فدک - مدیریت توسعه - انقلاب چهارم صنعتی
آخرین تغییرات : 2018-04-05تعداد بازدید : 34

انقلاب چهارم صنعتی


  1. انقلاب صنعتی چهارم چیست و چگونه باید به آن واکنش نشان داد؟
  2. Industry 4.0
  3. از چهارمین انقلاب صنعتی چه می‌دانید؟
  4. انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص
  5. چهارمین انقلاب صنعتی چیست و چه واکنشی را می‌طلبد؟
  6. Industry 4.0 نسل چهارم صنعت

انقلاب صنعتی چهارم چیست و چگونه باید به آن واکنش نشان داد؟

مدیریت مالی، سرمایه گذاری، اقتصاد, مقالات مدیریت
ما در آستانه انقلاب فن‌آوری هستیم. انقلابی که به صورت بنیادین در حال تغییر زندگی، کار و ارتباطات ماست. این تحول بزرگ از لحاظ مقیاس و پیچیدگی به هیچ تجربه بشری شباهت ندارد. ما هنوز نمی‌دانیم که آینده این تحول بزرگ چگونه خواهد بود. اما یک چیز کاملا واضح است: واکنش ما به این تحول عظیم باید منسجم و فراگیر باشد و همه ابعاد جامعه، از بخش‎های خصوصی و دولتی تا جامعه مدنی و آکادمیک را در برگیرد.
انقلاب صنعتی اول از آب و انرژی بخار به منظور مکانیزه کردن تولیدات استفاده نمود. انقلاب صنعتی دوم از قدرت الکتریسیته به منظور تولید انبوه بهره برد. سومین انقلاب صنعتی از علم الکترونیک و فنآوری اطلاعات به منظور تولید خودکار استفاده نمود. انقلاب چهارم صنعتی بر پایه‎های انقلاب سوم بنا نهاده شده است و شامل همجوشی فن آوری‎های مختلف است که مرزهای زیستی، دیجیتال و فیزیکی را در می‌نوردد.
انقلاب صنعتی چهارم چیست
دلایلی وجود دارد که نشان می‌دهد تحولات امروزی دیگر همان انقلاب صنعتی سوم نیستند، بلکه نوید ظهور چهارمین انقلاب صنعتی‌ را می‌دهد. سرعت تحولات جدید هیچگونه سبقه تاریخی ندارد. در مقایسه با انقلاب صنعتی سوم که پیشرفتی خطی داشت، انقلاب صنعتی چهارم سرعت نمایی دارد. در ضمن این تحول تقریبا همه صنایع را در بر می‌گیرد. وسعت و عمق این تغییرات، نویدبخش تحول در کل نظام‎های تولید، مدیریت و کنترل می‌باشد.
امکان اتصال میلیونها انسان به دستگاه‎های موبایل با قدرت و حافظه بالا و همچنین دسترسی آنها به دانش نامحدود است و این امکانات با پیشرفت‎های عملی در حوزه‎های هوش مصنوعی، ربات، اینترنت اشیاء، وسایل نقلیه خودکار، پرینترهای سه بعدی، نانوتکنولوژی، بیوتکنولوژی، علم مواد، ذخیره انرژی و محاسبات کوانتومی دوچندان خواهد شد.
در حال حاضر نیز ما در دنیای هوش مصنوعی زندگی می‌کنیم: از خودروهای بدون راننده تا پهبادها، دستیارهای مجازی و نرم‌افزارهای ترجمه. طی سالهای اخیر،پیشرفتهای چشم گیری در حوزه هوش مصنوعی انجام گرفته است. این تحولات به علت افزایش قدرت پردازنده‎ها و دسترس بودن حجم گسترده‌ای از اطلاعات است. فن‌آوری ساخت دیجیتال دائما با دنیای بیولوژیکی در حال تعامل است. مهندسین، طراحان و معماران از طراحی محاسباتی، مهندسی مواد و زیست شناسی مصنوعی استفاده می‌کنند تا بتوانند همزیستی بین میکرواورگانیسم‌ها، بدنمان، موادی که مصرف می‌نماییم و حتی ساختمان‌هایی که در آن زندگی می‌کنیم ایجاد نمایند.
چالشها و فرصت‌ها
انقلاب چهارم صنعتی، درست مانند انقلابهای صنعتی دیگر، این توانایی را دارد که سطح درآمدهای جهانی را بیشتر کند و کیفیت زندگی را بهبود بخشد. تا امروز، فن‌آوری محصولات و خدمات جدید ایجاد نموده که بهره وری ما و همین طور لذت ما از زندگی را بیشتر کرده است. امروزه گرفتن تاکسی، رزرو پرواز، خرید محصول، پرداخت، گوش دادن به موسیقی و یا تماشای فیلم همه از راه دور انجام می‌گیرد.
این مطلب رو هم از دست ندید:
  آماده شدن جهت مکالماتی برای تغییر +دانلود فایل صوتی مقاله
در آینده، نوآوری‎های فن‌آوری حالتی معجزه گونه پیدا خواهند کرد. هزینه حمل و نقل و ارتباطات کاهش پیدا خواهد کرد و زنجیره عرضه جهانی محصولات موثرتر خواهد شد. کاهش در هزینه کسب و کار سبب ایجاد بازارهای جدید و رشد اقتصادی خواهد شد.
اما از سویی دیگر همانطور که اقتصاددانانی از قبیل اریک برینجولفسون و اندرو مک کافی اشاره کردند، این تحولات بزرگ می‌تواند سبب ایجاد نابرابری (به ویژه در بازار نیروی انسانی) شود. جایگزینی نیروی کار با اتوماسیون و ماشین سبب وخیم تر شدن شکاف بین سرمایه و کار می‌شود. اما جایگزینی کارگرها با فن‌آوری نیز می‌تواند سبب ایجاد امنیت و ایجاد شغل گردد.
در حال حاضر نمی‎توان آینده را پیش بینی کرد اما با مطالعه گذشته می‌توان بیان داشت که تلفیقی از هر دو اتفاق خواهد افتاد. اما می‌توان اذعان داشت که در آینده، استعداد عاملی مهم تر از نیروی یدی در تولید خواهد بود. این سبب ایجاد شکاف در بازار مشاغل می‌شود و دو طیف مهارت بالا/ درآمد بالا و مهارت پایین/درآمد پایین را پدید می‌‌آورد. این تفاوت ممکن است منجر به ایجاد تنش‎های اجتماعی گردد.
نابرابری علاوه بر اهمیت اقتصادی، از لحاظ اجتماعی نیز حائز اهمیت می‌باشد. بزرگ‌ترین ذی‌نفعان در نوآوری از فراهم آورندگان سرمایه‎های معنوی و فیزیکی می‌باشند: مخترعین، صاحبان سهام و سرمایه گذاران. فن آوری یکی از دلایل اصلی کاهش درآمدهاست. در کشورهایی با درآمد بالا تقاضا برای نیروی کار ماهر افزایش یافته و از نیروی کار کم مهارت کاسته شده است. نتیجه این است که بازار کار به دو بخش نیروی کار با مهارت و نیروی کار کم مهارت تقسیم شده و جایی در میانه وجود ندارد.
این توضیح می‌دهد که چرا برخی از کارگرها و کارمندان نگران درآمد خود هستند و طبقه متوسط نیز از وضعیت شغلی خود راضی نیستند. این اقتصادی که تنها دسترسی محدودی به طبقه متوسط نیروی کار می‌دهد ممکن است از ریل خارج گردد.
گسترش فن‌آوری‎های دیجیتال و پویایی اطلاعات، به آتش نارضایتی دامن زده است. بیش از۳۰ درصد از جمعیت جهان از پلتفرم‌های رسانه‎های جمعی به منظور یادگیری، ارتباط و اشتراک اطلاعات استفاده می‌نمایند. در دنیایی ایده آل، این تعاملات سبب ایجاد فرصتی به منظور فهم بین فرهنگی می‌شوند اما اینگونه تعاملات میزان انتظارات ما را از مفهوم موفقیت بالا می‌برد و ممکن است سبب افراطی گری نیز بشود.
این مطلب رو هم از دست ندید:
  با استفاده از CRM بیشترین بهره را از نیروی فروش خود ببرید
تاثیرات انقلاب صنعتی چهارم بر مردم
انقلاب چهارم صنعتی نه تنها بر آنچه که انجام می‌دهیم تاثیرگذار است، بلکه هویت ما را هم دستخوش تغییر قرار می‌دهد. این تحول بزرگ، هویت ما که شامل حریم خصوصی، حس مالکیت، الگوهای مصرف، زمان، شغل، مهارت و ارتباطاتمان است را نیز تغییر خواهد داد. این تحولات فن‌آورانه حتی بر سلامتی‌مان و کیفیت وجودیمان تاثیرگذار است. این فهرست آن چنان بزرگ است که در این مقاله نخواهد گنجید.
ممکن است کسی که عاشق فن‌آوری است از خود بپرسد آیا ممکن است این تلفیق فن آوری با زندگیمان، از ظرفیتهای انسانی (مانند مشارکت و مهربانی)بکاهد؟ تعامل ما با تلفن همراهمان ممکن است که به ما اجازه ندهد تا در ارتباطی معنادار با دیگران عمیق شویم. یکی از بزرگ‌ترین چالشهای ما در عصر جدید، حریم خصوصی است. یافتن و به اشتراک گذاری اطلاعات شخصی‌مان از مهم‌ترین بخشهای ارتباطات جدید است. بحث در خصوص مسائل اساسی مانند تاثیرات فن‌آوری بر زندگی شخصی‌مان تنها در سالهای بعدی پررنگ تر خواهد شد.
ترسیم آینده
بشر نه بر فن‌آوری و نه بر مشکلات ناشی از آن کنترلی نخواهد داشت. همه ما با تصمیمات روزانه‎ای که می‌گیریم در این تحول مسوول هستیم. بنابراین ما باید از توان و فرصت‎هایمان به منظور شکل دهی به این تحول استفاده کنیم و آن را به گونه‎ای هدایت کنیم که منعکس کننده اهداف و ارزشهای مشترکمان باشد.
انقلاب صنعتی چهارم چیست
به این منظور باید به دیدگاهی مشترک و جامع در خصوص چگونگی تاثیرات فن‌آوری رسید. تا به حال هیچگاه ما به این حد احساس خطر نکرده بودیم. متاسفانه امروزه، مدیران یا به صورت سنتی فکر می‌کنند و یا غرق در دنیای فن‌آوری شده اند.
در پایان باید گفت همه چیز بستگی به انسان‎ها و ارزش‎هایشان دارد. باید به انسان‎ها اهمیتی بیشتری داد و به آنها اجازه داد که خود تصمیم بگیرند. انقلاب صنعتی چهارم این توانایی را دارد که انسان‎ها را تبدیل به ربات کند و قلب و روح را از ما بگیرد اما سرشت خوب آدمی و توانایی‎های وی از قبیل خلاقیت، حس همدردی و مهربانی این توانایی را دارد که خودآگاه جمعی و اخلاقی ما را بهبود بخشد. باید امیدوار بود که طبیعت آدمی غالب شود.
مترجم: محسن راعی – مدیران ایران
منبع:www.weforum.org

Industry 4.0

Industry 4.0 یا همان چهارمین انقلاب صنعتی در سال 2011 در نمایشگاه صنعتی‎هانور در آلمان معرفی شد. این مفهوم همانطور که ارتباطات و بازار مصرف را تحت تاثیر قرار داد، تولید را نیز دگرگون خواهد کرد. ایده اصلی Industry 4.0 این است که تولید صنعتی باید همگام با فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته رشد کند. بنابراین، هسته اجرای Ind 4.0 در عرصه تولید، پیوند دنیای فیزیکی در سطح کارگاه‌های تولیدی به اینترنت و دنیای سایبری است. در نتیجه اجزای اصلی پیاده‌سازی Industry 4.0، سیستم‌های سایبری-فیزیکی (Cyber-Physical Systems) -سیستم‌های جاسازی شده با قابلیت اتصال به اینترنت- هستند. سیستم‌های سایبری-فیزیکی بخشی از ماشین آلات، سیستم‌های حمل و نقل، تجهیزات تولید، تدارکات، هماهنگی و مدیریت فرآیندها در کارخانه‌ها هستند. در نتیجه، آینده تولید به این سمت خواهد رفت که نیروی انسانی، ماشین آلات، واحدهای تولیدی، تدارکات و محصولات به طور مستقیم با همدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و همکاری می‌کنند. از طریق شبکه‌سازی و هوش مصنوعی Industry 4.0 مزایای بیشتری نیز به دست خواهد آورد. پیاده‌سازی و اجرای Industry 4.0، نه تنها جریان تولید در سطح کارگاه تولیدی، بلکه کل زنجیره ارزش را بهینه خواهد کرد. به علاوه، این شبکه تمام مراحل چرخه عمر محصول، از ایده محصول تا توسعه آن، تولید، استفاده، نگهداری و بازیافت را شامل می‌شود.
انقلاب صنعتی چهارم Industry 4.0 یک رویکرد استاندارد یا تکنولوژی نیست، به همین دلیل روش‌های مورد استفاده و اقدامات لازم برای پیاده‌سازی آن در شرکت‌ها یکسان نیستند. Industry 4.0 یک مفهوم است که می‌تواند به شیوه‌های متفاوت درصنایع گوناگون اعمال شود.
    به منظور توانمندسازی صنایع برای پیاده‌سازی مفاهیم Industry 4.0 موارد زیر حائز اهمیت هستند:
    ارائه پهنای باند بالا، اتصالات شبکه باسیم و بی‌سیم امن و ایمن
    دیجیتال‌سازی تجهیزات تولید مانند ماشین‌آلات، سیستم‌های حمل و نقل، دستگاه‌های ذخیره‌سازی، سنسورها، ابزارهای اندازه‌گیری، پایانه‌ها، چاپگر‌ها، و غیره
    دیجیتال‌سازی کل زنجیره تولید به منظور اتصال به یک شبکه شرکتی (دیجیتالی کردن زنجیره عمودی)
    دیجیتال‌سازی تمام شرکت، تامین‌کننده‌ها و زنجیره مشتریان (ادغام افقی)
    دیجیتال‌سازی محصولات و خدمات
    توانمندسازی شرکت‌ها برای توسعه مدل‌های کسب و کار دیجیتال جدید و پیشرفته
    توانمندسازی شرکت‌ها برای ایجاد یا استفاده از خدمات ابری در دسترس با پهنای باند بالا
    تجهیز کردن اپراتورها به رایانه، تبلت، تلفن هوشمند و غیره که باید دائم آنلاین بوده و به شبکه متصل باشند

از چهارمین انقلاب صنعتی چه می‌دانید؟

امیر صادقپور
ما انسان‌ها در طول دهه‌های اخیر ماشین‌های بیشتری را برای انجام برخی امور مرتبط با صنعت به کار گرفته‌ایم. انجام امور به‌وسیله‌ی ماشین‌ها و با نظارت انسان، و سپس حرکت به سمت انجام کارها به‌وسیله‌ی کامپیوترها و بدون دخالت ما، همان چیزی است که اکنون تحت عنوان Industry 4.0 یا چهارمین انقلاب صنعتی شناخته می‌شود.
همان‌طور که احتمالا می‌دانید، اولین انقلاب صنعتی به زمان موتور بخار برمی‌گردد. مهار الکتریسیته انقلاب صنعتی دوم و ورود کامپیوترها به صنعت، انقلاب صنعتی سوم را رقم زدند.
Industry 4.0
عنوان Industry 4.0 یا انقلاب چهارم صنعتی اولین بار توسط دولت آلمان استفاده شد که در قالب ورود هوش مصنوعی (AI)، بزرگ داده‌ها (‌Big Data) و اینترنت اشیا (IoT) به صنعت و کارخانه‌ها، تعریف شده است.
این شاید اولین انقلاب در تاریخ باشد که انسان تاثیر مستقیمی بر ظهور آن نداشته. زمانی که کامپیوترها بتوانند به طول کامل و مستقیم با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، خط تولید را به‌صورت خودکار هدایت کنند و با کمک هوش مصنوعی، ایرادات را کشف و مرتفع کنند، احتمالا نیازی به انسان در محیط‌های صنعتی نخواهد بود.
این مساله حداقل در چند دهه‌ی اول به نظر برخی افراد خوشایند نیست. اما درنهایت، احتمالا انسان‌ها به عنوان ناظر در کارخانه‌ها و شرکت‌ها، بر عملکرد هوش مصنوعی و ربات‌ها در محیط کاری نظارت خواهند داشت تا از بروز فجایع احتمالی پیشگیری کنند.
انقلاب صنعتی چهارم
Industry 4.0 همه‌ی صنایع را تحت تاثیر قرار می‌دهد
این تحول در عرصه‌ی صنعت، تنها کارخانه‌ها را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد؛ بلکه بخش‌های زیادی از فست‌فودها تا خرده‌فروشی‌های بزرگ دنیا را جهت تبدیل ساختار روندهای اجرایی به سیستم‌های خودکار و دیجیتال، ترغیب کرده است. برای مثال به‌تازگی کسب‌وکار کافه‌های «استارباکس» از برخی از این برنامه‌ها پرده برداشته که امکان ارایه‌ی منوی اختصاصی برای هر مشتری از این جمله است. منویی که با کمک هوش مصنوعی و بزرگ‌داده‌ها، به‌نوعی سفارش‌های احتمالی مشتری را پیشنهاد می‌دهد.
مزیت این تحولات در عرصه‌ی صنعت، این است که در صورت جایگزینی ربات‌ها با انسان‌ها، هزینه‌های نهایی در محیط‌های صنعتی بسیار ارزان‌تر تمام می‌شوند و استفاده از هوش مصنوعی امکان حل مشکلات پیچیده‌ی سرعت‌بخشی به خط تولید را ممکن می‌کند.
در حال حاضر شاهد ایجاد برخی نشانه‌های این انقلاب هستیم. کارخانه‌ها برای کاهش هزینه‌ی تولید، مشغول سرمایه‌گذاری روی پرینترهای سه‌بعدی هستند. اینترنت اشیا در صنعت (IIoT) برای ایجاد ارتباط بهتر بین ماشین‌ها به کار گرفته می‌شود و بزرگ‌داده‌ها امکان تحلیل فرایند‌ها و افزایش اثربخشی آن‌ها را ایجاد می‌کنند.
به هر حال شاید هنوز چند دهه تا به ثمر نشستن آثار همه‌گیر چهارمین انقلاب صنعتی باقی مانده باشد. اما سوال بی‌پاسخ در حال حاضر این است که ماشین‌ها تا چه حد می‌توانند در عرصه‌ی صنعت جایگزین انسان‌ها شوند و اینترنت اشیا چه نقشی را در انقلاب صنعتی چهارم بازی می‌کند؟

انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص

همان طور که پرفسور «کلاوس شواب» (رییس مجمع جهانی اقتصادی داووس) پیش تر توصیف کرده بود، اقتصاد در مرحله «چهارمین تحول صنعتی» خود قرار دارد؛ این انقلاب تغییر در نحوه تولید، مصرف و ارتباط ماست. تغییری که به واسطه همگرایی فیزیکی و دیجیتالی جهان و ما انسان‎ها به وجود می‌آید.
فصلنامه همشهری اقتصاد: همان طور که پرفسور «کلاوس شواب» (رییس مجمع جهانی اقتصادی داووس) پیش تر توصیف کرده بود، اقتصاد در مرحله «چهارمین تحول صنعتی» خود قرار دارد؛ این انقلاب تغییر در نحوه تولید، مصرف و ارتباط ماست. تغییری که به واسطه همگرایی فیزیکی و دیجیتالی جهان و ما انسان‎ها به وجود می‌آید.
جهان پیش تر نیز تغییراتی در این مقیاس را به خود دیده است. نخستین تحول صنعتی در قرن هجدهم میلادی رخ داد، یعنی زمانی که قدرت ماشینی جایگزین نیروی حیوانی شد؛ دومین مرحله نیز در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وقوع پیوست، دوره‎ای که میزبان پیشرفت قابل توجهی در سیستم‎های حرکتی، حجم بالایی از تولیدات و ارتباطات بوده است. سومین تحول نیز در نیم قرن گذشته و پس از ورود کامپیوتر و گشایش دنیای دیجیتال رخ داد.
انقلاب چهارم صنعتی در مقایسه با این تحولات، با سرعت بیشتری در حال روی دادن است و نواحی بیشتری را نیز در بر می‌گیرد. در حال حاضر مهم‌ترین بحث این است که در زمان وقوع تحول یا انقلاب چهارم، می‌توان موقعیت‎ها را مطابق میل شکل داد و ریسک‎ها را کم کرد.
با این حال اگر بخوهیم به شیوه تفکر و آنچه در تحولات قبل رخ داده بسنده کنیم، موفق به این کار نخواهیم شد. پیش از هر چیز باید انقلاب صنعتی چهارم را مورد بررسی قرار دهیم و ابعاد آن را بشناسیم:
 
انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص
از انقلاب چهارم صنعتی به عنوان موج بزرگی در آینده فعالیت‎های اقتصادی و ابتکار یاد می‌شود. آیا این انقلاب می‌تواند به اعتیاد ما به سوخت‎های فسیلی پایان دهد؟
ما مدیون افزایش قابل توجه در اتصالات همیشه در دسترس جهانی و اتصال سنسورها، روبات‎ها و تجزیه و تحلیل قدرتمند هستیم که هم در خدمت صنایع تولیدی و هم صنایع خدماتی قرار دارند، ما شاهد بروز تکنولوژی‎هایی هستیم که قدرت هدایت تمام چرخه جدید فعالیت‎های اقتصادی را دارند.
این رشد قابل توجه می‌تواند عمیق باشد اما این در حالی است که ما هنوز کمابیش از این انقلاب در مقایسه با انقلاب‎های قبلی نگران هستیم. به خصوص با توجه به نحوه توزیع منافع آن، چگونگی مدیریت ظهور و بروز آن، میزان اطمینان از افزایش بهره وری و این که باعث افزایش تورم و بیکاری نشود.
اگر بتوانیم حق انتخاب‎ها را در یک سطح جمعی در نظر بگیریم، منافع این موج می‌تواند نه تنها برای بشریت که برای محیط زیست نیز قابل ملاحظه باشد. «جیمز مودی» و «بیانکانو گرادی» در کتاب «موج ششم»، توصیف می‌کنند که برای نخستین بار نوع بشر فرصت استفاده از توانایی‎های افزایش یافته‎‎اش را یافته تا با تکیه بر مواد اولیه و طراحی مجدد سیستم‎های تولید و مصرف، اقتصادی را بسازد که به جای مصرف منابع بر پایه بازده آنها قرار گرفته است؛ در نتیجه بشریت وارد دورانی می‌شود که از وابستگی به سوخت‎های فسیلی فاصله می‌گیرد، کما این که این وابستگی از ویژگی‎های انقلاب‎های صنعتی پیشین بوده است.
انقلاب چهارم صنعتی همگرایی دنیای دیجیتال، انسان‎ها و حوزه‎های فیزیکی را با خود به دنبال دارد. چه اتفاقی می‌افتد که نرم افزاری «جهان را می‌خورد»؟
مسیر دیگر برای شکل دادن به انقلاب چهارم صنعتی، این است که دریابیم سه انقلاب قبلی تا چه حد و با چه سرعتی باعث همگرایی تکنولوژی‎های جدید شده‎اند و در این فرآیند چالشی است که ما جهان را می‌بینیم.
اولین حوزه نیز،حوزه انقلاب صنعتی سوم یعنی جهان دیجیتال است که شاید بتوان به طور گسترده تر از آن با عنوان «تکنوسفر» یاد کرد. در این حوزه، نرم افزارها از یک ابزار مفید به صفحات گسترده و بسته‎های تحلیلی تبدیل شده‎اند و «مارک اندرسون» آنها را با این جمله توصیف می‌کند: «در حال خوردن جهان».
حوزه دوم، محیط زیست طبیعی و فیزیکی اطراف ماست، محیطی که آگاهی ما درباره آن رو به افزایش است و به لطف استفاده از سنسورها و توسعه «اینترنت اشیا»، جهان فیزیکی نیز در حال دیجیتالی شدن است. تغذیه مداوم اطلاعات از میلیاردها شیء متصل به اینترنت، راه جدیدی پیش پای مان می‌گذارد تا الگوهای جهان فیزیکی را دریابیم.
حوزه سوم، حوزه انسان و جامعه انسانی است. انقلاب سوم صنعتی فرایندی را توسط افراد شروع کرد، تکنولوژی‎های تعاملی عادی و پیش پا افتاده شدند و انقلاب چهارم صنعتی در حال دادن فرصت‎هایی برای ادغام و تطبیق جسم ما با تکنولوژی است.
این همگرایی در سراسر جهان فیزیکی، دیجیتال و انسانی نه تنها به واسطه تکنولوژی‎های جدید بلکه به واسطه ظهور نرم افزارها و سیستم‎هایی که فرصت بیشتری برای تجربه انسان با آنها به وجود می‌آورند، هدایت می‌شود.
افزایش فزاینده و توانایی ژن‎ها، مثال خوبی برای این همگرایی است. رشد فزاینده تمایل پژوهشگران و کارآفرینان تنها متاثر از توسعه ابزارهای ویرایش ژنی «CRISPR/Cas9» (موثرتر و مفیدتر از شیوه‎های قبلی) نیست بلکه مدیون وجود سیستم عامل‎های جهانی برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات و توانایی ورودی «آر.ان.ای»1 و همچنین خدمات تعیین توالی ژن‎هاست که به طور آنلاین خرید و فروش می‌شود. این سیستم عامل‎ها کار را آسان تر می‌کنند و آن طور که «اندرو دی. مینارد» توصیف می‌کند، «تکنولوژی‎های فیوژن» اثری تحول آفرین دارند.
انقلاب چهارم صنعتی به مثابه عامل اختلال در قدرت‎های سازنده موجود در نظر گرفته می‌شود. حال سوال اینجاست که چه کسی سود می‌برد و چه کسی ضرر می‌کند.
 انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص
 
قدرت در همه جا وجود دارد؛ به آن معنا نیست که همه چیز را می‌بلعد، به آن معناست که از هر جایی به دست می‌آید. «میشل فوکو»
تمام انقلاب‎های صنعتی اختلالاتی را با خود به دنبال داشته اند، اختلالات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی. انقلاب چهارم صنعتی، به نحوه چشمگیری نوید دهنده تغییرات در تجارت، دولت‎ها، رسانه‎ها و سازمان‎های مدنی است که در دهه‎های اخیر تحت تسلط سایرین بوده اند.
یکی از نشانه‎های بازارهای جهانی و غیر مادی، گرایش آنها به اعطای جایزه‎هایی بزرگتر از اندازه مورد انتظار به «ستاره‎ها» است – محصولات، اشخاص یا شرکت‎هایی که به دلیل استعدادی خاص یا خوش اقبالی، به شدت مورد توجه قرار می‌گیرند – و برای کسانی که محصول نهایی شان به اندازه کافی خوب نیست یا کمی بدشانس هستند، هزینه بر خواهد بود.
با این حال، وجود سیستم عامل جهانی چنین توزیعی را با هزینه‎های کمتر انتقال میسر می‌سازد، همچنین دستاوردهای عظیمی برای کسانی که از سیستم عامل و زیرساخت‎های مرتبط با آن برخوردار هستند به خود به ارمغان می‌آورد؛ البته نگرانی‎های جدیدی از افزایش نابرابری در میان کشورها نیز، بخش دیگری از دغدغه‎های مرتبط است.
همان طور که اشاره شد، یکی از نگرانی‎ها ایجاد نابرابری میان کشورهاست. در اینجا، هم سیاست‎های عمومی و هم مرحله فعلی توسعه کشورها، تاثیر بسیار زیادی بر چگونگی تحقق منافع دارند. از آنجایی که اطلاعات و استعداد به سرعت به بالاترین ارزش ورودی سازمان‎ها تبدیل شده است، تمام شهرها در سراسر جهان می‌توانند چرخه‎های نوآوری محلی را پرورش دهند و از منافعی که انقلاب صنعتی چهارم می‌تواند داشته باشد، بهره مند شوند. ضمن این که با تولیدت و خدمات پس از آن، نیازهای شهروندان در بازارهای جهانی نیز پاسخ داده شده است.
اما فقط به عنوان یک امکان که احتمال وقوعش زیاد است، شاهد ادامه شکاف شدید دیجیتالی خواهیم بود؛ شکافی که توسط سیاست‎های عمومی تشدید می‌شود. این سیاست‎ها جریان آزاد اطلاعات را محدود می‌کند و باعث برخورد این جریان با بن بست می‌شود. البته واضح نیست که دستیابی به نوآوری در جهان پس از انقلاب صنعتی چهارم آسان تر باشد. بسیاری از کشورها هنوز در حال دوران گذر از انقلاب‎های صنعتی پیشین هستند. به این ترتیب آیا تغییر کارخانه‎ها به واسطه روباتی شدن همه کارها و استفاده از تکنولوژی پرینتر سه بعدی در هند که هنوز 47 درصد مردم آن در بخش کشاورزی فعالیت می‌کنند، شرایط را ناخوشایند نخواهد ساخت؟
آسیب دیگری که انتظار آن می‌رود، ایجاد اختلال قدرت بین دولت‎ها و شهروندان است. استفاده گسترده از ارتباطات دیجیتال، رمزنگاری و سنسورهای حساس شبکه‎ای (نظیر جی.پی.اس و تصویرنگاری ماهواره ای) قدرت بسیار زیادی را برای شهروندان تضمین می‌کند. در همین زمان شبکه‎های اجتماعی جهانی امکان حرکت‎های جدید و ائتلافی را می‌دهند و به این ترتیب در کنار دولت، سازماندهی و نوآوری می‌کنند تا در اثربخشی و همکاری برای تعیین سیاست‎های عمومی حضور داشته باشند. با این حال، همین تکنولوژی‎ها به منظور فرونشاندن و کاهش فضا برای مشارکت‎های مدنی در بسیاری از کشورها و اغلب به نام امنیت ملی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
 انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص
 
بنابراین در انقلاب چهارم صنعتی، پرسش حیاتی این نیست که قدرت توسط چه کسی و چگونه تغییر می‌کند بلکه باید اطمینان خاطر حاصل شود که تغییرات اجتناب ناپذیر معضلی در رابطه با امنیت ملی به وجود نمی‎آورد.
انقلاب چهارم صنعتی به عنوان یک تغییر رادیکال در آینده اشتغال، آموزش و مهارت‎ها در نظر گرفته می‌شود. این انقلاب، تقابل انسان در برابر ماشین نیست.
یکی از عمیق‌ترین آثار انقلاب چهارم صنعتی بر مشاغل و مهارت‎های مردم خواهد بود که یکی پس از دیگری ظهور و بروز پیدا می‌کنند. البته تمام انقلاب‎های صنعتی تغییرات قابل ملاحظه‎ای در شرایط کاری و اشتغال به وجود آورده اند. به عنوان مثال در اواسط دومین انقلاب صنعتی در سال‎های ابتدایی قرن بیستم، 41 درصد از نیروی کار ایالات متحده در بخش کشاورزی مشغول به کار بود. این عدد در سال‎های دهه هفتاد میلادی و همزمان با سومین انقلاب صنعتی به چهار درصد رسید و امروز کمتر از دو درصد است.
بنابراین نتایج پژوهش «کارل بندیکت» و «مایکل اِی اوزبورن»، دو محقق موسسه تحقیقاتی «آکسفورد» مبنی بر این که 47 درصد از مشاغل در ایالات متحده از زمان تغییرات دیجیتالی و اتوماسیون در معرض خطر بالا قرار گرفته اند، دور از انتظار نیست؛ اما آنچه عجیب است، این است که پیش بینی می‌شود در 20 سال آینده تنها یک نسل بیش از سه یا چهار نسل تاثیرگذار باشد. تاثیری بسیار بیشتر از صنایع و کارگران.
به نظر می‌رسد دو دسته از راهبردها در رابطه با خود افراد یا فرزندان شان در گستره این تغییرات قابل ملاحظه باشد. نخست سرمایه گذاری در بخش ساخت و ساز و توسعه مهارت‎ها در رابطه با علوم، تکنولوژی و طراحی است؛ به این ترتیب ما جهان را با مردمی که قادر به انجام کار در کنار ماشین‎های هوشمندتر هستند، می‌سازیم. در نتیجه به جای این که تکنولوژی جای این افراد را بگیرد، آنها را تقویت کرده ایم.
دومین راهبرد، بیشتر متمرکز بر توانایی‎هایی است که منحصر به انسان است نه ماشین‎ها. ویژگی‎هایی نظیر همدلی، الهام بخش بودن، وابستگی، خلاقیت و حساسیت در این بخش به طور خاص مد نظر قرار دارند. در این مسیر، ما می‌توانیم ارزش‎های آفریده شده توسط جوامع را تقویت و برجسته کنیم؛ موضوعی که اغلب در مقیاس‎های اقتصاد نادیده گرفته می‌شود. در واقع انقلاب صنعتی چهارم، تکیه گاهی برای برقراری هنجارهای جدید حول محور تکنولوژی و جامعه انسانی است؛ ما تکنولوژی را تغییر می‌دهیم و تکنولوژی ما را.
آخرین چارچوبی که می‌تواند در درک هر چه بهتر انقلاب چهارم صنعتی مفید باشد، از ارائه دورنمایی شروع می‌شود که در آن تکنولوژی یک ساخته اجتماعی است و واژه‎های بسیاری برای توصیف آن وجود دارد. واقعیت این است که ما هر روز به عنوان عضوی از یک خانواده، عضوی از جامعه یا یک شهروند، ناگزیر به انتخاب‎هایی از میان تکنولوژی‎ها هستیم که بر جنبه‎های انقلاب صنعتی چهارم اثر می‌گذارد. گاهی اوقات این انتخاب‎ها نیروی بسیاری از تکنولوژی‎های همگرا می‌گیرد تا نیاز به پاسخ را برجسته سازد، روندی که ممکن است به توقف یا حتی رها کردن فرایند مذکور منتهی شود.
این قدرت تصمیم سازی به طور ویژه بر افراد و گروه‎های خاص متمرکز می‌شود؛ این افراد و گروه‎ها، شرکت‎هایی که سیستم عامل‎های جهانی و دیجیتال را مدیریت می‌کنند و همچنین دولت‎هایی که قدرت پیشبرد یا توقف توسعه، تجاری سازی یا پذیرش تکنولوژی‎های نوظهور را دارند، در بر می‌گیرند؛ هنوز این واقعیت برقرار است که فرایندهای نوآوری و انتشار آنها عمیقا اجتماعی است، همچنین به واسطه اصول اخلاقی و هنجارهایی که به طور مداوم در جریان هستند و همه ما در آنها سهیم هستیم، هدایت می‌شوند.
 انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص
 
این انقلاب می‌تواند جسم و روح ما را تحت تاثیر قرار دهد، این تاثیر در راستای «ما تکنولوژی را تغییر می‌دهیم و تکنولوژی ما را» صورت می‌گیرد. چنین تغییری می‌تواند بنیادین و در عین حال برگشت ناپذیر باشد.
ما هنوز در مراحل ابتدایی این انقلاب قرار داریم؛ بنابراین موقعیت برای بحث و گفتگو و همچنین شناسایی اصول اخلاقی و هنجارهای جدید فراهم است. در این زمینه آنچه پرفسور شواب آن را «یک آگاهی جمعی و اخلاقی جدید بر اساس حسی مشترک از سرنوشت» می‌نامد، نیز بسیار کمک کننده خواهد بود.
به منظور تحقق این هدف، ما نیازمند همکاری با یکدیگر در تمام بخش‎ها، رشته‎ها و سازمان‎ها بر اساس مدل‎های جدیدی از همکاری هستیم. در این میان مجمع جهانی اقتصاد می‌تواند به این اهداف و فرصت‎ها شکل دهد تا هدف نهایی انقلاب صنعتی چهارم یعنی «بهبود وضعیت جهان» به درستی تحقق یابد.
در ایران انقلاب صنعتی چهارم در چه مرحله‎ای است؟
* بیش از 45 درصد از زندگی مردم ایران در سال گذشته میلادی به صورت دیجیتال سپری شده است.
* برای رسیدن به رشد هشت درصدی، تجاری سازی ایده‎های دانش بنیان در کشورمان باید 130 برابر شود.
کمتر کسی است که این روزها تلفن همراه هوشمند به دست نداشته باشد. تلفن‎هایی با قابلیت و کاربردهای بسیار فراوان که در برخی مواقع می‌توان از آن به عنوان یک دفتر کار هم استفاده کرد؛ اما کافی است سر به عقب برگردانید. در 10 سال گذشته تحولات و تغییرات صورت گرفته در بازار تلفن همراه به قدری چشمگیر بوده است که شاید در همان سال‎های آغازین دهه هشتاد شمسی تصور آن برای هر کسی غیرقابل ممکن بود.
این روزها کارشناسان از تلفن‎هایی صحبت می‌کنند که در ده نسل آینده بازار را با تغییرات بیشتری روبرو خواهد کرد. «تلفن‎های قابل کاشت» ایده‎ای است که در بسیاری از کشورها صحبت از تجاری سازی آن می‌شود. این ایده با توجه به تغییرات صورت گرفته، دیگر عجیب و غیرقابل دسترس به نظر نمی‎رسد. شاید یکی از معجزه‎های نسل چهارم انقلاب صنعتی همان تجاری سازی غیرممکن‎ها باشد.
 
انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص
این روزها اگر نتوانیم زندگی را صددرصد دیجیتالی کنیم، بدون شک بخش مهمی از آن حضور دیجیتالی خواهد داشت. بر اساس تحقیقات صورت گرفته توسط نشریه نیلسون تمامی کشورها افرادی را دارند که زندگی صددرصد دیجیتالی دارند اما میزان حضور دیجیتالی افراد در کشورهای مختلف با هم متفاوت است.
بر اساس همین تحقیق، ایرانیان نزدیک به یازده ساعت در روز حضور دیجیتالی دارند که جدول زیر به رتبه بندی حضور دیجیتالی ایرانیان می‌پردازد.
این تحقیق که در پایان سال 2015 منتشر شده، نشان می‌دهد که با کسر شش ساعت از شبانه روز که به صورت عادی با خواب سپری می‌شود، مردم 18 ساعت در شبانه روز فرصت دارند که حدود 11 ساعت آن صرف زندگی دیجیتال می‌شود. به عبارت بهتر بیش از 45 درصد از زندگی مردم ایران در سال گذشته میلادی به صورت دیجیتال سپری شده است. این آمار حتما با ورود کاربران بیشتر به فضای دیجیتالی رو به افزایش است.
این تغییرات همزمان با اثرگذاری بر زندگی مردم، مشاغل را نیز تحت تاثیر خود قرار داده است. ظهور استارت آپ‎های متعدد در دو سال اخیر و گرایش قشر گسترده‎ای از مردم برای فعالیت‎های استارت آپی نشان از تغییر مشاغل و تاثیر تکنولوژی‎های روز دنیا بر آنها دارد. مرکز پژوهش‎های مجلس شورای اسلامی سال گذشته با انتشار گزارشی اعلام کرد که آخرین نتایج نشان می‌دهد که رتبه کشورمان در شاخص سرمایه انسانی 80 از میان 124 است. همچنین رتبه کشورمان در شاخص استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در سال‎های اخیر 116 جهان است و در شاخص مهارت‎ها در رتبه 68 قرار دارد.
این آمار نشان می‌دهد که ایران در دسته متوسط‎های جهان قرار می‌گیرد؛ اما گرایش دانشگاه‎ها و ایجاد پل ارتباطی میان دانشگاه‎ها و صنایع کشور رد پای استفاده از فناوری نانو در صنایع را نشان می‌دهد. در حالی که صنایع ایران تا رسیدن به شرایط مطلوب فاصله زیادی دارند اما بر اساس آمار اعلام شده در مجمع جهانی اقتصاد، کشورمان با انتشار چهار هزار و 661 مقاله رتبه 15 را کسب کرده است. البته این مقالات تا رسیدن به تجاری سازی فاصله بسیاری دارند اما رشد علاقه مندی دانشگاه‎ها به تحقیق در این حوزه می‌تواند نوید این را داشته باشد که صنایع ایران ظرفیت تغییر و ورود به انقلاب چهارم صنعتی را دارند.
 
 انقلاب چهارم صنعتی؛ کار یعنی مهارت و تخصص
کشورمان برای رسیدن به این انقلاب نیاز به بررسی و تغییر بسیاری از ساختارها دارد، در حالی که برنامه‎ها و طرح‎های متعددی برای رسیدن به این مهم ترسیم شده است، هنوز آنچنان که باید تحولی در صنعت و به طور کل اقتصاد کشور رخ نداده است.
بر اساس اعلام معاونت فناوری ریاست جمهوری برای رسیدن به اهداف سند چشم انداز بیست ساله کشور حرکت به سمت اقتصاد مبتنی بر دانش، غیرقابل اجتناب است. به همین دلیل برای تحقق این اهداف باید دو دهم درصد از تولید ناخالص داخلی، ناشی از فعالیت‎های شرکت‎های دانش بنیان باشد. برای رسیدن به رشد هشت درصدی و تبدیل شدن به قطب اول منطقه، اقتصاد ایران باید دانش بنیان شود.
 
بر اساس بررسی‎های صورت گرفته برای رسیدن به رشد هشت درصدی، تجاری سازی ایده‎های دانش بنیان در کشورمان باید 130 برابر شود. طی آخرین آمار از سوی صندوق نوآوری و شکوفایی، در حال حاضر دو هزار و 219 شرکت دانش بنیان وجود دارد که از این تعداد 1348 شرکت نوپا، 725 شرکت تولید کننده کالا و خدمات و 146 شرکت صنعتی دارای فعالیت دانش بنیان هستند. به این ترتیب می‌توان گفت که 61 درصد از شرکت‎های دانش بنیان نوپا، 31 درصد تولید کننده کالا و خدمات و هفت درصد از نوع شرکت‎های صنعتی دارای فعالیت دانش بنیان هستند.
گفتنی است معاونت علمی و فناوری رییس جمهوری در فروردین ماه سال جاری با اعلام آماری، شرکت‎های دانش بنیان کشور را نزدیک به 280 شرکت معرفی کرده است. بر این اساس این شرکت‎ها توانسته‎اند محصولات دانش بنیان خود را به تولید انبوه برسانند و از حاصل فروش محصولات شان، گردش مالی بیش از یک میلیاردی در سال داشته باشند.
پانوشت:
1. اسید «ریبونوکلئیک اسید» یا آر.ان.ای همراه با دی.ان.ای پروتئین‎ها، سه مولکول درشت اصلی است که برای همه «گونه‎های شناخته شده» زیستی ضروری است.
نیکلاس دیویس – رییس بخش نوآوری و جامعه مجمع جهانی اقتصاد

چهارمین انقلاب صنعتی چیست و چه واکنشی را می‌طلبد؟

ماهنامه نسل چهارم - شماره 9
دسته بندی:
یادداشت
ما در مرز یک انقلاب فناوری ایستاده ایم که روش زندگی، کار و پیوند ما با دیگران را از بنیان دگرگون می‌سازد. این دگرگونی در اندازه، گستردگی و پیچیدگی با هیچ یک از آزموده‎های پیشین بشر سنجیدنی نیست. ما هنوز نمی‎دانیم این پدیده چگونه نمایان می‌شود، ولی یک چیز روشن است، واکنش به آن باید فراگیر و یکپارچه باشد و همه کسانی که در سیاست جهانی سهم دارند، از بخش‎های دولتی و خصوصی تا دانشگاه‎ها و نهادهای مردمی را در برگیرد.
در مقاله‌ای به قلم Klaus Schwab، بنیان گذار و مدیر اجرایی مجمع جهانی اقتصاد که توسط مهران ارشادی فر، پژوهشگر حوزه اقتصاد برگردان شده و در شماره نهم ماهنامه نسل چهارم منتشر شده، آمده است:
نخستین انقلاب صنعتی، آب و نیروی بخار را برای تولید مکانیزه به کار برد. انقلاب دوم برای رسیدن به تولید انبوه، نیروی برق را به کار گرفت. انقلاب سوم برای دست یابی به تولید خودکار، از الکترونیک و فناوری اطلاعات بهره برد. اکنون انقلاب چهارم که بر پایه انقلاب سوم بنا می‌شود، انقلاب دیجیتالی است که از میانه سده پیشین آغاز شده است و با «هم آمیزی فناوری‎ها» شناخته می‌شود، به گونه‎ای که مرزهای میان قلمروهای فیزیکی، دیجیتالی و بیولوژیکی را برمی دارد.
بررسی انقلاب صنعتی آینده
سه ویژگی سرعت، گستردگی و تاثیر بر ساختارها، نشان می‌دهد که این دگرگونی‎ها، نه تنها در راستای انقلاب سوم صنعتی نیست که بیشتر آغاز یک انقلاب چهارم و متفاوت را نوید می‌دهد. سرعت این پیشرفت هیچ پیشینه تاریخی ندارد.هنگامی که با انقلاب‎های پیشین سنجیده می‌شود، شتاب به دست آمده در انقلاب چهارم بیشتر از آن که خطی باشد، نمایی (فزاینده) است و تقریبا درهمه صنعت‎ها و در همه کشورها گسل پدید می‌آورد.
گستردگی و ژرفای این دگرگونی‎ها سرآغاز دگرگونی همه ساختارهای تولید، مدیریت و حکومت ورزی است. توانایی پیوند میلیاردی مردم، از راه تلفن همراه، با توان بالای پردازش و گنجایش بسیار و دسترسی به دانش، امکاناتی بیکران پدید می‌آورد و این امکانات با پدیدار شدن پیشرفت‎های فناوری در رشته‎هایی مانند هوش مصنوعی، روباتیک، همه چیز در شبکه، خودروهای خودکار، چاپ سه بعدی، فناوری نانو، بیوتکنولوژی، دانش مواد، ذخیره انرژی و محاسبات کوانتومی چند برابر خواهد شد.
هم اکنون، هوش مصنوعی در پیرامون ما هست و در خودرو‎های خودکار، هواپیماهای بی سرنشین، دستیاران رایانه‎ای و نرم افزارهایی برای ترجمه یا سرمایه گذاری به کار می‌رود. در سال‎های گذشته پیشرفت‎های چشمگیری که به دست آمده است؛ از نرم افزارهای به کار برده شده برای کشف داروهای نوین تا الگوریتم‎های کاربردی در پیش بینی گرایش‎های فرهنگی مردم، وام دار افزایش پرشتاب در توان محاسباتی و در دسترس بودن داده‎های بسیار است، همچنین فناوری‎های دیجیتالی، با جهان زیست شناسی همکاری پیوسته‎ای دارد. مهندسان، طراحان و معماران، طراحی‎های رایانه‎ای را با دانش ساخت افزودنی‎ها، مهندسی مواد و مهندسی زیست شناسی ترکیب می‌کنند تا یک همزیستی پیشرفته میان ریزجانداران، بدن ما، فراورده‎هایی که به کار می‌بریم وحتی ساختمانی که در آن زندگی می‌کنیم پدید آورند.
چالش‎ها و فرصت‎ها
انقلاب چهارم صنعتی، همانند انقلاب پیشین، توان افزایش سطح درآمد جهانی و بهبود کیفیت زندگی مردم جهان را دارد. کسانی که تا امروز توانستند به دنیای دیجیتالی دسترسی پیدا کنند، بیشترین بهره را از آن برده اند.این فناوری، ساخت فراورده‎ها و همیاری‎های نوینی را شدنی ساخته که بهره وری و کامجویی در زندگی شخصی ما را افزایش می‌دهد. امروزه بسیاری از کارها مانند درخواست تاکسی، جا یابی در پرواز، خرید یک فراورده، پرداخت کردن، گوش دادن به موسیقی، تماشای یک فیلم، یا بازی کردن، می‌تواند از راه دور انجام شود.
در آینده، نوآوری‎های فناوری، با بالابردن پیاپی بازده و بهره وری، به یک شگفتی در بخش عرضه نیز خواهد انجامید. هزینه‎های ترابری و ارتباطات کاهش خواهد یافت، پشتیبانی‎ها و زنجیره‎های عرضه جهانی، کارا تر خواهند شد و هزینه بازرگانی را کاهش خواهند داد، به دنبال اینها بازارهای تازه‎ای باز خواهد شد و اقتصاد شکوفا خواهد شد.
با این همه، همانگونه که اقتصاددانانی مانند اریک برینجولفسن (Erik Brynjolfsson ) وآندرو مک آفی (Andrew McAfee) یادآوری کرده اند، این انقلاب شاید به نابرابری بیشتر هم بیانجامد به ویژه آنکه توانایی آشفته کردن بازار نیروی کار را دارد. هنگامی که در همه جای اقتصاد دستگاه‎های خودکار جایگزین کارگر می‌شوند، شاید شکاف میان بازده سرمایه و بازده نیروی کار افزایش بیشتری بیابد؛ اگرچه شاید جایگزینی کارگران با فناوری‎های نوین، از سوی دیگر به افزایش کارهای پربازده تر و امن تر بیانجامد.
ما نمی‎توانیم پیش بینی کنیم کدامیک از این دو پیش بینی رخ می‌دهد، تاریخ نشان داده که شاید برآیندی از این دو باشد. ولی من به یک چیز باور دارم که در آینده، هوشمندی، جایگاه برجسته تری از سرمایه در تولید خواهد داشت و بازار کار را به سوی یک بازار با دو بخش بسیار جدا ازهم « کاردانی کم - پرداخت کم» و «کاردانی بالا- پرداخت بالا» پیش خواهد برد که در جای خود به افزایش تنش‎های اجتماعی می‌انجامد.
نابرابری، افزون بر نگرانی کلیدی اقتصادی، بزرگترین دغدغه اجتماعی انقلاب چهارم نیز به شمار می‌رود. بیشترین بهره این نوآوری به دارندگان سرمایه فکری و فیزیکی (نوآوران، صاحبان سهم و سرمایه گذاران) خواهد رسید و این شکاف درآمدی میان صاحبان سرمایه ونیروی کار را روشن می‌کند. بنابراین فناوری یک دلیل اصلی برای این است که چرا درآمد بیشتر مردم در کشورهای پردرآمد متوقف شده یا کاهش یافته است. درخواست برای نیروی کار بسیار ماهر افزایش یافته در حالیکه تقاضا برای نیروی کار با دانش کمتر و مهارت کمتر کاهش یافته است. در نتیجه بازار کاری با تقاضای بسیار برای دو گروه بالا و پایین و البته میانه تهی ایجاد شده است.
این کمک می‌کند تا روشن شود چرا بسیاری از کارکنان نا امید هستند و از کاهش درامد واقعی خود و فرزندانشان نگرانند. همچنین کمک می‌کند تا روشن شود چرا طبقه متوسط در همه جهان با یک احساس همگانی ناخرسندی و نا برابری فزاینده روبرو هستند. البته یک اقتصاد «برنده همه چیز را می‌برد» برخورداری طبقه متوسط را کاهش می‌دهد و در نهایت زمینه‎ای برای بیماری و سستی مردم سالاری پدید می‌آورد.
با فراگیر شدن فناوری‎های دیجیتالی و افزایش آگاهی رسانی به یکدیگر از راه رسانه‎های اجتماعی، نا خرسندی نیز می‌تواند گسترش هم یابد. هم اکنون بیش از 30 درصد جمعیت جهان، رسانه‎های اجتماعی را برای پیوند با هم، آموزش و آگاهی رساندن به یکدیگر، به کار می‌برند. این تلاش‎ها در یک جهان آرمانی، می‌تواند فرصتی برای هم شناختی فرهنگی و نزدیکی مردم جهان باشد؛ هرچند می‌تواند به گسترش خواسته‎های نادرستی نیز بیانجامد که تنها زمینه کامیابی یک تن یا یک گروه رافراهم کند و یا زمینه پخش اندیشه‎ها و کیش‎های تند رو را فراهم آورد.
تاثیر بر کار و پیشه
یک موضوع بنیادی که من در گفتگو با مدیران اجرایی و مدیران میانی بنگاه‎های جهان می‌گویم این است که به سختی می‌توان به شتاب این دگرگونی و سرعت این گسل پی برد یا با آن همراه شد، از این رو حتی برای کسانی که با این روند همراه هستند و به خوبی از آن آگاهند، سرچشمه‎ای از شگفتی‎های پی در پی را پدید می‌آورد. در واقع گواه روشنی وجود دارد که فناوری‎هایی که سنگ بنای انقلاب چهارم صنعتی هستند به کار و پیشه، در همه رشته‎های صنعت، آسیب بزرگی خواهند زد.
دربخش عرضه، بسیاری از پیشه‎ها با فناوری‎های نوینی روبرو می‌شوند که کاملا روش‎های تازه‎ای برای پاسخگویی به نیازها پیشنهاد می‌کنند و به گونه چشمگیری، زنجیره ارزشی پیشه را می‌گسلند. این گسل از سوی پیشه وران نوآور و هوشمندی آغاز می‌شود که برای پژوهش، پیشرفت، بازاریابی، فروش و پخش، دست آوردهای جهانی دیجیتال را به کار می‌بندند و این گسل می‌تواند با بهبود کیفیت، سرعت، یا قیمت تمام شده، کارکنان کار آزموده را با شتابی بیشتر از همیشه از کار برکنار کند.
دگرگونی بزرگی هم در بخش تقاضا رخ می‌دهد، افزایش شفافیت، نمایش دیدگاه کاربران، والگوهای تازه رفتارهای کاربران (با دسترسی به تلفن‎های همراه و آمار، ساخت فزاینده‎ای خواهند داشت)، بنگاه‎ها را ناچار می‌کند تا روش‎های برنامه ریزی، بازاریابی، پخش کالا و خدمت‎های خود را با بازار همراه کنند.
یک روش کلیدی، گسترش زیرساخت‎هایی بر بنیان این فن آوری است که عرضه و تقاضا را به هم می‌آمیزد و ساختارهای موجود بنگاه‎ها را می‌شکند. مانند آنچه در «اقتصاد همگانی یا در دسترس» می‌بینیم. این زیرساخت‎های فناوری، به گونه‎ای پرداخته می‌شوند که به آسانی می‌توانند مردم، سرمایه‎ها و داده‎ها را در کنار هم بیاورند، بدین‌سان روش‎های نوینی برای کاربرد کالاها و خدمت‎ها آفریده می‌شود. افزون بر این، بازدارنده‎های تولید دارایی برای بنگاه‎ها و پیشه وران را کاهش می‌دهد و محیط‎های کاری و شخصی کارمندان را دگرگون می‌کند. این زیرساخت‎های کاری با شتاب فزاینده به کارهای گوناگون از لباس شویی تا خرید، از کارهای روزانه تا پارکینگ و از ماساژ تا مسافرت گسترش می‌یابد.
انقلاب چهارم صنعتی، روی هم رفته، چهار اثر بنیادین بر بازار کار و پیشه دارد:
-خواسته‎های خریدار
- افزایش تولید کالا
-نوآوری‎های مشترک
-ساختارهای سازمانی
خریداران، مصرف کنندگان یا بنگاهها، بیشترو بیشتر در کانون اقتصاد جای می‌گیرند و همه کارها در راه بهبود روش خدمت رسانی به خریداران است. اکنون فراورده‎ها و خدمت‎ها با توانایی‎های دیجیتالی افزایش می‌یابد که این بر ارزش این توانایی‎ها می‌افزاید. فناوری‎های نوین، با دگردیسی در نگهداری از دارایی‎ها به کمک آمار و آنالیز، آن‎ها را با دوام تر و برگشت پذیرتر می‌کند. جهان با خریداران ورزیده، پایگاه اطلاعاتی پیشه‎ها و بازده دارایی‎ها به کمک آنالیز، به ویژه با شتابی که این نوآوری و گسل انجام می‌شود، نیازمند ساختار نوینی از همکاری است و پیدایش زیرساخت‎های نوین جهانی و الگوهای نوین کاری، سرانجام به اینجا می‌رسد که باید درباره توانایی، فرهنگ و ساختارهای سازمانی بازاندیشی شود.
روی هم رفته، این دگردیسی نا بازداشتنی، از دیجیتال سازی ساده (انقلاب سوم صنعتی) تا نوآوری‎ها بر پایه هم آمیزی فن آوری‎ها ( انقلاب چهارم صنعتی) بنگاه‎ها را ناچار می‌سازد تا به بازنگری در روش‎های کاری خود بپردازند، ولی سرانجام یکسان است: رهبران و مدیران بالا دستی بنگاه‎ها باید دگرگونی فضای کاری را در یابند، پندار‎های پیشین کارکنان اجرایی خود را به چالش بکشند و خستگی ناپذیر و پی در پی به نو سازی بپردازند.
تاثیر بر دولت
همانگونه که جهان فیزیکی، دیجیتالی و بیولوژیکی به سوی همگرایی پیش می‌رود، فن آوری‎ها و زیرساخت‎های نوین، به شهروندان توانایی فزاینده‎ای برای نزدیک شدن به دولت می‌دهد، تا دیدگاه‎های خود را آشکار کنند، تلاش‎های خود را هماهنگ کنند و حتی کارایی دولتمردان را به چالش بکشند.
همانگونه دولتها هم به کمک سامانه‎های پایش فراگیر و توان بازرسی زیرساخت‎های دیجیتالی، توانایی‎های نوین فن آوری را به کار می‌گیرند تا فرمانروایی خود بر مردم را افزایش دهند، ولی روی هم رفته دولت‎ها با فشار فزاینده‎ای روبرو هستند تا رویکرد دیگری در همکاری با مردم و سیاست گذاری برگزینند زیرا فناوری نوین می‌تواند زمینه‎های تازه‎ای از رقابت، توزیع و تمرکز زدایی قدرت را دست یافتنی کند و جایگاه فرمانروایی آنان سست می‌شود.
بنا براین ماندگاری دولت‎ها بر پایه توانایی ساختار دولتی و دولت مردان برای هماهنگ شدن با این دگرگونی‎ها، ارزیابی می‌شود. اگر آنها ثابت کنند که می‌توانند جهانی از دگرگونی‎های ساختار شکنانه را بپذیرند و سازمان‎های خود را در سطحی از روشنی و کارایی بیاورند که بتوانند در میدان رقابتی خود بمانند، تاب خواهند آورد واگر نتوانند پیشرفت کنند، با سختی روزافزون روبرو خواهند شد.
این نکته به ویژه در حوزه قانون‎ها هم درست است. ساختارهای کنونی سیاست عمومی و تصمیم سازی در کنار انقلاب دوم صنعتی پیشرفت کرده است، در آن هنگام تصمیم سازان زمان داشتند که هر موضوع تازه‎ای را بررسی کنند و پاسخ بایسته یا چارچوب قانونی درخور برای آن بپرورانند و همه فرایندها خطی و مکانیکی و بر پایه ساختار اداری از بالا به پایین، طراحی می‌شدند. ولی این رویکرد دیگر شدنی نیست. با روند پر شتاب دگرگونی‎ها و گستردگی اثر آنها در انقلاب چهارم صنعتی، قانون گذاران و سازمان دهندگان با چالشی بی مانند روبرو خواهند شد و بیشتر آن‎ها نشان می‌دهند که یارای پاسخگویی به آن را ندارند.
پس، چگونه می‌توانند هم زمان از نو شدن و گسترس فناوری پشتیبانی کنند و هم پشتیبان سود بیشتر مصرف کنندگان و مردم باشند؟ همانگونه که بخش خصوصی با شتاب، خود را برای واکنش‎های آنی به گسترش نرم افزاری و پیشرفت‎های کاری آماده کرده است، دولت نیز باید فرمانروایی چالاک را در دستور کار خود بگذارد. با این نگرش که سازمان دهندگان باید با فضای دگرگونی پی در پی هماهنگ شوند و خود را بازسازی کنند تا به درستی دریابند که چه چیز را باید سازماندهی کنند. دولت و نهادهای سازماندهی، برای این کار، نیازمند همکاری نزدیک با پیشه وران و نهادهای مردمی هستند.
انقلاب چهارم صنعتی با تأثیر بر احتمال و نوع جنگ‎ها، بر امنیت ملی و میان کشوری، نیز اثر ژرفی خواهد داشت. تاریخ جنگ و امنیت جهانی همان تاریخ نوآوری فناوری است و امروز جدای از آن نیست. جنگ‎های نوین میان کشورها، همان فناوری‎های جنگی سنتی به همراهی گروه‎هایی از بازیگران بی کشور است که به تازگی پدیدار شده اند. مرزمیان جنگ و صلح، مبارز و نامبارز و خشونت و بی خشونت (مانند جنگ سایبری)، به گونه آزار دهنده‎ای ناپیدا شده است.
هنگامی که این فرایند انجام می‌شود وکاربرد فناوری‎های نوین مانند جنگ افزارهای خودکار و بیولوژیکی ساده تر می‌شود، مردم و گروههای کوچک با شتاب بیشتری در توان آسیب رسانی گسترده، به مانند کشورها خواهند شد. این آسیب پذیری، ترس تازه‎ای را پدید می‌آورد، ولی همزمان، پیشرفت در فناوری، با گسترش روش‎های نوین برای پاسداری، مانند دقت بیشتر در هدف گیری، توانایی کاهش میزان و گستردگی آسیب‎ها را نیز افزایش خواهد داد.
تأثیر بر مردم
انقلاب چهارم صنعتی، سرانجام، نه تنها کارهای ما بلکه آنچه ما هستیم را نیز دگرگون می‌کند و همچنین برمنش ما و هرچیزی که وابسته به آن است مانند برداشت ما از حریم خصوصی، دارایی، الگوی مصرف، زمانی که برای کار و آسودگی می‌گذاریم و چگونه پیشه خود را گسترش می‌دهیم، دانش کاری خود را افزایش می‌دهیم، با مردم دیدار می‌کنیم و پیوند با دیگران را پیش می‌بریم اثر می‌گذارد. فناوری هم اکنون دارد تندرستی ما را بهبود می‌بخشد و ما را به سوی خود ارزیابی «quantified self» پیش می‌برد وشاید بسیار زودتر از آنچه گمان می‌کنیم به انسان نیرومند خواهد رسید. این فهرست پایان ناپذیر است زیرا تا مرز پندارهای ما پیش خواهد رفت.
من از هواداران سرسخت و نخستین کاربران فناوری هستم، ولی گاهی با خود می‌اندیشم که شاید این درهم آمیختگی افسارگسیخته فناوری با زندگی ما، بتواند برخی ویژگی‎های ناب انسانی ما را، مانند مهربانی و همکاری کاهش دهد. وابستگی ما به تلفن هوشمند یکی از همین نکته‎هاست. این پیوند همیشگی ما را از بزرگترین سرمایه‎های زندگی دور می‌کند و پاداش کنار گذاردن آن یک گفتگوی دلپذیر خواهد بود.
یکی از بزرگترین چالشهایی که هرکس درپیوستن به فناوری‎های نوین اطلاعات با آن روبروست، پاسداری از حریم خصوصی است. ما به چنین نیازی باور درونی داریم ولی جستجو و هم رسانی داده‎هایی درباره ما، بخش جدایی ناپذیر این پیوند تازه است. گفتگوها درباره پرسمان‎های بنیادین مانند اسیب‎ها بر زندگی درونی، با از دست رفتن مهار داده‎های شخصی، در سالهای آینده سخت تر پی گرفته خواهد شد؛ همانگونه که با انقلابی که در بیوتکنولوژی و هوش مصنوعی رخ می‌دهد، مرزهای درازی عمر، تندرستی، آگاهی و توانایی گسترده تر می‌شود و تعریف دوباره‎ای از انسان را به دست می‌دهد؛ در نهایت ما ناچار خواهیم شد تا مرزهای اخلاق و معنویت را نیز دوباره تعریف کنیم.
ساختن آینده
نه فن آوری و نه گسلی که به همراه آن پدید می‌آید، نیروهای برونزایی نیستند که مردم مهاری بر آن نداشته باشند. همه ما برای راهبرد درست این فرگشت، در تصمیم‎هایی که روزانه، در جایگاه شهروند، مصرف کننده و سرمایه گذار می‌گیریم مسوولیت داریم. پس ما باید از این فرصت و توان بهره بجوییم و انقلاب چهارم صنعتی را به سوی آینده‎ای پیش ببریم که بازتاب هدف و ارزش‎های مشترک ما باشد.
ولی برای انجام این کار، باید به یک دیدگاه فراگیر و جهانی دست یابیم که چگونه فن آوری دارد بر زندگی ما اثر می‌گذارد ومحیط‎های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و انسانی ما را دگرگون می‌کند. هیچ زمانی، امید و یا بیم بیشتر از اکنون نبوده است. با این همه، بیشترتصمیم گیران امروز یا در تفکر خطی سنتی گیر افتاده‎اند و یا چنان سرگرم رسیدگی به آشفتگی‎های گوناگون هستند، که از اندیشه راهبردی در باره نیروی گسل‎ها و نوآوری‎هایی که آینده مارا پی می‌ریزند، باز مانده اند.
سرانجام، همه این دگرگونی‎ها به مردم و ارزش‎ها می‌رسد. ما نیاز داریم با اولویت بخشیدن به مردم و توانمند ساختن آن‎ها، آینده‎ای را پی بریزیم که برای همه ما سودمند باشد. انقلاب چهارم صنعتی شاید در بدبینانه‌ترین و نامردمی‌ترین شکل خود، براستی بتواند مردم را به شکل ربات درآورد و از قلب و روح بی بهره سازد، ولی خلاقیت، همدلی و مسئولیت پذیری، به عنوان بهترین بخش انسانی، همچنان می‌تواند بشریت را به یک آگاهی جمعی و اخلاقی جدید، بر بنیان حس سرنوشت مشترک برساند، آنگاه بر همه ماست که باور کنیم دومی پیروز می‌شود.
منبع: World Economic Forum

Industry 4.0 نسل چهارم صنعت

بدون شک اختراع ماشینهای بخار زندگی بشر را دچار تغییر نمود. انقلاب صنعتی ناشی از این اختراع دنیا را متحول کرد و ماشینهای صنعتی پیچیده‎ای تولید گردید. عملا صنعت بعد از ماشین بخار و قبل از آن هیچ شباهتی با یکدیگر نداشتند. با پیشرفت صنعت و کارخانه‎های تولیدی، مفهوم تولید انبوه وارد ادبیات گردید و با به وجود آمدن کارخانه‎هایی با تولید انبوه، کالاهای صنعتی در دسترس عموم مردم قرار گرفت. تولید و استفاده از خودرو‎ها به صورت انبوه چهره‎ی زندگی انسانها را تغییر داد و انسانها را به استفاده از ماشینهای مختلف صنعتی وابسته کرد. اما کم کم تنوع طلبی انسانها صنعت را مجبور به تغییر کرد. پیشرفت سریع علم و علاقه انسانها به تنوع باعث شد کم کم صنعت گران مجبور شوند از خطوط تولید انبوه خود که سود سرشاری را نیز برایشان به ارمغان می‌آورد دست بکشند و به سمت سیستمهای تولیدی انعطاف پذیر و وابسته به کامپیوتر بروند تا هر زمان که نیاز شد بتوانند خطوط تولید را تغییر داده و محصولات جدید و به روزی تولید کنند.
عصر ماشینهای بخار را به عنوان نسل ابتدایی صنعت میشناسند. بعد از آن نسل دوم صنعت به سیستمهای تولید انبوه اتلاق میگردد و سیستمهای تولید اتوماتیک و کامپیوتری نسل سوم صنعت را میسازند. نسل اول صنعت را نیروی بخار به دوش میکشید. برق و سیستمهای الکتریکی مکانیکی تولید انبوه را به وجود آوردند و کامپیوتر تولیدات انعطاف پذیر را کنترل و فرماندهی میکند. حالا نوبت اینترنت و شبکه است. جریانات اخیر نشان میدهد بار دیگر نیاز به تغییر احساس گردیده است. تغییری که ممکن است زندگیمان را مانند قبل و بعد از ماشین بخار دچار تغییر و تحول کند. صحبت از تغییر نسل صنعت است با عنوان INDUSTRY 4.0
اصلی‌ترین تکنولوژی‎ای که به نظر میرسد این تحول را ایجاد کند مفهوم اینترنت اشیا ست. البته مفهوم اینترنت اشیا بیشتر در مورد محصولات و تجهیزاتی که مشتری قرار است از آنها استفاده کند به کار میرود اما دستگاههای صنعتی هم میتوانند از این تکنولوژی بهره مند شوند و از طریق اینترنت به یکدیگر اتصال پیدا کنند. همچنین مفهومی تحت عنوان تولید ابری که شبیه سازی شده‎ی محاسبات ابری در کامپیوتر است نیز بخش دیگری از این تحول را بر عهده دارد. البته از تاثیر بسیار زیاد روش نمونه سازی سریع و پرینترهای سه بعدی بر این انقلاب نیز نباید گذشت. این سه تکنولوژی جدید هستند که قرار است دنیای ما را متحول کنند.
اجازه دهید مثالی بزنیم. فرض کنید میخواهید یک گوشی هوشمند بخرید. شرکت فروشنده با  استفاده از هوش مصنوعی و با استناد به اطلاعاتی که از نحوه‎ی استفاده شما از گوشی قبلیتان دارد گوشی‎ای با امکانات کاملا شخصی سازی شده برای شما در همه‎ی بخشهای گوشی از جمله ظاهر، جنس، ارگونومی دست شما،امکانات سخت افزاری، امکانات نرم افزاری و … را به شما پیشنهاد میدهد. حالا طراحی در اختیار شماست هر تغییری که خواستید در آن اعمال میکنید و سفارش را ایجاد میکنید. سفارش شما در لحظه برای تولید برنامه ریزی میشود و هر قطعه از آن در یک کارخانه و در محلی در دنیا تولید میگردد. سامانه‎های حمل و نقلی، قطعات مختلف را بین کارخانه‎ها انتقال میدهند و در نهایت محصول آماده‎ی شما را در سریعترین زمان ممکن به دستتان خواهند رساند. نکته مهم تر این مسئله اینجاست که نه تنها نباید هزینه‎ی بیشتری انجام دهید بلکه به طور متوسط هزینه‎های تولید به خاطر استفاده بیشتر از ظرفیتهای خالی نزدیک به نصف خواهند شد. همچنین نگران طولانی شدن فرایند تولید هم نباشید. شاید زمان رسیدن محصول به شما کمتر از زمان مورد نیاز برای انتخاب محصول در فروشگاه باشد. به خصوص اگر محصول قابلیت پرینت سه بعدی داشته باشد.
انقلاب صنعتی اول ماشینهایی را وارد زندگی کرد که قبل از آن اصلا وجود نداشت. انقلاب صنعتی دوم این ماشینها را در اختیار عموم مردم قرار داد که قبل از آن اصلا توان خرید آنها را نداشتند. انقلاب صنعتی سوم تنوعی در محصولات ایجاد کرد که قبلا وجود نداشت و انقلاب صنعتی چهارم این تنوع را به حد اعلا خواهد رساند. گفتنی است میزان تغییرات در این انقلاب را با رشد نمایی مدل میکنند در صورتی که تحول در انقلابهای قبلی تابع خطی داشت.
اگر از این تحولهای عظیم استفاده شود بهترین فرصت برای از بین بردن فاصله‎ی صنعتی با شرکتها و کشورهای پیشرفته به وجود می‌آید و اگر این تحولها را جدی نگیریم به سرعت تکنولوژی‎های امروزمان از رده خارج خواهند شد. باید مراقب باشیم چون ممکن است مجبور شویم تمام صنعتمان را مانند پیکان از رده خارج کنیم. لازم است که این تحول را جدی بگیریم.
 
 


       

2000-2016 CMS Fadak. ||| Version : 4.2-b1 ||| This page was produced in : 0.002 Seconds