فدک - دین و رسانه - سواد رسانه ای
آخرین تغییرات : 2017-08-01تعداد بازدید : 97

سواد رسانه ای



سواد رسانه‎ای(Media literacy): دانش، مهارت و توانایی درک رسانه است.
ارتباط: فرایند انتقال پیام از فرستنده به گیرنده است.
نکته اول : فرایند مجموعه‎ای از اجزاء است پس ارتباط نیز دارای اجزایی است.
اجزای ارتباط : شامل فرستنده، گیرنده، کانال ارتباطی و خود پیام می‌باشد.
نکته دوم : ما با فرایند ارتباط روبرو هستیم، یعنی مجموعه عمل‎هایی که مفهوم ذهنی فرستنده را از طریق کدگذاری به مفهوم عینی قابل انتقال تبدیل می‌کند و این مفهوم عینی از طریق کانال ارتباطی به گیرنده می‌رسد که با عمل کدگشایی به مفهوم ذهنی قابل درک تبدیل می‌شود.
نکته سوم : بازخورد یا فیدبک، خود ارتباطی است بین گیرنده قبلی به فرستنده قبلی که نتیجه فرایند ارتباط را مشاهده یا مشخص می‌سازد.

انواع ارتباط :
1)ارتباطات یکسویه و دو سویه : زمانی که ارتباط بازخورد و فیدبک داشته باشد ارتباط دوسویه است این نوع ارتباط را تعامل می‌خوانیم یعنی ارتباط دو طرفه است.
2)ارتباطات جمعی : زمانی است که ارتباط بین یک فرستنده و چندین گیرنده باشد و ارتباط جمعی زمانی اتفاق می‌افتد که مخاطبین فراگیر و نا متجانس یا ناهمگن باشد.
وسایل ارتباط جمعی : مجموعه ابزار، تکنولوژی، فناوری‎هایی که باعث می‌شوند که پیام به جمعی از مخاطبان منتقل شود.
ارتباط بین رسانه و وسایل ارتباط جمعی : زمانی رسانه را فرستنده در نظر می‌گیرند که مفهوم ذهنی را دارد که می‌خواهد منتقل کند و گاهی رسانه را کانال ارتباطی می‌دانند که پیامی را به جمعی از مخاطبان منتقل می‌کند ما در این درس فرستنده و کانال ارتباطی توامان وسایل رسانه می‌گوییم.
انواع رسانه :
1)از نظر سرمایه گذاری : پس رسانه‎ها به سه دسته دولتی، خصوصی و نیمه خصوصی تقسیم می‌شوند.
رسانه‎های دولتی : رسانه‎هایی هستند که کلیه هزینه‎های آنها از طریق دولت تأمین می‌شود و رسالت آنها توجیه، اغناء و ایجاد میل و رغبت و تمایل به برنامه‎های دولت است. مانند: روزنامه ایران.
تعریف سواد رسانه‎ای : از یک نوع درک متکی بر مهارت که بر اساس آن می‌توان انواع رسانه‎ها و انواع تولیدات رسانه‎ای را شناخت و آن‎ها را از یکدیگر تفکیک و شناسایی کرد.

قلمرو سواد رسانه‎ای:
1)شناختی: برفرایندهای ذهنی و فکری تأثیر می‌گذارند و شامل مجموعه‎ای از شاخت‎های ساده نشانه‎ها تا درک پیچیده‌ترین پیام‎ها و کشف علل و نحوه ارائه پیام را در یک رسانه خاص در بر می‌گیرد.
2)حسی: بُعد دیگری است که لایه بیرونی ادراک را شکل می‌دهد یعنی جایی که مخاطب از طریق حواس پنجگانه در معرض پیام رسانه‎ها قرار می‌گیرد.
3)بُعد زیبا شناختی: که به توانایی درک و شناخت مفاهیم رسانه‎ای از دیدگاه هنری اشاره دارد.
4)بُعد اخلاقی: به توانایی درک و دریافت ارزش‎های نهفته در پیام رسانه‎ها تأکید دارد.

عناصر سواد رسانه‎ای: دسترسی، تحلیل، ارزیابی و ایجاد محتوا
-دسترسی : دسترسی فرایندی اجتماعی و پویا است که عمل فعالانه‎ای را در بر می‌گیرد.

-تحلیل: توانایی شامل فهم معانی و طبقه بندی زبان‎ها و بازنمایی مفاهیم توسط مخاطبان رسانه است.
-ازریابی : سواد رسانه‎ای و موضوعاتی که به آن پرداخته می‌شود را مورد ارزیابی و سنجش قرار می‌دهد.

-ایجاد محتوا : اگر چه در تمامی تعاریفی که از سواد رسانه‎ای ارائه شده است نیاز به تولید متون نمادین برای یادگیری سواد رسانه‎ای مشاهده نمی‎شود. لیکن در مورد اینکه افراد از طریق سواد رسانه‎ای می‌تواند محتوای آنلاین خلق کنند و مفاهیم مورد نظر خود را با یکدیگر مبادله کنند مورد توجه است.

تاثیر سواد رسانه‎ای:
1)ارتقای آگاهی افراد نسبت به رژیم مصرف رسانه‎ای و یا تعیین میزان و نحوه مصرف غذای رسانه‎ای از منابع متعدد رسانه ای.
2)آموزش مهارت‎های مطالعه یا تماشای انتقادی.
3)تجزیه و تحلیل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی رسانه‎ها که در نگاه اول قابل مشاهده نیست.

رژیم مصرف رسانه‎ای چیست : یعنی نحوه برنامه ریزی برای زمان و مصرف چه نوع رسانه ای

ویژگی‎های سواد رسانه‎ای:
1) سواد رسانه‎ای گسترده و فراگیر است یعنی رسانه‎های مختلف را در بر می‌گیرد از جمله رسانه‎های چاپی، مطبوعات، رسانه‎های صوتی و تصویری
2)سواد رسانه‎ای ابعاد زیادی را در بر می‌گیرد که دو بُعد مهم آن محتوایی و کیفی است و دومی کمی است.
3)سواد رسانه‎ای چند لایه است یعنی مراتب بالا و پایینی دارد

تعریف رویکرد رسانه‎ای : منظور نوع دیدگاه و نحوه پردازش و ارزیابی رسانه است به مفهوم ساده تر به این معنا است که از چه دیدگاهی رسانه را ارزیابی می‌کنیم.
1)زیبا شناختی: به ساختار رسانه توجه می‌کند یعنی مثلاً در تلویزیون به تکنیک‎های فیلم برداری و ضبط و پخش نگاه می‌کند.
2)رویکرد اجتماعی-فرهنگی: در این رویکرد به نحوه و میزان تأثیرگذاری رسانه می‌پردازد به طور مثال که رسانه تا چه اندازه تأثیرگذار است یا تأثیر این رسانه تا چه اندازه مثبت است. مانند بازی‎های رایانه‌ای
3)رویکرد سیاسی: از این رویکرد رسانه‎ها در میزان تأثیرگذاریشان در ایجاد تفکر انتقادی نسبت به مسائل مختلف و ایجاد حس مسئولیت پذیری و بالا بردن حساسیت افراد نسبت به مسائل مختلف سنجیده می‌شوند.
4)رویکرد اقتصادی : میزان بهره برداری و منفعتی که مخاطبان از نظر اقتصادی به دلیل بالا رفتن سطح آگاهی و سطح مهارت‎ها از رسانه می‌برند رسانه ارزیابی می‌شود.

یکی از مهمترین اهداف آموزش سواد رسانه‎ای از نظر یونسکو و در نهایت ایجاد سواد رسانه‎ای از بین رفتن نابرابری‎ها و بی عدالتی‎های اطلاعاتی و شناخت بین جوامع است.

تاریخچه سواد رسانه‎ای :
1)ایجاد انجمن سواد رسانه‎ای در کانادا : یکی از اولین تلاش‎ها برای رسمی شدن بحث سواد رسانه‎ای و آموزش آن توسط محققان و دانشمندان کانادایی صورت گرفته است که در این تلاش منجر به ورود آموزش سواد رسانه‎ای به عنوان منبع درسی و آموزشی در آموزش مدارس شد که نشان دهنده اهمیتی بود که به این بسط( ریشه ای) دادند و به صورت ریشه‎ای به آموزش آن از کودکی پرداختند.
2)کشور ژاپن : ورود بحث سواد رسانه‎ای به کشور ژاپن با کتاب به همین نام در این کشور بود که منجر به ایجاد انجمن ملی سازمان‎های رادیویی و تلویزیونی شد که این انجمن تلاش می‌کرد برنامه‎هایی برای کودکان تولید کند که مهارت‎های آنها را در بهره گیری از رسانه‎ها بالا ببرد.

گروه هدف رسانه: گروه هدف رسانه‎ها با مخاطب رسانه متفاوت است گروه هدف مجموعه‎ای از مخاطبین است که وظیفه انتخاب و تهیه رسانه را بر عهده دارد به طور مثال مخاطبین کتاب با مخاطبین کتاب کودکان هستند اما تولید کنندگان کتاب کودک گروه هدف خود را والدین آنها می‌دانند.

اصول سواد رسانه‎ای :
1)رسانه‎ها عرضه کننده وقایع طراحی شده و گزینشی هستند. رسانه‎ها اخبار و وقایعی را مطرح می‌کنند که گزینشی هستند. یعنی رسانه‎ها در بیان واقعیت‎ها و پدیده‎ها یا عدم بیان آن گزینشی رفتار می‌کنند حتی در بیان وقایع و نحوه بروز آنها تغییراتی ایجاد می‌کنند به نحوی که واقعیت در پس ابهام باقی می‌ماند و تشخیص آن دشوار می‌شود.

2)واقعیات محصول تصویرگری رسانه‎ها هستند. واقعیات توسط رسانه‎ها و تکنیک‎های آنها تغییر می‌یابد و در نهایت محصولی مورد نظر رسانه که با اهداف و سیاست‎های آن رسانه همخوان است به مردم عرضه می‌شود مثل جنگ ویتنام

3)مخاطب از مفاهیم رسانه‎ها ادراک متفاوتی دارد. مخاطبان رسانه انسان‎هایی هستند با تفکر عقیده نظام ارزشی، عقیدتی باورهای سیاسی، تجارب و پیش زمینه‎های متفاوت که بر اساس آنها پیام‎های رسانه‎ای را درک می‌کنند پس حتی درک پیامی خاص توسط افراد مختلف متفاوت است.

4)تصویرسازی رسانه‎ها اهداف تجاری دارد. پیام‎های رسانه‎ای دارای اهداف اقتصادی نیز هستند. رسانه‎ها سازمان‎های خبری یک فعالیت اقتصادی هستند پس باید این هدف و منفعت اقتصادی کسب شود.

5)پیام رسانه‎ها ایدئولوژیک است. پیام رسانه‎ها ایدئولوژیک است رسانه‎ها دارای اهداف و سیاست‎هایی هستند که بر خط مشی و کارکرد آنها جهت و سو می‌بخشند و بر اساس این اهداف ارزش‎هایی را ترویج می‌کنند یا آنها را سرکوب می‌سازند.

6)پیام رسانه‎ها دارای نتایج سیاسی و اجتماعی است. رسانه‎ها دارای نتایج سیاسی و اجتماعی هستند در ارتباط با تأثیر رسانه‎ها سه نظریه مطرح می‌شود گروهی از جامعه شناسان که به افراط گرایان معروف هستند تأثیر رسانه را مطلق می‌دانند یعنی رسانه با هر پیامی روی هر نوع مخاطبی تأثیر بسیار بالایی دارد دومین گروه تفریط گرایان هستند که اعتقاد دارند رسانه هیچ تأثیری بر مخطب ندارد و گروه سوم کسانی هستند که مخاطب را کُنش گر می‌داند یعنی مخاطب فعالی که تأثیر رسانه را تغییر می‌دهد طبق این نظریه نوع رسانه و نوع مخاطب در تأثیرگیری مخاطب و تأثیرگذاری رسانه مؤثر است.

7)رسانه‎ها شکل زیبایی شناختی منحصر به فردی دارند. رسانه برای افزایش تأثیرگذاری خود به دنبال ایجاد جذابیت‎های متفاوتی هستند این جذابیت‎ها شکل‎های زیبایی شناختی متفاوتی را رقم می‌زند که برای رسانه‎ها منحصر به فرد است.

اهداف آموزش سواد رسانه‎ای : ایجاد تفکر خلاقانه انتقادی و موشکافانه در افراد استفاده از فناوری‎های جدید مانند رایانه برای پردازش و تولید و طراحی اطلاعات شناخت و ارتباط با اشکال بصری و استفاده از آنها در کنار سایر مهارت‎های ارتباطی مثل خواندن، نوشتن، صحبت کردن و گوش دادن

گام‎های کنترل تسلط رسانه‎ها:
1)محدود کردن انتخاب‎ها: سواد رسانه‎ای چون رژیم غذایی عمل می‌کند یعنی یک برنامه‎ای را تدوین می‌کند تا افراد در زمان مناسب به اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی پیدا کند و این دسترسی در بهترین و آسانترین روش صورت می‌گیرد.
2)تحکیم تجربه‎ها: مجموعه دانش و تجربیات فرد و مهارت و توانایی در درک و تجزیه و تحلیل پیام‎های رسانه‎ای اصول و چارچوب سواد رسانه‎ای را شکل می‌دهد با تحکیم این تجربیات سواد رسانه‎ای فرد ارتقاء می‌بخشد.

مراحل کسب سواد رسانه‎ای:
1)داشتن آگاهی کامل در خصوص استفاده از رسانه‎ها
2)نگاه منتقدانه به محتوای رسانه‎ها
3)تحلیل جنبه‎های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در رسانه‎ها
4)استفاده از رسانه برای تغییرات اجتماعی

عوامل مؤثر در توسعه سواد رسانه‎ای :
1)پیوستار کسب مبانی
2)فراگیری زبان
3)فراگیری شرح و روایت
4)فلسفه شکاف و بدبینی بسط دهنده
5)توسعه شدید
6)کاوش تجربی
7)درک و تفکر انتقادی
8)مسئولیت اجتماعی

موانع توسعه سواد رسانه‎ای :
1)عدم وجود زیر ساخت‎ها در بحث ارتباطات
2)نبود قوانین مشخص و شکاف در حوزه رسانه‎ها
3)نبود توجه کافی و بودجه مناسب برای آموزش سواد رسانه ای
4)نبود اطلاعات کامل در اختیار آموزش دهندگان به طور مثال والدین
5)توجه نکردن به آموزش رسمی در سطح مدارس به سواد رسانه ای

ضرورت آموزش سواد رسانه‎ای : عصر ما عصر اطلاعات و ارتباطات است و یکی از مهمترین ابزار ارتباط وسایل ارتباطی جمعی یا رسانه‎ها به گونه‎ای که رسانه‎ها سهم بزرگی در پُر کردن زمان افراد و تأثیر گذاری بر افکار آنها دارد و چون نظریه‎های ارتباط جمعی به این سمت حرکت می‌کند که مخاطب کُنش گر فعال و انتخاب گر است ضرورت داشتن سواد رسانه‎ای احساس می‌شود و چون سواد رسانه‎ای دانش و علم تجزیه و تحلیل رسانه است امری اکتسابی است و آموختنی پس ضرورت آموزش سواد رسانه‎ای نیز احساس می‌شود.

فلسفه وجودی آموزش سواد رسانه‎ای را بیان کنید :
-سواد رسانه‎ای آموزشی برای زندگی در دنیای رسانه‎های جهانی است
-قلب سواد رسانه ای، پرسش آگاهانه است
-سواد رسانه‎ای جایگزینی برای سانسور، تحریم با سرزنش رسانه است

دلایل فراگیری سواد رسانه‎ای :
-استفاده آگاهانه از رسانه‎ها
-نگاه منتقدانه به محتوای رسانه‎ها
-تحلیل پیام و اهداف رسانه‎ها
-تحلیل پیام و اهداف رسانه‎ها
-جایگزینی ارزش‎ها و دیدگاه‎ها توسط رسانه‎ها
-برداشت‎های گوناگون از یک پیام واحد رسانه‎ها

پنج اصل اساسی تحلیل پیام‎های رسانه‎ای :
-پیام‎های رسانه‎ای را دست اندرکاران رسانه‎ها می‌سازند.
-پیام‎های رسانه‎ای تنها بخشی از واقعیت را بیان می‌کنند.
-هر رسانه مجموعه‎ای از فواعد منحصر به فرد برای تولید پیام دارد.
-مخاطبان، پیام‎های رسانه‎ای را معنا می‌کنند.
-رسانه‎ها در چارچوب منافع اقتصادی و سیاسی خود قدم بر می‌دارند.

نقش تلویزیون در زندگی کودک و نوجوانان :
1)اولین نقش آن وقت کشی است
2)دومین نقش تلویزیون تلقی آن همچون رویدادی اجتماعی یا غیر اجتماعی است
3)سومین نقش آن پردازش اطلاعات است
4)نقش چهارم و نهایی آن فراهم سازی اطلاعات است
برخی از مهارت‎های کُنشی در سواد رسانه‎ای :
1)تحلیل : شکستن و تقسیم پیام به عناصر معنادار
2)ارزشیابی : داوری درباره ارزش پیام‎ها و امکان مقایسه عناصر پیام با هم
3)گروه بندی : تعیین اجزای مشابه و متفاوت پیام
4)استقرا : نتیجه گیری از برخی اجزای پیام و تعمیم آن به بقیه اجزا
5)قیاس : استفاده از اصول فراگیر برای تبیین موارد خاص
6)ترکیب : جمع بندی پیام‎های مختلف در ساختاری جدید
7)خلاصه سازی : ارائه توصیفی روشن، درست و فشرده از پیام

 


                        

2000-2016 CMS Fadak. ||| Version : 4.2-b1 ||| This page was produced in : 0.003 Seconds