی رابطه علت و معلولی بین دو یا چند متغیر( مثال)
بررسی همبستگی و شدت آن بین دو یا چند متغیر (مثال)
بررسی و مقایسه میزان تفاوت تاثیر دو یا چند متغیر بر یک یا چند متغیر(مثال)
محقق برای تهیه فرضیه مناسب تحقیق عمدتا از منابع علمی در اختیار خود کمک خواهد گرفت. یافته‌های علمی قبلی که در زمینه موضوع تحقیق انجام گرفته است یکی از منابع اصلی برای تهیه فرضیه است. همچنین تجربیات شخصی فرد محقق می‌تواند نقش مهمی را در این زمینه ایفا نماید. گاهی اوقات فرضیه‌هائی مبتنی بر خیال و با مطالب غیر علمی، الهامات و پیشنهادات غیر عادی هم مطرح می‌شود که در برخی موارد به نتایج خوبی نیز نائل گردیده است. (مثال)
بیان یک فرضیه ممکن است به شکلی مثبت انجام شود که در آن رابطه بین دو یا چند متغیر یا تفاوت بین آنها بصورت احتمالی وبه شکل خبری مثبت بیان می‌شود.
گاهی در فرضیه منکر وجود رابطه بین متغیرها شده و آنرا به شکل جمله خبری منفی بیان‌ی نمایند.
ممکن است در فرضیه موضوع به شکل ضمنی مطرح شود.
ملاکهای مختلفی برای یک فرضیه خوب برشمرده‌اند که مهمترین آنها عبارتند از:
روش، معین و مشخص
داشتن حدود مشخص،کوتاه و مختصر
قابلیت اندازه گیری داشتن
قابل فهم بودن (تعریف مناسب و خوب)
بیان بر اساس تئوری‌ها و نظریه‌های موجود
مرتبط بودن با عنوان تحقیق
یک نکته قابل توجه در مورد دانشجویان بویژه در دوره‌های کارشناسی ارشد آن است که در نوشتن فرضیه برای طرح تحقیق خود دچار این چالش می‌شوند که آیا در طرح تحقیق نیز باید " فرضیه آماری صفر یا خنثی (H0) " و نیز" فرضیه تحقیق یا ( H1 ) " را بنویسند یا خیر؟ پاسخ آن است که در طرح تحقیق صرفا نیاز به نگارش " فرضیه تحقیق " وجود دارد وبه " فرضیه آماری خنثی یا صفر" که در آن هرگونه تفاوت یا تغییری رد می‌شود نداریم. در حالیکه در" فرضیه تحقیق " پیش بینی و جهت گیری محقق نشان داده می‌شود. نکته دوم و ضروری آنکه " فرضیه تحقیق " را به دوگونه می‌توان نوشت:
فرضیه دو دامنه: که اختلاف را بدون در نظر گرفتن سمت و جهت آن بیان می‌کند. (مثال)
فرضیه یک دامنه : که جهت گیری محقق را در نوع تفاوت بیان می‌کند. (مثال)
لازم است به ذکر است که مطالعات تحلیلی و تجربی به طور اصولی نیازمند به داشتن فرضیه هستند و این یک الزام منطقی است لیکن در مطالعاتی که صرفا به صورت توصیفی انجام می‌شوند نیازی بداشتن فرضیه نیست بلکه در این گونه موارد از سوالات مهم برای تدوین آنچه باید مورد اندازه گیری قرار گیرد استفاده می‌نمائیم.
فرضیه و سوالات مهم عمدتا از اهداف تحقیق حاصل می‌شود بویژه در مورد سوالات مهم باید دقت نمود که با دقت در هدف نوشته شده باید سوالاتی را تهیه نمود که با پاسخ بدانها بتوانیم به هدف موردنظر دست پیدا کنیم. بدیهی است در مورد تحقیقات تجربی و تحلیلی که معمولا حول یک سوال مشخص و رسیدن به پاسخ آن انجام می‌شود. فرضیه ما هم در همان مسیر و در پاسخ به سوال تحقیق تدوین خواهد شد. نکته حائز اهمیت در نوشتن سوالات مهم آن است که باید دقت نمائیم در حد ضرورت سوالات را مطرح نمائی و چه جزئیات سوالات باید در برگه پرسشنامه یا برگه مشاهده و یا برگه مصاحبه که بعدا توضیح خواهیم داد آورده شوند. (مثال)

تعریف مفاهیم و متغیرها

در این درس شما با نحوه تعریف متغیر‌ها و مفاهیم در تحقیق خود آشنا می‌شوید.
اهداف درس
چرا تعریف مفاهیم و متغیر‌ها مهم است؟
تعریف شرح و عملی مفاهیم ومتغیرها چگونه انجام می‌شوند؟
تعریف متغیر و انواع آن
درس بعدی
مفهوم و متغیر دو عنصر هستند که در اغلب تحقیقات حضوری تام و تمام دارند. در تحقیق به روش علمی یکی از حساسترین اقدامات تعریف صحیح و مناسب از این دو عنصر می‌باشد. اهمیت کار در این مرحله به صورتی است که لازم است با توجه به ویژگی‌های تحقیق به روش علمی دو گونه تعریف بدست می‌دهیم. تعریف شرحی و تعریف علمی و این دو تعریف را در مورد هر دو عنصر باید ارائه کرد. تفاوت بین مفهوم و متغیر در یک تحقیق شاید بسیار ظریف باشد. منظور از مفهوم آن عنصری از تحقیق است که محقق قصد اندازه گیری آن را ندارد لیکن باید برای سایرین به طور مشخص آنرا تعریف نماید تا دیگران منظور و مقصود محقق را از آن واژه یا مفهوم درک نمایند و متغیر آن عنصری است در تحقیق که محقق دقیقا قصد اندازه گیری آنرا دارد و ضروری است دیگران درک مشخصی از آن بر اساس تعریفی که محقق ارائه می‌کند داشته باشند.
از همین جهت است که هم در تعریف مفاهیم و هم در تعریف متغیرها به دو گونه از تعریف روبرو هستیم. تعاریف شرحی عمدتا از لغت نامه‌ها، دائره المعارف‌ها، کتاب‌های مرجع و کتب درسی و... اقتباس می‌شود و تنها عنصر مورد نظر را تعریف نظری یا تئوری می‌نماید. به عبارت دیگر تعریف یک مفهوم بوسیله مفاهیم دیگر که معمولا از مطالعات و نظریه‌های موجود نشات می‌گیرد و با بیانی علمی ارائه می‌شود.بدیهی است در هنگام تعریف ذکر منبع مورد استفاده ضرورتی اجتناب ناپذیر است. (مثال) اما در تعاریف عملی که به طور مشخص بر عهده محقق قرار دارد محقق آنچه را که از این عنصر در این تحقیق خاص مد نظر دارد بیان می‌کند. به بیان دیگر محقق به مشخص ساختن و تعریف نمودن آن متغیر و تعین کردن عملیات و معیارهای تجربی که برای اندازه گیری و سنجش آن لازم است می‌پردازد. (مثال)
تعریف متغیر : متغیر مشخصه یک عنصر پدیده موجود زنده و یا هر چیزی است که قابلیت تغییر داشته و می‌تواند مقادیر مختلفی را بپذیرد. آنچه اهمیت دارد آنکه باید دقت شود در هر تحقیق ما متغیرهای خاص خواهیم داشت و اینگونه نخواهد بود که همه آنچه در یک مطالعه بعنوان متغیر حضور دارند برای تحقیق نامطلوب است. از سوی دیگر نوع متغیر علیرغم مشابه بودن عنوان از یک مطالعه به مطالعه دیگر ممکن است متفاوت باشد. (مثال)
متغیر را براساس عوامل مختلف به گونه‌های متفاوتی تقسیم بندی می‌نماید:
چنانچه اهداف تحقیق مد نظر قرار گیرند 2 گونه متغیر خواهیم داشت:
متغیر مستقل: آن متغیری است که محقق تاثیر آن را بر سایر متغیرها مورد سنجش قرار می‌دهد. (مثال)
متغیر وابسته: آن متغیری است که متغیر مستقل بر روی آن اثر می‌کنند. (مثال)
متغیر زمینه‌ای (جمعیت شناسی یا دموگرافیک):در مطالعات بر روی جوامع انسانی برخی متغیرهای وابسته به جمعیت حضور دارند که سنجش آنها به نحوی مورد استفاده ما خواهد بود. این متغیرها خصوصیات جامعه مورد مطالعه را به نحوه مطلوبی توصیف می‌کنند. (مثال)
متغیر مداخله گر: آن متغییری است که بر روی رابطه علت معلولی بین دو یا چند متغیر تاثیر می‌گذارد و باعث قوی یا ضعیف شدن رابطه بین متغیرها از حد واقعی آنها می‌شود.(مثال)
اما شکل دیگر بر اساس خصوصیات متغیر تقسیم بندی صورت بگیرد:
متغیر کمی: و آن متغیری است که با عدد نمایش داده می‌شود. بدیهی است این متغیر همچون تقسیم بندی معمول در اعداد به دو دسته متغیر گسسته و پیوسته تقسیم خواهد شد که متغیر پیوسته مقادیر کسری را هم می‌پذیرد ولی گسسته این امکان را ندارد. (مثال)
متغیر کیفی: این متغیری است که کیفیت صفات با آن معرفی می‌شود.
متغیر مرکب: متغیری را که از ترکیب دو یا چند متغیر به وجود می‌آید می‌نامند. (مثال)
در همین جاست که تعریف متغیر آنهم به شکل عملی یا کاربردی ضرورت پیدا می‌کند. تعریف عملی باید بر اساس ملاکهایی صورت بگیرد که مهمترین آنها عبارتند از:
قابلیت انجام داشته باشند
دقیق و مشخص باشند
قابلیت اندازه گیری داشته باشند

مقیاس اندازه گیری (مقیاس متغیر)

در این درس شما با نحوه تعیین مقیاس اندازه گیری در تحقیق خود آشنا می‌شوید.
اهداف درس
تعریف مقیاس اندازه گیری و انواع مقیاس‌ها
خصوصیات یک مقیاس اندازه گیری خوب
سوالات مهم در کجا مطرح می‌شوند؟
ویژگی‌ها و نحوه بیان سوالات مهم چگونه است؟
درس بعدی
یکی از ویژگیهای متغیر قابلیت اندازه گیری آن است. چنانچه از وزن به عنوان یک متغیر نام ببریم بهترین راه اندازه گیری آن بر اساس کیلوگرم یا گرم می‌باشد در مورد قد هم سانتیمتر یا متر از عهده آن برمی آید. اما در مورد رضایت بیماران از نحوه ارائه خدمات یا میزان شنوائی یا ناتوانی و معلولیت از چه ملاکهائی باید استفاده کرد. برای اندازه گیری یک عنصر نیاز به مقیاس اندازه گیری وجود دارد. مقیاس اندازه گیری کمک می‌کند تا شما امکانی را برای اندازه گیری یک متغیر تعریف نمائید. برای اینکار لازم است با مقیاسهای اندازه گیری متداول و مرسوم آشنا شوید. چهار دسته عمده از متغیرها عبارتند از:
مقیاس اسمی: این مقیاس شامل یک یا جند گروه با طبقه است که از نظر کیفی با هم متفاوتند اما بین گروهها هیچگونه ارجحیتی وجود ندارد. (مثال) ممکن است برای هر گروه یا طبقه شماره‌ای در نظر گرفته شود که ارزش ندارد بلکه جنبه" کد" یا شناسائی دارند.
مقیاس رتبه ای: این مقیاس نسبت به مقیاس اسمی خصوصیت اضافه‌ای دارد که در بین گروهها از نظر متغیر مورد نظر برتری وجود دارد اما این برتری قابل سنجش و مقایسه با سایر گروهها نیست . گروهها هم یکسان نیستند. گروهها نسبت به هم روی پله‌های یک نردبان قرار گرفته اند. (مثال)
مقیاس فاصله ای: در این مقیاس فاصله بین گروهها با هم مساوی در نظر گرفته شده است. اما صفر در این مقیاس فقدان خاصیت مورد نظر اندازه گیری نیست. اختلاف مساوی بین هرجفت از اعداد نمایانگر اختلاف مشابه در خصوصیت مورد اندازه گیری است. (مثال)
مقیاس نسبی: در این مقیاس خصوصیت اضافی آن است که صفر دلیلی برای فقدان خاصیت مورد اندازه گیری است و در نتیجه نسبت بین اعداد در این مقیاس همان نسبت مقدار خاصیت مورد اندازه گیری است. (مثال)
شما به عنوان محقق برای اندازه گیری متغیر خود ضروری است تا دست به انتخاب مقیاس اندازه گیری بزنید. تعریف مقیاس و نوع رده‌ها یا گروه‌هائی که در مقیاس خود در نظر می‌گیرید بر عهده شماست که بایدمبتنی بر خصوصت علمی قدرت و رجحان مقیاس باشد. نکته مهم آنکه قدرت و برتری مقیاس‌های فوق بتدریج از مقیاس اسمی به مقیاس نسبی افزایش می‌یابد و شما باید همیشه از قویترین مقیاس برای سنجش استفاده نمائید. (مثال)
یک مقیاس خوب باید دارای ویژگیهای زیر باشد:
علمی : بر گرفته ومتناسب با اصول علمی باشد.
جامع : : بتواند تمام موارد متغیررا شامل شود.
مناسب : برای اندازه گیری آن متغیر باشد.
قوی : تلاش شود قویترین مقیاس باشد.
غیر قابل جمع : رده‌های مشترک نداشته باشد.
رده‌های کافی : موردی را فراموش نکرده باشیم.
رده‌های تعریف شده : گروهها و رده‌های آن تعریف شده باشند.
عملی : قابلیت انجام داشته باشد.

جامعه مورد مطالعه

جامعه مورد مطالعه، جمعیتی است که مطالعه بر روی آن انجام می‌شود . لزوما“ این جامعه انسانها نیستند بلکه می‌تواند پدیده‌ها، اشیا و موجودات زنده باشند.
جامعه مورد مطالعه(نمونه گیری)
مناسب‌ترین جامعه برای بررسی آن است که کل جامعه تحت مطالعه قرار گیرند. به عبارتی سرشماری انجام شود. در این حال جمعیت آماری برابر با جمعیت کل جامعه خواهد بود. اما معمولا محدودیت‌ها‌ی زمانی و اعتباری (هزینه‌ها)، دقت در گردآوری داده‌ها و کنترل آن، نیروی انسانی و تجهیزات و امکانات سبب استفاده از نمونه گیری برای سرشماری است. در نمونه گیری اصل بر این قرار داده می‌شود که چنانچه از مناسبات آماری صحیح استفاده شود امکان تعمیم نتایج و اطلاعات بدست آمده از مطالعه بر روی نمونه به جامعه اصلی وجود دارد. متداول‌ترین روش‌های نمونه گیری عبارتند از:
نمونه گیری احتمالی و غیر احتمالی
نمونه گیری احتمالی
در نمونه گیری احتمالی از قوانین احتمالات برای نمونه گیری استفاده می‌شود. بدین صورت که به هریک از اعضای جامعه شانس معین برای حضور در نمونه داده می‌شود. برای انجام نمونه گیری ابتدا از فرمول تعیین حجم نمونه استفاده می‌گردد و پس از تعیین حجم نمونه و چارچوب نمونه گیری ( فهرست اسامی اعضای جامعه ) با یکی از روش‌های زیر اقدام به نمونه گیری می‌شود.
نمونه گیری ساده تصادفی
نمونه گیری منظم
نمونه گیری طبقه‌ای
نمونه گیری خوشه‌ای
نمونه گیری چند مرحله ای
نمونه گیری غیر احتمالی
در این روش اصولا بحث تعمیم نتایج به جامعه مورد مطالعه مطرح نیست. با توجه به محدودیت در جمع آوری اطلاعات و بویژه در تحقیقات شبه تجربی که نمونه بارز آن کارآزمائی بالینی می‌باشد جهت افزایش دقت و اعتبار اقدام به نمونه گیری از جمعیت در دسترس می‌شود. موارد زیر از جمله متداول‌ترین روش‌های نمونه گیری غیر احتمالی هستند:
نمونه گیری آسوده ( لقمه ای)
نمونه گیری سهمیه ای
نمونه گیری قضاوتی

روش‌های جمع آوری اطلاعات

یکی از اصلی تر ین بخش‌های هر کار پژوهشی را جمع آو ری اطلاعات تشکیل می‌دهد. چنانچه این کار به شکل منظم وصحیح صورت پذیرد‏ کار تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری از داده‌ها با سرعت و دقت خوبی انجام خواهد شد. برای جمع آوری اطلاعات در کارهای پژوهشی چهار روش عمده را مورد استفاده قرار می‌دهند.
اهداف درس
شما درپایان این قسمت باید قادر باشید:
روش‌های جمع آوری اطلاعات در هنگام اجرای تحقیق را توضیح دهید.
روش منتخب برای جمع آوری داده‌ها در تحقیق خود را تشخیص دهید.با انتخاب شیوه مناسب از سوگیری در تحقیق خود پیشگیری کنید.
درس بعدی
گردآوری داده‌ها
پیش از گردآوری داده‌ها باید طرح مشخص برای اینکاردر نظر گرفت. پاسخ به سوالات زیر می‌تواند راهگشا باشد.
داده‌های مربوط چه چیزی گردآوری می‌شود ؟
چرا داده‌ها گردآوری می‌شود ؟
داده‌ها چگونه گردآوری می‌شود ؟
داده‌ها در چه زمانی گردآوری می‌شود ؟
داده‌ها را چه کسانی گردآوری می‌کنند ؟
گردآوری داده‌ها به چه مواد و ابزاری نیاز دارد ؟
داده‌ها چگونه توصیف و تفسیر می‌شوند ؟
چه مقدار هزینه برای گردآوری داده‌ها و تفسیر آنها لازم است ؟
داده‌ها چگونه گزارش می‌شوند ؟
منبع یا منابع تأمین هزینه کیست ؟
پردازش و تفسیر داده‌ها
oپس از آن که داده‌ها گردآوری شد، باید آنها را پردازش و تفسیر نمود
oکنترل کیفیت داده‌ها
oتفکیک داده‌ها
oپردازش داده‌ها
کنترل کیفیت داده‌ها
داده‌ها به دقت جمع آوری و ثبت شود
داده‌های گردآوری شده را بازبینی کنیم
خطاهای احتمالی را اصلاح کنیم
اگر تعدادی از پرسش‌ها بدون پاسخ مانده است باید تکمیل شود
اگر پاسخ سئوال‌ها با یکدیگر همخوانی ندارند میبایست علت روشن شده و پرسشنامه اصلاح گردد
تفکیک داده‌ها
تفکیک داده‌ها کار پردازش را ساده تر می‌سازد، مثلاً داده‌ها از گروه‌های مختلف جمع آوری شده اند، کودکان و بزرگسالان، زنان و مردان، شهری و روستایی، کارکنان رسمی و غیر رسمی و …
بهتر است ابتدا پرسشنامه‌های مربوط به هر گروه یا جمعیت را جدا کنیم
پردازش داده‌ها
از دو روش دستی و رایانه‌ای می‌توان استفاده کرد
از روش دستی پردازش برای تعداد کم پرسشنامه میتوان استفاده کرد
روش چوب خطی رایج‌ترین روش پردازش دستی است
چوب خط زدن شامل شمارش تعداد دفعات نتیجه مشاهده شده است که در فرم‌های گزارش موجود باشد
اصلی‌ترین روش‌ها برای جمع آوری داده‌ها به شرح زیر است:
استفاده از اطلاعات و مدارک موجود
در برخی تحقیقات اطلاعاتی که باید بعنوان داده مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرند از پیش آماده هستند. بدین صورت که محقق بدنبال اطلاعات جدید نیست بلکه می‌تواند نسبت به جمع آوری اطلاعاتی که از قبل تهیه شده‌اند و در پرونده‌های ( درمانگاهی بیمارستانی ثبت احوال، دانشجویی،دانش آموزی و مراجعین به مراکز مختلف شهرداری‌ها و... ) موجود است اقدام کند.
مزایا: به واسطه موجود بودن اطلاعات ارزان است. در وقت صرفه جویی می‌شود. مهمترین مزیت آن امکان ارزیابی روند موضوع مورد بررسی در گذشته است که در مطالعات گذشته نگر بسیار حائز اهمیت است.
معایب: ناقص بودن و دردسترس نبودن اطلاعات از اشکالات عمده این روش است. گاهی ملاحظات اخلاقی مانع از دستیابی به اطلاعات مورد نظر می‌باشد. قدیمی و کهنه بودن اطلاعات هم ممکن است در برخی موارد مطرح باشد.
مشاهده
از روش‌های جمع آوری اطلاعات است که در آن رفتار مشخصات موجودات زنده اشیا و پدیده‌ها با استفاده از ویژگی‌های گوناگون آنها ملاحظه و ثبت می‌گردد. منظور از مشاهده ثبت دقیق تمام جوانب بروز حادثه ویژه یا رفتار و گفتار فرد یا افراد از راه حواس و یا سایر راه‌های ادراکی ( کمک گرفتن از ابزار خاص ) می‌باشد.
مشاهده منظم در تحقیق ضروری است بنابراین مشاهده باید:
به هدف تحقیق مربوط باشد
برنامه و نحوه عمل آن از قبل مشخص و تنیم شده باشد
به طور دقیق و منظم ثبت شود
میزان اعتبار و صحت انجام آن قابل سنجش و بررسی باشد
مشاهده به دو صورت مشارکتی و غیر مشارکتی انجام می‌شود. که در مشاهده مشارکتی شخص مشاهده کننده در موضوع مشاهده شرکت دار دو در همان جلب مشاهده صورت می‌گیرد. (مثال) در مشاهده غیر مشارکتی مشاهده گر پدیده مورد مشاهده را بدون آنکه خود دخالتی در آن داشته باشد ملاحظه می‌کند که این روش خود به دو صورت انجام می‌شود. در روش اول مشاهده گر پدیده‌ها را به صورت آشکار ثبت می‌کند ( مثال )و در نوع دوم مشاهده گر به صورت مخفیانه مو راد مورد مشاهده را ملاحظه و به ثبت آن می‌پردازد.(مثال)
مشاهده ممکن است در هنگام تهیه طرح اولیه تحقیق نیز صورت پذیرد که بدان مشاهده مقدماتی گفته می‌شود مشاهده ممکن است منبع اصلی جمع آو ری اطلاعات باشد و گاهی نیز برای تکمیل یا اصلاح اطلاعاتی که از روش‌های دیگر بدست آمده است استفاده شود. مشاهده ممکن است در مورد اشیا صورت بگیرد .(مثال)
مزایا: امکان بررسی جزئیات موضوع وجود دارد. می‌توان صحت اطلاعات جمع آوری شده را با وسائل دیگر آزمایش کرد .برای جمع آوری اطلاعات زمینه‌ای مناسب است. در زمان کوتاه اطلاعات زیادی بدست می‌آید و اعتبار علمی اطلاعات بالاست.
معایب: حضور مشاهده گر می‌تواند بر روند فعالیت مورد مشاهده تاثیر گذار باشد. تمایلات شخصی مشاهده گر و میزان توانائی او در مشاهده و ثبت دقیق فعالیت مورد مشاهده ممکن است تاثیر گذار باشد. عوامل محیطی بر نوع و روش گرد آوری اطلاعات موثر است. استاندارد کردن و طبقه بندی اطلاعات مشکل است ( بویژه در ثبت رفتار انسانی ) .مشکلات اخلاقی در مشاهده اعمال شخصی وجود دارد. برای نمونه‌های زیاد وقت گیر و پر هزینه است.
مصاحبه
مصاحبه یکی از روش‌های جمع آوری اطلاعات است که در آن به صورت حضوری یاغیر حضوری از افراد یا گروهی ار آنان پرسش می‌شود. نکته مهم آن است که سوالات مصاحبه از پیش اندیشیده شده و تعیین شده است. آنچه مصاحبه را به صورت‌های مختلف طبقه بندی می‌کند میزان انعطاف پذیری آن و یا نحوه اجرای آن است. مصاحبه را یکی ازروش‌هائی دانسته‌اند که امکان دریافت پاسخ در آن بیش از روش‌های دیگر است، زیرا در هنگام مصاحبه امکان تحریک آزمودنی برای دادن پاسخ وجود دارد و نیز می‌توان در صورت ابهام با توضیح موضوع راروشن ساخت.
مهمترین انواع مصاحبه به شرح زیر عنوان شده اند:
مصاحبه انعطاف پذیر یا آزاد : در این نوع چارچوب وحدود پرسش ا برای کصاحبه گر مشخص است لی زمان و توالی پرسش به سلیقه مصاحبه گر بستکی دارد. دراین حالت رفتار آزمودنی طبیعی تر است و اطلاعات واقعی تری بدست می‌آید. مصاحبه گر می‌تواند سوالات اضافی نیز طرح کند. ا ین روش برای تحقیق‌هائی با مقیاس کوچک ‏، مطالعات کیفی و یا مصاحبه با اشخاص و گروههائی که اطلاعات اصلی از آنها بدست می‌آید، مناسب است. هدف در این گونه مصاحبه‌ها جمع آوری اطلاعات عمیق و کیفی است. ( مثال)
مصاحبه با انعطاف پذیری متوسط یا منظم : در این نوع مصاحبه، مصاحبه گر از پرسشنامه‌ای با پرسش‌های مشخص و با توالی ثابت استفاده می‌کند، اما معمولا پرسش‌ها به صورت باز هستند. تلاش می‌شود شرایط برای همه یکنواخت نگه داشته شود.هدف در این جا جمع آوری اطلاعات کمی و سطحی است. ( مثال)
مصاحبه با انعطاف ناپذیریا پرسشنامه همراه با مصاحبه : مصاحبه گر از پرسش نامه‌ای با پرسش‌های مشخص و با توالی استاندارد استفاده می‌کند. پاسخها ثابت و از قبل پیش بینی و طیقه بندی شده‌اند و معمولا پرسش‌ها به صورت بسته هستند. این روش در مطالعات بزرگ و زمانی که پژوهشگر از تنوع پاسخ‌ها اطلاع دارد بکار می‌رود. (مثال)
نکات مهم در موردانجام مصاحبه
تکلم با زبان شخص مصاحبه شونده
آشنائی مصاحبه گر با اهداف و روش طبقه بندی و ارزش گذاری پاسخها
دخالت ندادن تمایلات شخصی مصاحبه گر
ایجاد شرایط یکسان برای همه
کسب اجاره درهنگام استفاذه از دستگاه ضبط صدا
جلب اعتماد مصاحبه شونده
رعایت مقام وموقعیت اجتماعی افراد
بیان توضیحات کافی قبل از شروع مصاحبه
ارائه آموزش به مصاحبه گران پیش از انجام مصاحبه
مزایای مصاحبه
قابلیت استفاده برای کم یا بی سوادان و کودکان و بیماران
امکان روشن کردن مفهوم سوالات
در مقایسه با مشاهده بدست آمدن درصد بیشتری از پاسخ‌ها
معایب مصاحبه
وقت گیر و پرهزینه
در مقایسه با روش مشاهده ثبت وقایع ناقص تر است
طبقه بندی وتجزیه و تحلیل اطلاعات درهنگامی که سوالات باز هستند مشکل است
تورش مصاحبه گر و دخالت دادن نظرات شخصی
پرسشنامه
پرسشنامه شامل دسته‌ای از پرسش‌هاست که برطبق اصول خاصی تدوین گردیده است و به صورت کتبی یه افراد ارائه می‌شود و پاسخگو بر اساس تشخیص را خود جواب‌ها رادر آن می‌نویسد. هدف از ارائه پرسشنامه کسب اطلاعات معین در مورد موضوعی مشخص است. بزرگ بودن گروه یا جامعه مورد مطالعه یکی از دلایل مهم برای استفاده از پرسش نامه است چه امکان مطالعه نمونه‌های بزرگ را فراهم می‌آورد. کیفیت تنظیم پرسشنامه دربدست آمدن اطلاعات صحیح و درست و قابل تعمیم بسیار با اهمیت است.
بر اساس نحوه اجرای پرسش نامه و نیز نوع سوالات پرسشنامه می‌توان آنرا به دستجات متفاوت تقسیم نمود.
طبقه بندی بر اساس ماهیت پرسشنامه :
پرسشنامه باز: در این نوع پرسشنامه با سوالات باز روبرو هستیم.در اینجا پاسخگو می‌تواند بدون محدودیت هرپاسخی را که مد نظرش باشد در مورد آن پرسش بنویسد و یا در آن زمینه توضیح دهد. در اینگونه سوالات، اطلاعات دقیق تر، کامل تر و دارای ارزش بیشتر هستند ولی طبقه بندی و نتیجه گیری از آنها مشکل تر و له تجربه زیاد نیازمند است.
پرسشنامه بسته : پرسش‌های بسته در این نوع پرسشنامه ارائه می‌شود.برای هر پرسش تعدادی گزینه و پاسخ انتخاب شده است که فرد پاسخ دهنده باید یکی از آنها رابه عنوان پاسخ بگزیند.هریک از پاسخ‌ها به گونه‌ای تنظیم شده است که در عین منطقی بودن برای آن سوال از پاسخ مربوط به دیگر سوالات مجزاست. در اینجا پاسخ‌ها را می‌توان به سرعت نوشت و تجزیه و تحلیل و طبقه بندی پاسخ‌ها نیز ساده تر است اما اطلاعات به دقت و کاملی پرسش نامه باز نیست.
طبقه بندی بر اساس نحوه اجرا
پرسشنامه همراه با مصاحبه : این پرسشنامه همان مصاحبه انعطاف ناپذیر است که به صورت حضوری پرسش‌ها از افراد پرسیده می‌شود و پاسخ‌ها را پرسشگر در برگه پرسشنامه وارد می‌کند.
پرسشنامه خود ایفا : پرسشنامه در اختیار فرد یا گروه قرار می‌گیرد و فرد به تنهائی و یا به صورت گروهی یه پرسش ا پاسخ می‌دهند .
پرسشنامه پستی : پرسشنامه برای افراد از طریق پست ارسال می‌شود . فرد پس از تکمیل آنرا برای محقق عودت می‌دهد.
پرسشنامه الکترونیک : در این نوع از پرسشنامه که به تازگی موارد استفاده از آن گسترش یافته است، محقق با استفاده از شبکه‌های اطلاع رسانی و اینترنت، اقدام به ارسال پرسشنامه الکترونیک برای افراد می‌کند و افراد پاسخ‌ها را در همان پرسشنامه وارد و با پست الکترونیک برای محقق باز می‌گردانند.در برخی موارد ممکن است افراد نسخه‌ای از پرسشنامه را چاپ کرده و بعد از پاسخگوئی به شکل پستی باز گردانند.
نکات مهم در طراحی پرسشنامه
داشتن یک مقدمه رسا، جذاب و واضح در ابتدای پرسشنامه
وجود پرسش‌های قابل فهم و خالی از ابهام
خودداری از پرسش‌های طولانی و وقت گیر و دوپهلو
خودداری از واژه‌ها و لغات نامانوس و نامفهوم
طراحی پرسشنامه زیباودوراز کلمات زشت و زننده و تا جای ممکن دوستانه
محدود بودن پرسش‌های زمینه ای
قرار دادن پرسش‌های حساس و مهم در پایان پرسش نامه
هر سوال فقط به یک موضوع اختصاص داشته باشد
استفاده از پرسش‌های باز و بسته به همراه هم
قرار دادن تمام پاسخ‌های ممکن برای پرسش‌های بسته
مزایای پرسشنامه
عدم نیاز به شحص مصاحبه کننده، بنابراین عدم تاثیر وجود چنین شخصی
ساده و ارزان
سادگی طبقه بندی و تجزیه و تحلیل
دقت یشتر پاسخ‌ها بواسطه محرمانه ماندن افراد
امکان تنجام مطالعات بزرگ
یکسان بودن شرایطردر زمان تکمیل
معایب پرسشنامه
عدم قابلیت استفاده برای بی سوادان
درک نکردن مفهوم سوال
امکان ارائه تصویر کاذب توسط فرد از خود
کاهش درصد پاسخ‌های رسیده در پرسشنامه پستی
در هنگام نوشتن پرسشنامه باید دقت نمود تا ابتدا از پرسش‌های زمینه‌ای استفاده گردد و سپس به پرسش‌هائی که در زمینه موضوع طراحی شده اند، رسید.
خصوصیات یک پرسش
اعتبار صوری : بدین مهنا که صوال قادر به اندازه کیری موضوع مورد پرسش باشد.به تعبیر دیگر مقیاس اندازه گیری متغیرتحت مطالعه باشد.
انتظار دانستن پاسخ : باید سوال طوی طرح شود که انتظار داشته باشیم پاسخگو،‌جواب آنرا داند.
روشن و صریح : سوال باید بدون ابهام باشد و تنها به یک مطلب اشاره کند.
بی آزار : به مسائل خصوصی افراد وارد نشود مگر با اجازه قبلی خود آنها.
منصفانه: دلالت بر معنا و مفهوم خاصی ننمایر و آزمدنی را به موضع خاص نکشاند.
روائی و پایائی
ابزاری که برای جمع آوری داده‌ها مورد استفاده قرار میگیرد درمرحله نخست باید از روایی (اعتبار) برخوردار باشند و درمرحله دوم باید پایایی ( اعتماد ) داشته باشند .
روائی بدین معناست که روش یا ابزار به کار رفته تا چه حدی قادر است خصوصیت مورد نظر را درست اندازه گیری کند .
مثال: اگر بخواهیم شیوع کم وزنی هنگام تولد را در نوزادان یک زایشگاه بدانیم، باید همه نوزادان تولد یافته را وزن کنیم . برای این کار می‌بایست از ترازوی مخصوص توزین نوزاد و آنهم ترازوی استاندارد استفاده شود
پایایی قابلیت تکرار روش یا ابزار اندازه گیری است . اگر روشی از پایایی برخوردار نباشد، داده‌های گردآوری شده روایی ( اعتبار ) نیز نخواهند داشت .
مثال :در مثال بالا باید دید با چند بار وزن کردن آیا وزن یک کودک را در هر مرحله مشابه وزن قبلی نمایش میدهد.

روش‌های تجزیه و تحلیل اطلاعات

در این قسمت با روش‌های تجزیه و تحلیل داده‌ها آشنا می‌شوید. از آنجا که بیشتر پژئهش‌هایی که در حال حاضر در دانشگاه‌ها انجام می‌شود جنیه کمی دارند بنابراین یادگیری روش‌های آماری بویژه آمار استنباطی توصیهمی شود. بدیهی است برای این کار لازم است تا همکاران و علاقمندان به یادگیری نحوه استفاده از نرم افزارهای آمرای و بویژه Spss اقدام کنند.
شما دریابان این قسمت باید قادر باشید:
اطلاعات را چگونه طبقه بندی و به رایانه بسپاریم؟
متداول‌ترین روش‌های تجزیه وتحلیل داده‌ها کدامند؟
انواع خطا‌ها در جمع آوری و تجزیه وتحلیل داده‌هاو روش‌های کاهش آن
حساسیت و اختصاصی بودن چیست وچگونه اندازه گیری می‌شوند؟
درس بعدی
طبقه بندی اطلاعات
برای آماده نمودن اطلاعات برای تجزیه و تحلیل می‌باید آنها را طبقه بندی نمود. این کار برای تحقیقات کمی با مشکل کمتری مواجه است زیرا در هنگام طراحی روش گردآوری اطلاعات معمولا سوالات به گونه‌ای تنظیم می‌شود که طبقه بندی داده‌ها نیز در داخل آن در نظر گرفته می‌شود. اما در تحقیقات کیفی این امر بواسطه کیفی بودن پاسخ‌ها با سختی بیشتری انجام می‌شود. به هر روی قبل از تجزیه و تحلیل اطلاعات باید کار دسته بندی، گروه بندی یا طبقه بندی آنها انجام شود.
پردازش داه‌ها
داده‌های جمع آوری شده می‌تواند به صورت دستی یا به رایانه‌ای تجزیه و تحلیل شوند. چنانچه حجم اطلاعات از حد معینی بیشتر باشد امکان تجزیه وتحلیل دستی وجود نخواهد داشت. امروزه تقربیا در همه موارد این امر با استفاده از رایانه و برنامه‌های مختلف تجزیه و تحلیل آماری انجام می‌پذیرد. اصلی‌ترین نرم افزار آماری مورد استفاده در گروه‌های آموزشی اجتماعی، پزشکی، پیراپزشکی و توانبخشی نرم افزار Spss می‌باشد.
تجزیه و تحلیل داده‌ها
دو دسته پردازش اصلی به طور عمده در تحقیقات مختلف بر روی داده‌ها انجام می‌شود. برای اینکار از آمار توصیفی و آمار استنباطی استفاده می‌گردد.
در آمار توصیفی که معمولا به توصیف داده‌ها می‌پردازد از شاخص‌های تمایل مرکزی و شاخص‌های پراکندگی برای بیان داده‌های جمع آوری شده استفاده می‌شود. برای نمایش و نشان دادن نتایج کار معمولا از جداول توزیع فراوانی - بر اساس تعداد موارد مطلق و نسبی، درصد - و نیز نمودار‌های مختلف هیستوگرام، ستونی یا دایره‌ای استفاده می‌شود. همچنین در این زمینه استفاده از شاخص‌های پراکندگی مانند واریانس، انحراف معیار، انحراف استاندارد و... نیز قابل ذکر است.
در آمار استنباطی به آزمون فرضیه‌های مورد بررسی در تحقیق پرداخته می‌شود. آزمون‌ها‌ی مختلفی همچون کای اسکوئر، تی- دانشجوئی، رگرسیون، آنالیز واریانس و... در این زمینه مورد استفاده قرار میگیرد.

برنامه ریزی اجرا

همانند یک مهندس مشاور که به طراحی یک ساختمان، پل، استادیوم ورزشی و..می پردازد و با کشیدن نقشه‌های ساختمانی و ... طرحی را برای اجرا دراختیار کارفرما قرارمی دهد تا آن را به مرحله اجرا درآورد، دراین زمینه نیز محقق با نوشتن طرح تحقیق راهنمایی را برای اجرای تحقیق آماده می‌کند که خود یا دیگری می‌توانند به اجرای آن بپردازند.
شما دریابان این قسمت باید قادر باشید:
مطالعه راهنما و پیش آزمون چگونه است؟
جدول گانت چگونه ترسیم می‌شود؟
چگونه فعالیت‌هارا سازماندهی کنیم؟
درس بعدی
مراحل اجرائی کار تحقیق با اخد موافقت برای شروع کار، آغاز و با جمع آوری و پردازش اطلاعات دنبال شود. معمولا توصیه می‌شود تا قبل از آغاز کار تحقیق نسبت به سنجش ابزار تحقیق اقدام شود . این کار به دوشیوه انجام می‌گردد:
پیش آزمون یعنی بعضی از قسمت‌های تحقیق را در مقیاس کوچکی مورد آزمایش و بررسی قرار دهیم.
مطالعه راهنما یعنی تمامی مراحل طرح تحقیق را بر روی یک نمونه کوچک به انجام برسانیم .
برنامه ریزی اجرا
برنامه یا طرح کار چارچوبی است که اجزاء مختلف یک طرح تحفیقاتی و چگونگی ارتباط آنها با یکدیگر را روشن می‌سازد.
عملیاتی که باید اجرا شوند
زمان اجرای عملیات
افرادی که مسئول اجرا هستند
زمانی که صرف خواهند کرد
برنامه ریزی اجرا
چارچوب GANTT نوعی نمایش گرافیک فعالیتهای برنامه ریزی است که در آن عملیات مختلف به ترتیب تکمیل و طول مدت نشان داده می‌شود. (مثال)

ملاحظات اخلاقی

ملاحظات اخلاقی به مجموعه قواعد و دستورالعمل‌هایی اطلاق می‌شود که به منظور جلوگیری از امکان بروز آسیب به دیگران باید مورد توجه قرار گیرد. ملاحظات اخلاقی از انتخاب موضوع تحقیق آغاز و تا نوشتن گزارش تحقیق ادامه می‌یابد.
گستره اخلاق در پژوهش
در تمامی موارد زیر لازم است مراعات اصول اخلاقی بعمل آید. مواردی که باید رعایت شوند لازم است تا در طرح پژوهشی به صورت مشخص مورد بحث قرار گیرند.
حقوق مولفین
رضایت آگاهانه
رازداری
طراحی مطالعه
کارآزمایی بالینی
کارآمدی و استفاده از تحقیقات
دسترسی اطلاعات (مالکیت داده‌ها)
انتشار نتایج
داوطلبین سالم
کودکان
بیماری شدید
ژن درمانی
جنین
پیوند
اصول چهارگانه اخلاق در پژوهش
چهار اصل کلیدی برای راهنمایی در تصمیم‌گیریهای اخلاقی بشرح زیر می‌باشد:
احترام به فرد و اختیار او Autonomy
سود مندی Beneficence
عدم ضرر رسانی Non-maleficience
عدالت Justice

محدودیت‌های پژوهش

•محدودیت‌های تحقیق آن دسته از عواملی هتسند که در مسیرجمع آوری اطلاعات و کسب نتایج مطلوب مانع ایجاد می‌کند.
- محدودیت‌های در اختیار محقق
- محدودیت‌های خارج از اختیار تحقیق

گزارش تحقیق

چنانچه بعد از اجرای تحقیق یافته‌ها و نتایج آن گزارش نشود، گویی اصولا تحقیقی صورت نگرفته است. از این رو نوشتن گزارش تحقیق و بویژه نوشتن مقاله پژوهشی در اولویت کار محقق است . در این میان وفادار ماندن به نتایج حاصله و ذکر منابع مورد استفاده اهمیتی دوچندان دارد.
شما دریابان این قسمت باید قادر باشید:
چرا گزارش نویسی اهمیت دارد؟
انواع روش‌های بیان گزارش تحقیق کدامند؟
نحوه نوشتن یک مقاله تحقیقی و پایان نامه تحصیلی چگونه است؟
نحوه بیان نقل قول، زیرنویس ومنابع چگونه باید باشد؟
درس بعدی
اجزای اصلی یک گزارش تحقیق عبارتند از:
صفحه اول ( روی جلد) شامل : نام، عنوان تحقیق، مجری یا مجریان، تاریخ اجرا
فهرست
خلاصه یا چکیده ( بین 150 تا 200 کلمه )، شامل : مقدمه،هدف، روش کارو نتیجه
مقدمه شامل : بیان مسئله، اطلاعات زمینه ای، تحلیل مسئله، مرروبررسی‌های قبلی، اهداف، روش گرد آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات
یافته‌ها شامل : آنچه از اجرای طرح تحقیقی بدست آمده است.
بحث، نتیجه گیری شامل : مهمترین یافته‌ها، نقاط قوت و ضعف تحقیق، محدودیت‌هاو مشکلاتی که در گردآوری وجود داشته است، اشاره کردن یا مقایسه نتیجه این تحقیق با مطالاعات دیگران و نتیجه گیری نهائی
پیشنهادات
فهرست مراجع
ضمائم و قدردانی
اجزای اصلی یک مقاله تحقیقی عبارتند از:
عنوان
مولف و سازمانی که بدان وابسته است
چکیده
مقدمه
مواد وروشها
یافته‌ها
بحث و نتیجه گیری
فهرست مراجع
پایان نامه
پایان نامه یا تز پایان تحصیل گزارشی است جامع از تحقیق انجام شده توسط دانشجو در آخرین نیمسال تحصیلی. گزارش پایان نامه معمولا شبیه به گزارش تحقیق است که در بالا بدان اشاره کردم. دانشگاه‌های مختلف ساختار پیشنهادی متفاوتی را برای پایان نامه‌های دانشجویان خوددرنظر میگیرند، هرچند این تفاوت‌ها بیشتر به سلایق بر میگردد تا اختلاف در اصول. آنچه بیشتر متداول است، طراحی پایان نامه در چهار یا پنج فصل است. بنابراین این دو شیوه را در زیر بیان می‌کنیم.
فصل اول – طرح تحقیق
- فصل دوم – مرور بر بررسی‌های گذشته
- فصل سوم – نتایج
- فصل چهارم – بحث و نتیجه گیری
- پیوست‌ها
فصل اول – طرح تحقیق
- فصل دوم – مرور بر بررسی‌های گذشته
- فصل سوم – روش تحقیق
فصل چهارم – نتایج
- فصل چهارم – بحث و نتیجه گیری
- پیوست‌ها
در شیوه اخیر در فصل اول تنها بیان مسئله تحقیق، اهداف و فرضیات یا سوالات راهنما یا مهم ارائه می‌شود و مابقی قسمت‌های طرح تحقیق به فصل سوم انتقال داده می‌شود.
راهنمای تدوین پایان نامه
پایان نامه خود را در قالب بخشهای زیر تدوین کنید:
صفحات مقدماتی متن اصلی پیوست
صفحات مقدماتی
مشتمل بر اجزای زیر بوده که با حروف الفبا شماره گذاری شده ودر صفحات مجزا به شرح زیر نوشته می‌شود:
الف- صفحه عنوان(تصویر کامل روی جلد پایان نامه) ]آرم دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی – درمانی ایران ]، نام دانشگاه، نام دانشکده، مقطع تحصیلی، رشته تحصیلی، عنوان پایان نامه، نام استاد راهنما، نام استاد مشاور، نام نویسنده، سال فراغت از تحصیل، شماره ثبت [
ب- صفحات تقدیم وتشکر
ج- چکیده: یک تا یک و نیم صفحه (250-150 کلمه) را به خلاصه‌ای از مطالب پایان نامه شامل بیان مسئله، هدف از اجرا، روش انجام، نتایج و نتیجه گیری نهایی اختصاص دهید.
د- فهرست مطالب : (شامل فهرست رئوس مطالبی است که در متن اصلی آمده است.)
ه- فهرست جداول :(شامل شماره و عنوان جدولها)
و- فهرست تصاویر با نمودارها:(شامل شماره و عنوان تصاویر و نمودارها)
ز- فهرست ضمائم و پیوستها:(شامل شماره و عنوان پیوستها)
متن اصلی
متن اصلی پایان نامه بر اساس طرح پیشنهادی که قبلاً تدوین و ارائه شده است، در فصول زیر تنظیم می‌گردد:
فصل 1- مقدمه: شامل دو بخش بیان مسأله، اهداف و فرضیات است.
بیان مسأله: در این قسمت موضوع مورد مطالعه را همراه با اطلاعات زمینه‌ای مستدل تعریف نموده، دلایل انتخاب موضوع و فواید ناشی از اجرای تحقیق و کاربرد آن را به روشنی توضیح دهید.
اهداف، فرضیات: اهداف اصلی و جزیی را به همان ترتیبی که در پروپوزال ذکر شده تدوین نمایید و در مطالعات تحلیلی، فرضیات مورد آزمون را ارایه دهید.
فصل 2- مروری بر متون : نتایج خلاصه‌ای از مطالعات انجام شده قبلی بر گرفته از منابع اطلاعاتی را با توجه به مسأله مورد تحقیق و اهداف مورد نظر به طور دقیق، کامل و روشن با ذکر منابع بنویسید.
فصل 3- روش بررسی : در این فصل موارد زیر را بطور مفصل ارایه نمایید:
متغیرها(تعریف علمی و مقیاس اندازه گیری)
نوع مطالعه
جمعیت مورد مطالعه (تعریف جامعه مورد مطالعه، معیارهای ورود و حذف، روش نمونه گیری، حجم نمونه و شیوه محاسبه آن)
روش جمع آوری داده‌ها (مکان و زمان انجام مطالعه)
روش اجرای طرح (بر حسب نوع مطالعه به نحوه تقسیم تصادفی، نحوه همسان سازی، نحوه پیگیری، نحوه مداخله، و... اشاره کنید.)
روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
مشکلات و محدودیتها
ملاحظات اخلاقی
فصل 4- نتایج: در این فصل به عنوان داوری بیطرف تنها باید به ارایه نتایج و مقایسه آنها بر اساس اهداف و فرضیات تعیین شده بپردازید. لازم است به نتیجه مقایسه و آزمونهای آماری و سطح معنی داری آنها (مقدار p ) بر حسب نوع مطالعه و اهداف و فرضیات اشاره شود اما نتیجه‌گیری نهایی و نحوه تعمیم این نتایج و توجیه آنها به فصل بعدی (بحث و نتیجه گیری) موکول می‌شود . به طور کلی نتایج تحقیق به ترتیب زیر سازماندهی و ارایه می‌گردد:
معرفی موارد مطالعه شده بر حسب متغیرهای زمینه‌ای مورد نظر (مثلاً ترکیب سنی و جنسی گروههای مطالعه )، فراوانی متغیرهای مستقل در گروههای مطالعه (مثلاً درصد سیگاری‌ها در هر گروه)
فراوانی متغیر وابسته بر حسب فراوانی متغیرهای مستقل و با توجه به مطالعه و اهداف (مثلاً فراوانی سرفه مزمن در گروه سیگاری و غیر سیگاری)
انجام و ارایه آزمونهای آماری بر حسب نوع مطالعه، اهداف و فرضیات
ارایه نتایج فوق در قالب متن، جدول و نمودار انجام می‌گیرد.
متن: هرگاه بتوان با بیان ساده و غیر ریاضی با خواننده ارتباط برقرار نمود، نتایج بصورت متن ارایه می‌شود. مثلاً اگر از 100 بیمار، نیمی سیگاری و نیمی دیگر غیر سیگاری باشند همین اشاره کفایت می‌کند و نیازی به تنظیم جدول و کشیدن نمودار نیست . متن نوشته شده در فصل نتایج می‌تواند شامل دو قسمت اطلاعات خودکفای نوشتاری، شرح و نتیجه‌گیری از اطلاعات ارایه شده در جداول و نمودارها باشد. توجه به این نکته ضروری است که منظور از شرح اطلاعات، نتیجه کلی است که خواننده بایستی از جدول و نمودار بگیرد.
جدول: اطلاعات آماری و داده‌هایی را که بدلیل حجم زیاد نتوان در متن گنجاند( و در صورت ارایه خواننده را گیج خواهد کرد) بایستی دسته بندی و تنظیم نمود و در جدولهای مناسب ارایه کرد. تنظیم یک جدول مناسب دارای قواعدی به شرح زیر است:
1 - شماره و عنوان کامل در بالای جدول (همراه با اشاره به جمعیت مورد مطالعه، زمان و مکان).
2- قرار دادن متغیر مورد نظر در اولین ستون و تعداد و درصد آن در ستونهای بعدی(در جداول یک متغیره - مانند جدول شماره 1)
جدول شماره 1- توزیع سنی معلولان مراجعه کننده به مرکز ارتوپدی فنی هلال احمر در سال 1371
گروه سنی (سال)
تعداد
درصد
15≥
29-16
44-30
45≤
200
350
250
200
20
35
25
20
جمع
1000
100
3- قرار دادن متغیر مستقل در سطرهای افقی و متغیرهای وابسته در ستونهای عمودی در جداول دو متغیره‌ای که رابطه یک متغیر مستقل را با یک متغیر وابسته نشان می‌دهد. (مثال: جدول شماره 2)
جدول شماره2- توزیع فراوانی طول مدت درمان در مبتلایان به کمردرد مراجعه کننده به مرکز بهداشتی درمانی شفا بر حسب گروه سنی در سال 1371
سن برحسب سال
طول مدت درمان فیزیوتراپی
جمع
5-0 جلسه
11-6 جلسه
بیشتر از 14 جلسه
24-15
34-25
≥35
جمع
4- هر جدول بایستی دارای سطر و ستون جمع باشد.
5- محتوای جدول (عناوین سطرها و ستونها و ارقام مندرج و درصدها و...) واضح و با معنی باشد. اگر به علت کمبود جا از علایم اختصاری استفاده می‌شود، شرح این علایم بایستی در زیر جدول و با حروف ریز تر آورده شود.
6- جداول فارسی از راست به چپ تنظیم شود.
7- در مورد نحوه دقیق طبقه بندی یک متغیر در جدول نمی‌توان قانون کلی صادر کرد ولی عوامل مهمی که در این زمینه مورد توجه قرار می‌گیرد عبارتند از:
توجه به این مطلب که آیا طبقه بندی متغیر به نوعی زمینه علمی وابسته است یا خیر؟ مثلاً برای سرخک می‌توان طبقات سنی کمتر از 2 سال، 2 تا 15 سال و بالاتر از 15 سال را داشت، در حالیکه در مورد بیماریهای ایسکمیک قلبی تنظیم طبقات سنی به صورت کمتر از 30، 30 تا 45 سال و بالاتر از 45 منطقی‌تر است.
اگر بخواهیم نتایج خود را با دیگران مقایسه کنیم در این صورت بایستی طبقه‌بندی ما مطابق همان الگویی باشد که زمینه مقایسه ما است.
تعداد طبقات نبایستی آنقدر کم باشد کـه بعضی نتایج در آن گم شود . نه آنقـدر زیـادکه تجزیه و تحلیل را مشکل سازد.
طبقه بندی متغیر بایستی جامع و مانع باشد یعنی هر مورد تحت مطالعه، جایی برای خود داشته باشد و هر رقم در بیش از یک گروه نیاید.
8- در جداولی که آزمون آماری انجام شده، نوع تست بکار رفته و مقدار آن (مثلاً 85/3=t، 25/6=x2) و مقدار p (مثلاً05/0≥P) ارایه شود.
تصویر و نمودار : هنگامی که تفهیم اطلاعات بخاطر گستردگی، تنوع و یا برخی از ویژگی‌ها(مثلاً روند تغییرات) توسط جدول مشکل باشد، نمودار به کمک ما می‌آید. قبل از انتخاب نمودار بایستی به داده‌ها نگاه کرد و نوع آنها را تشخیص داد و سپس مناسب‌ترین روش نمایش را انتخاب کرد.
فصل5- بحث و نتیجه گیری کلی و پیشنهادات:
بحث و نتیجه گیری: در این مبحث نتایج ارایه شده در فصل قبل را مورد بحث قرار دهید. از زیاد یا کم بودن یک عامل در یک دسته بیمار چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟ چگونه آن را توجیه می‌کنید؟ تا چه حد در اثبات فرضیه (فرضیات)خود موفق بوده اید؟ وجوه تشابه و تناقض یافته‌های شما با سایر مطالعات انجام شده در این زمینه چه می‌باشد و چگونه آنرا توجیه می‌کنید؟ با توجه به مجموعه شواهد به چه نتیجه کلی دست یافته اید؟
نتیجه گیریها و بحثهای شما می‌تواند بر حسب گستردگی موضوع و تعداد متغیرهای مورد بررسی بسیار مفصل یا محدود و مختصر باشد. به هر حال در اینجاست که اطلاعات خود را درباره موضوع مورد تحقیق و مهارت خود را در تأمین ارتباط بین عوامل و تعمیم نتایج به نمایش می‌گذارید.
در تدوین این مبحث به نکات زیر توجه فرمایید:
تنها نتایجی مورد بحث قرار می‌گیرند که در فصل یافته‌ها (4) به آن اشاره شده است.
مقایسه یافته‌ها با سایر مطالعات انجام شده و تعمیم آنها به جامعه هدف با توجه به روش مطالعه و طراحی آن امکان پذیر است.
پیشنهادات: این قسمت را با توجه به نتایجی که گرفته اید در قالب اجزای زیر تدوین نمایید.
پیشنهادات در رابطه با بکارگیری یافته‌های تحقیق
پیشنهادات بر اساس زمینه‌های جدیدی که برای تحقیقات بعدی ایجاد شده است
فهرست منابع: ذکر منابع علاوه بر اعتبار بخشیدن به تحقیق انجام شده، نشانگر رعایت اخلاق تحقیق نیز می‌باشد.
دستورالعمل تنظیم منابع برای پایان نامه و مقالات
کلیات
منابع باید به ترتیب ظهور در متن شماره گذاری شده و به ترتیب شماره در انتهای پایان‌نامه یا مقاله ذکر گردند.
شماره منابع در انتهای جمله و در داخل پرانتز نوشته می‌شود.
منابعی که فقط در جداول و نمودارها به آنها اشاره شده نیز باید به ترتیب ذکر آنها در مقاله شماره گذاری شوند.
تنها منابعی که در ارتباط نزدیک با کار نویسنده بوده و مستقیماً از آنها استفاده شده باید ذکر شوند.
منابع باید از مقالات چاپ شده یا آنهایی که برای چاپ پذیرفته شده انتخاب گردند اگر مقاله برای چاپ پذیرفته شده ولی هنوز چاپ نشده باید هنگام اشاره به آن پس از نام مجله مربوطه عبارت (زیر چاپ) (in press) در داخل پرانتز ذکر شود. (توجه: در صورت ارسال مقاله برای یکی از مجلات علوم پزشکی لازم است در این مورد نسخه‌ای ازنامه پذیرش مقاله برای چاپ ضمیمه گردد.)
حتی المقدور از به کارگیری موارد زیر به عنوان منبع خوداری شود.

  1. Citation of submitted manuscripts (استناد به دست نوشته‌های ارسالی)
  2. Unpublished data (اطلاعات چاپ نشده) 
  3. Personal communication (ارتباط شخصی) 

در صورتیکه نیاز به استفاده از چنین منابعی است باید در متن به آنها اشاره شود بعنوان مثال:
(Tanaka JA, pers . comm.) و در ضمن باید از صاحب اطلاعات برای نقل قول اطلاعات وی در مقاله کسب اجازه شود.
عناوین مجلات باید بر اساس الگوی Index Medicus خلاصه شود.
در مقالاتی که چهار نویسنده یا کمتر دارند ذکر نام تمامی آنها ضروری است . برای مقالاتی که بیش از چهار نویسنده دارند نام سه نویسنده اول را ذکر کرده و سپس از کلمه (et al) یا (وهمکاران) استفاده می‌نمایند( بر اساس دستورالعملهای جدید می‌توان نام نویسندگان تا شش نفر را هم ذکر نمود).
درمواردیکه فقط چکیده مقاله دراختیار بوده در پایان نام منبع ذکرکلمه (abs یا abstract) (چکیده) ضروری است.( توجه: مجله Acta Medica Iranica استفاده از چکیده را بعنوان منبع قبول نمی‌نماید).
کتابهای مرجع
یک فصل از یک کتاب مرجع
نام خانوادگی نویسنده فصل- حرف یا حروف اول نام نویسنده فصل با حروف بزرگ – عنوان فصل – نام نویسندگان کتاب بهمان صورت که برای نویسندگان فصل گفته شد (همراه با ذکر کلمه editors در پایان آن در صورت لزوم) – نام کتاب – شماره edition یا چاپ - محل انتشار – نام ناشر- سال چاپ – شماره صفحات
مثال : (لطفاً به نحوه هجابندی نیز توجه فرمائید)
● انگلیسی:
Philips SJ,Whisnant JP.Hypertension and stroke. In: Laragh JH,Brenner BM, editors. Hypertension: pathophysiology, diagnosis and management. 2nd ed. New york: Raven Press; l995.p: 465-78
● فارسی: بهرامی فریدون، نوحی علینقی، کنترل کیفیت آزمایش لیپیدهای سرم، در کتاب تضمین کیفی آزمایشگاهی، مؤلفین محمدی حسن، جلیلی حسین، چاپ دوم، تهران : مرکز نشر دانشگاهی ؛ 1375 صفحات 50 تا 61
تذکر: 1) نوشتن شماره فصل ضرورتی ندارد.
2) هنگام نوشتن منابع لزومی به ذکر عنوان نویسندگان (مثلا ً MDیا PhD ...) نیست.
کتاب مرجع به صورت کلی
نام خانوادگی نویسندگان کتاب – حرف یا حروف اول نام نویسندگان – نام کتاب - شماره edition یا چاپ – محل انتشار – نام ناشر – سال چاپ
(در اینجا نیز در صورت لزوم اشاره شود که اسامی فوق editor‌های کتاب می‌باشند.)
مثال:
انگلیسی:
Ringsven Mk, Band D.Gerontology and leadership skills for nurses.2nd ed. Albany(NY) : Delmar publishers; 1996
فارسی:
حمیدی س، شاهرضائی م . احیای قلبی ریوی. تهران: راستان؛1374
کتابهای ترجمه شده
در ترجمه عبارات” در ترجمه“ سپس عنوان کتاب و نام مؤلف اصلی ذکر شود مثال:
اعرابی ماندانا، رئیس زاده فربد، در ترجمه جنین شناسی لانگمن، سادلزتی، دبلیو(مؤلف). چاپ اول . تهران : موسسه فرهنگی انتشاراتی تیمورزاده، 1376
آقازاده، احمد، در ترجمه مقدمات تکنولوژی آموزشی، السون، ام.اچ.(مولف). تهران.انتشارات دانشگاه پیام نور. 1378
مقالات
نام خانوادگی نویسندگان- حرف یا حروف اول نام نوسندگان – عنوان مقاله –– عنوان مجله به صورتیکه در آخرین ویرایش Index medicus ذکر شده – سال انتشار – شماره مجله – شماره صفحات
مثال:
انگلیسی :
Vega KJ, Pina I, Krevsky B. Heart transplantation is associated with an increased risk for pancreatobiliary disease .Ann Intern Med 1996 June ; 124(11): 980-3
تذکر :
1- در قسمت شماره مجله، شماره اول، جلد(Vol) مجله است و شماره داخل پرانتز، شماره(No)مجله است.
2- درصورتیکه شماره صفحات کلیه شماره‌های یکvolumeممتد (بدنبال هم) می‌باشد می‌توان از ذکر ماه و No صرفنظر کرد.
● فارسی:
شمس الدین س، دبیری ش، فیبروماتوزیس متعدد سطحی پوست. مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمان 1372؛1: 8-46
رضائی، علی، بررسی وضعیت فلج مغزی در ایران؛. فصلنامه اندیشه و رفتار.انستیتو روانپزشکی تهران،دانشگاه علوم پزشکی ایران1380؛(2) 3 :9-23
نمونه‌هایی از سایر موارد:
*Organization as author:
The Royal Marsden Hospital Bone Marrow Transplantation Team. Failure of syngeneic bone- marrow graft without preconditioning in post – hepatitis marrow aplasia . Lancet 1977; 742-4
*no auther given:
Coffee drinking and cancer of the pancreas [editorial], BMJ1981; 283-628
یک اثر بدون مولف :
مرکز اسناد ملی ایران.مقدمات تکنولوژی آموزشی. تهران. انتشارات دانشگاه پیام نور.1383
پایان نامه:
رضائی، علی. بررسی وضعییت فلج مغزی در ایران.دوره کارشناسی ارشد کاردرمانی .دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران .تهران .1368
جزوه و بروشور:
سازمان بهزیستی کشور. آنچه در مورد فلج مغزی باید بدانیم. تهران .انتشارات سازمان بهزیستی کشور.1381
*Dictionary:
Dorland’s illustrated medical dictionary. 27th ed. Philadelphia: Saunders, 1988.Etasia;p. 527
*Newspaper article:
Rensberger B. Specter B. CFC may be destroyed by natural process. The Washington Post 1989 Aug 7; sect A: 2(col5)
*مقاله نشریه در نسخه الکترونیک:
Morse SS. Factors in the emergence of infectious diseases. Emerg Infect Dis[serial online] 1995 Jan-Mar[cited 1996 Jan 5]; 1(1) :[ 24 screens]. Available from : URL : http://www.cdc.gov/ncidod/ EID/eid.htm
در پایان لازم به ذکر است، از آنجا که تعدادی از مجلات ارجاع به خلاصه مقالات، کتابچه کنگره‌ها، پایان نامه‌ها و منابع الکترونیک را نمی‌پذیرند، هنگام ارسال مقالات به مجله‌های مختلف باید از دستوالعملهای خاص هر مجله پیروی نمود. آنچه در بالا آمده است بر اساس مصوبه Vancouver که مورد قبول بیش از 400 مجله پزشکی در جهان از جمله مجله دانشکده پزشکی وActa Medica Iranica است، می‌باشد.
چکیده انگلیسی
پیوست
اطلاعاتی که ذکر آنها در متن ضرورتی ندارد، ولی سبب درک بهتر مسأله می‌شوند، تحت عنوان پیوست، به انتهای تحقیق افزوده می‌شوند (مانند پرسشنامه).

تفاوت چارچوب نظری و مدل مفهومی

طراحی پژوهش> طراحی مدل مفهومی پژوهش
عبارت چارچوب نظری معمولا در پژوهش‌های کمی استفاده می‌شود مادامی‌که پژوهشگر برای تهیه نقشه راه و تبیین فرضیه‌های پژوهشش (research hypotheses)‌ از یک نظریه یا ترکیبی از سازه‌های چند نظریه استفاده می‌کند.
عبارت چارچوب (مدل) مفهومی معمولا در پژوهش‌های کیفی استفاده می‌شود مادامی‌که پژوهشگر از تحلیل و دسته‌بندی یافته‌های پژوهش‌های پیشین به عنوان نقشه راهی برای طراحی ابزار و پرسش‌های عملیاتی (fieldwork questions) پژوهشش استفاده می‌کند.
در هر دو صورت چارچوب نظری/مفهومی حول محور پرسش و هدف پژوهش طراحی می‌شوند و قرار است نقشه راهی برای پاسخ به پرسش پژوهش ارائه دهند. به همین دلیل در ادامه مفهوم و چگونگی اسکلت‌بندی و طرح پرسش و هدف پژوهش تشریح می‌شوند.

IMRaD

How to Organize a Paper: The IMRaD Format – The Visual Communication Guy

IMRAD - Wikipedia

IMRaD - Research Paper Basics - Research Guides at College of Coastal Georgia

The Writing Center | Writing a Scientific Research Report (IMRaD) | Guides

منابع بیشتر

آموزش | پژوهش‌کار: راهنمای پژوهش و پژوهشگران

Revise

Major revise and Minor revise

اصول کلیدی نگارش کلید واژگان در یک مقاله علمی

کلید واژگان مقاله برای فیلتر کردن مقالات در یک پایگاهی که میلیونها مقاله در آن موجود است امری اساسی است. انتخاب کلیدواژه‌های حرفه‌ای و صحیح مزیت‌های بسیار زیادی دارد. مزیت اصلی کلید وازه‌ها در ان است که مقاله شما بعد از انتشار و چاپ آن بیشتر دیده می‌شود و مقاله‌ای که بیشتر دیده شود احتمال زیاد در مقاله‌های مختلف به عنوان رفرنس استفاده گردد (بیشتر بخوانید: اصول کلیدی نگارش کلید واژگان در یک مقاله علمی). که در نهایت باعث محبوب شدن و دیده‌شدن مقاله شما در بین مقالات دیگر می‌شود که خود این امر از لحاظ اصول علم سنجی فواید بسیار زیادی برای شما به ارمغان می‌آورد. در زیر به ارایه اصول کلیدی نگارش کلید واژگان در یک مقاله علمی پرداخته می‌شود. با وب سایت چاپ مقاله اوج دانش همراه باشید.

  1. در آغاز و برای اینکه شرایط مجله را در نوشتن صحیح مقاله رعایت کرده باشید به دستورالعمل‌های نگارش کلید واژگان آن مجله توجه نمایید. برخی مقالات در حیطه پزشکی از عناوین کلید واژگان معرفی شده در کتابخابه ملی پزشکی آمریکا استفاده می‌کنند. بسیاری از ژورنال‌ها در دستورالعمل خود به وجود ۵ الی ۸ کلید واژه اشاره می‌کنند. بنابراین، برای نوشتن کلید واژگان یک مقاله در قدم اول حتماً به دستورالعمل معرفی شده توسط مجله دقت کنید.
    ۲- درباره اینکه چه عبارتی را به کار ببرید تا مرتبط به موضوع مقاله شما باشد فکر کنید. بهترین عبارت، عبارتی است که در قدم اول به عنوان مقاله شما مرتبط باشند و در قدم دوم عباراتی باشند که سایر پژوهشگران برای جستجی مقاله از آنها به وفور استفاده می‌کنند.
    ۳- در بند ۲ ما بیشتر از “عبارت” استفاده کردیم تا “کلمه”. دلیل این است که محققین و حتی خود شما بیشتر برای یافتن مقاله از یک عبارت یا جمله ککامل استفاده می‌کنید تا یک کلمه به خصوص. برای مثال اگر موضوع مقاله شما عوامل موثر در بروز افسردگی در دانشجویان باشد شما برای یافتن مقالات مشابه کلمه”افسردگی” را به تنهایی جستجو نمی‌کنند بلکه شاید از عبارت “افسردگی دانشجویان” یا عبارت “تعیین عوامل افسردگی دانشجویان” استفاده می‌کنید. بنابراین، از عباراتی استفاده کنید که شامل دو یا چهار کلمه باشند.
    ۴- از کپی کردن کلمات مورد استفاده شده در عنوان برای استفاده در کلیدواژگان بپرهیزید. دلیل این است که عنوان مقاله شما به تنهایی قابل سرچ است و شما می‌بایست از کلیدوازگانی استفاده کنید که محتوای عنوان شما را حمایت کنند. برای مثال، اگر عنوان پژوهش شما عوامل بروز افسردگی در دانشجویان می‌باشد می‌توانید از کلید واژه “اختلالات روانی دانشجویان” به عنوان یکی از کلیدوازه‌ها استفاده کنید.
    ۵- کلمات کلیدی نباید بسیار کلی باشند. برای مثال، اگر شما مقاله‌ای با موضوع کشف تنظیم کننده‌های اپی ژنتیک جدید کار کرده‌اید، نباید کلیدواژه‌ای با عنوان “ژنتیک” یا “بیولوژی سلولی” استفاده کنید. چنین کلماتی دامنه محدود و خاص مقاله شما را برای خوانندگان منعکس نمی‌کنند. به جای ان بیشتر از کلماتی استفاده کنید که در چکیده مقاله از آنها استفاده کرده‌اید.
    ۶- اگر در مقاله خود از تکنیک یا روش خاصی استفاده کرده‌اید، مطمئن گردید که نام ان در عنوان مقاله و و کلیدواژه‌هایتان آمده باشد. بسیاری از افراد به این خاطر شاید مقاله شما را بخوانند یا جستجو کنند که از روش یا تکنیک خاصی استفاده کرده‌اید.
    ۷- سعی کنید از اشکال دیگر کلماتی که در عنوان مقاله‌تان آمده است در کلیدواژگاه استفاده کنید. برای مثال اگر موضوع مقاله شما در باره بیماری ایدز باشد می‌توانید به جای بیماری ایدز از HIV استفاده کنید. در به کارگیری عبارات اختصاری مانند HIV قانونی وجود دارد. همانگونه که شما نیز می‌دانید تقریباً بسیاری از افراد در هر فیلدی که باشند با شنیدن عبارت HIV می‌دانند که آن به یک بیماری مرتبط است. اما عبارت ARC که مخفف نام یک فورمت در علوم کامپیوتری است برای همگان آشنا نیست. در اینجا می‌توانید از عبارت “فورمت فایل ARC” استفاده کنید. آوردن ARC به تنهایی می‌تواند گمراه کننده باشد چون بسیاری حتی در علوم کامپیوتری نیز شاید نام ان را نشنیده باشند. اما “فورمت فایل ARC” می‌تواند جایگزین بسیار خوبی باشد.
    ۸- می‌توانید از وبسایت‌های تولید کننده کلید واژه نیز استفاده نمایید. برای مثال این وب سایت متعلق به دانشگاه تگراس آمریکا امکان خوبی برای تولید کلیدواژگاه برای شما بر اساس عنوان مقاله ارایه می‌کند.

مقالات
سیاست
رسانه‎های دیجیتال
علوم انسانی
مدیریت
روش تحقیق‌وتحلیل
متفرقه
درباره فدک
مدیریت
مجله مدیریت معاصر
آیات مدیریتی
عکس نوشته‌ها
عکس نوشته
بانک پژوهشگران مدیریتی
عناوین مقالات مدیریتی
منابع درسی (حوزه و دانشگاه)
مطالعات
رصدخانه - مردم و مراکز فرهنگی
رصدخانه شخصیت‌ها
رصدخانه - مؤسسات
رصدخانه- رویدادهای علمی
رصدخانه - کارها
رصدخانه - خبرگزاری
زبان‌ها
لغت نامه
تست زبان روسی
ضرب المثل روسی
ضرب المثل انگلیسی
جملات چهار زبانه
درباره ما | ارتباط با ما | سیاست حفظ حریم خصوصی | مقررات | خط مشی کوکی ها |
نسخه پیش آلفا 2000-2022 CMS Fadak. ||| Version : 5.1 ||| By:Fadak Solutions نسخه قدیم