فدک - زبان فارسی - عناصر یا ارکان خبر
آخرین تغییرات : 2017-07-20تعداد بازدید : 95

عناصر یا ارکان خبر



اگر ارزشهای خبری به اخبار شکل می‌دهند، «عناصر خبری » اخبار رابه نمایش می‌گذارند.
هراندازه که عناصر خبری کامل تر باشند قیافه خبر ا ز نظر اطلاعاتی که با ید به مخاطب بدهد جذاب تر خواهد بود. عنصر‎هایی تشکیل دهنده عناصرخبر،که در ادبیات دروزنامه نگاری مغرب زمین به آنها 5W,S&H می‌گویند، به شرح زیر هستند:
- (Who) چه کسی (که)؟
- (What) چه چیزی (چه)؟
- (Where) کجا؟
- (When) چه وقت (کی) ؟
- (Why) چرا ؟
- (How) چطور (چگونه) ؟
خبرنگار کارآزموده هر گاه که می‌خواهد رویدادهای را به خبر تبدیل کند، تلاش می‌کند تا هر شش عنصر فوق را در گزارش خود لحاظ کند. در نظر گرفتن این عناصر به غنای خبر می‌افزاید و تصویر جامعی از رویداد به خواننده منتقل می‌کند و در واقع خبرنگار برای آنکه خبر جامعی ارائه دهد، در برابر هر رویداد این شش پرسش را، برای تکمیل خبر از دیگران می‌پرسد تا خبری کامل و بی نقص تهیه کند.



نکته‎ای که در اینجا باید متذکر شد این است که در واقع بین عناصر خبری و ارزشهای خبری رابطه‎ای مستقیم وجود دارد:
چه کسی     ----> شهرت
چه چیزی     ---->  دربرگیری و شگفتی و فراوانی
کجا            ---->  مجاورت
چه وقت       ---->  تازگی
و همانطور که می‌دانید دو عنصر چرا و چطور، ارزش تحلیلی- توصیفی دارند زیرا که خواننده نمی‎داند که رویداد چرا و چطور به تحقق پیوسته است.
پس می‌توان گفت که این نکته، امری طبیعی است که روزنامه نگاران تلاش می‌کنند تا از عناصر مناسب خبری برای جذب خواننده استفاده کنند و لذا این عناصر مناسب را در تیترها و آغاز خبرها به کار می‌برند و به قولی خرج می‌کنند. عنصر مهمی که روزنامه نگاران به تشخیص خود از میان عناصر خبری انتخاب می‌کنند و در آغاز خبر («لید» خبر که به آن خواهیم پرداخت) به کار می‌گیرند تا خواننده را به خواندن خبر ترغیب کنند، عنصر جذاب (Feature ) نامیده می‌شود البته عنصر جذاب الزماً مهمترین عنصر خبر نیست و در همین جا باید این توضیح رانیز اضافه کرد، که در متون اصلی انگلیسی نباید Feature یا عنصر جذاب را با Feature Story (مطلب اطلاع رسان و سرگرم کننده) اشتباه گرفت. به این نوع مطالب، مطلب مورد علاقة انسانها (Human intrest Story) هم گفته می‌شود.
شَمّ حرفه‎ای برای انتخاب عنصر جذاب و کاربری آن در نخستین پاراگراف خبر (لید) اهمیت شایان توجهی دارد، هرچند که روزنامه نگاران در بسیاری از مواقع صرفاًٌ از یک عنصر خبری در پاراگراف اول خبر استفاده نمی‎کنند و اکثراً آمیزه‎ای از این عناصر را به کار می‌گیرند. به این سه جمله دقت کنید:
1.    وزیر امور خارجه عازم دهلی نو شد؛
2. وزیر امور خارجه امروز عازم دهلی نو شد؛
3. وزیر امور خارجه امروز برای مذاکره در مورد بحران کشمیر عازم دهلی نو شد.
- در جمله نخست فقط از دو عنصر: «چه کسی ؟» و «کجا ؟» استفاده شده است؛
- جملة دوم از سه عنصر «چه کسی؟»، «چه وقت؟» و «کجا؟» برخوردار است؛
- جملة سوم حاوی عناصر: «چه کسی؟»، «چه وقت؟»، «کجا؟» و «چه چیزی؟» است.
روزنامه نگاران کارکشته در برخورد با عناصر خبری و انتخاب عنصر یا عناصر جذاب در حقیقت بهترین زاویه ورود به موضوع را برمی گزینند. اما پیش ازآنکه عنصر جذاب انتخاب شوند، باید برای هریک از این عناصر که اندامهای خبر را تشکیل می‌دهند، دقیق ترین، روشن ترین، و جامع‌ترین اطلاعات را فراهم ساخت؛ در واقع باید گفت که این سه صفت، (دقیق، روشن و جامع) اساسی‌ترین صفات مفاهیم خبر نویسی را تشکیل می‌دهند و هر روزنامه نگاری باید همه سعی خود را به کار گیرد تا هر شش عنصر خبر او رنگ سه مضمون نامبرده را داشته باشند. به این ترتیب می‌توان برای هر یک از این عناصر زیر مجموعه‎هایی قائل شد و به تدوین و تأمین آنها برای مخاطبان پرداخت:
چه کسی (که)؟:
هرگاه خبری تهیه می‌کنیم، باید عوامل درگیر در ماجرای آن خبر، و در اینجا به طور اخص، آدم و یا آدمهای ماجرا که در پیدایش و وقوع رویداد نقش داشته اند، دقیقاً بشناسیم و آنان را در خبر خود معرفی کنیم.
اطلاعاتی نظیر: نام، نام خانوادگی، سن، شغل، موقعیت و... می‌توانند برای تکمیل اطلاعات یا داده‎های ضروری در مورد خالق و یا خالقان ماجرا نقشی کلیدی و اساسی ایفا کنند.
باید این نکته را در نظر داشت که تنها در صورتی می‌توان از نام و نام خانودگی یک فرد در آغاز خبر استفاده کرد که ذکر نام و نام خانوادگی آن فرد با تداعی چهرة او در ذهن مخاطب توام و همراه باشد، یعنی فرد باید حتماً آنقدر معروف باشد که قیافه‎‎اش برای همگان آشنا باشد و نیازی به ذکر سمت و شغل او نباشد. اما در مواردی که فرد دارای شهرت چندانی نیست به جای نام و نام خانوادگی او ابتدا باید سمت او را درآغاز خبر ارائه کرد و سپس به معرفی خود او به لحاظ اسم و نام خانوادگی پرداخت. این توصیه باید به ویژه در نخستین پارگراف خبر به کار بسته شود.
چه چیزی (چه)؟
این عنصر عمدتاً بر ماهیت رویدادی که قرار است به خبر تبدیل شود، متمرکز است این عنصر و عنصر پیشین (که) معمولاً از مهمترین عناصر خبری هستند.
روزنامه نگاران در مواردی که عنصر چه چیزی از ویژگیهای فراوانی و دربرگیری برخوردار است از آن به عنوان عنصر جذاب خبر استفاده می‌کنند و آن را در پاراگراف اول خبر ارائه می‌کنند.
کجا ؟
هر رودیدادی از وجه مکانی برای خود یک محل وقوع دارد. عنصر کجا از آنجا که محل رویداد را مشخص می‌سازد از اهمیت برخوردار است و همان گونه که در فصل ارزشهای خبری بیان شد عنصر کجا از لحاظ مجاورت در دو شکل جغرافیایی و معنوی بروز می‌کند.
اطلاعات مربوط به عنصر کجا، به ویژه اگر این عنصر شناخته شده نباشد، باید به طرزی تفصیلی تر ارائه شوند؛ مثلاً اگر محل رویداد در کشور کوچک و گمنام «بنین» است باید به مخاطب توضیحاتی در مورد موقعیت جغرافیایی آن ارائه شود.
چه وقت (کی) ؟
حتماً این نکته را به خاطر بسپارید که اگر رویداد مورد نظر شما تازه است و از ارزش خبری تازگی برخوردار است باید زمان رویداد را در پاراگراف اول به خواننده اعلام کنید. به طوری کلی رویدادهای را نباید بدون زمان ارائه کرد، خواننده باید از زمان وقوع رویداد (گذشته، حال وآینده) اطلاع داشته باشد.
چرا ؟ و چطور ؟
عناصر خبری چرا؟ چطور؟جنبه‎های تحلیلی و توصیفی رویدادها را تبیین می‌کنند. این دو عنصر در بسیاری از مواقع با دیدگاههای شخصی خبرنگار- خواسته و ناخواسته- آمیخته می‌شوند و همه آنچه دربارة بیطرفی خبری، عینی گرایی و پرهیز از جانبداری خبری گفته می‌شود از همین دو عنصر سرچشمه می‌گیرند.
چرا یک تصادف رخ داده است؟ ممکن است که یک روزنامه نگار سرعت راننده را دلیل تصادف ذکر کند، و دیگری فقدان علائم راهنمایی و رانندگی تکیه کند، و روزنامه نگار دیگری بر نقص فنی اتومبیل نظیر عیب ترمز، و روزنامه نگار چهارم بر حواس پرتی راننده...حال آنکه این تصادف که در جهان واقعی رخ داده است ممکن است به همة دلایل فوق و یا بدون هیچیک از این دلایل رخ داده باشد.
ممکن است روزنامه نگار از چگونگی و نحوة بروز یک رویداد خبر داشته باشد اما از چرای آن چیزی نداند و یا به عکس از «چرا»ی اتفاق مطلع باشد اما از چگونگی وقوع آن بی خبر باشد در این موارد روزنامه نگاران مجرب و ورزیده تلاش می‌کنند تا جامع‌ترین اطلاعات را در مورد تک تک عناصر خبری به دست آورند و بهترین و جذابترین این اطلاعات را در پاراگراف نخستین خبر و یا در تیترآن به کار بگیرند، تا خواننده را به خواندن خبر ترغیب کنند.
یادآوری این نکته ضرورت دارد که باید از عناصر چرا و چگونه عمدتاً در گزارشها و خبرهای تحلیلی و توصیفی استفاده شود ضمن آنکه عینیت و بیطرفی نیز باید هماره راهنما وسرمشق کار قرار داشته باشند روزنامه نگار باید به سان یک پیک یا پیام رسان، اصل رویداد را به روزنامه وخوانندگان آن منتقل سازد. در فصلهای آینده، باز هم به عناصر خبری خواهیم پرداخت. زیرا که این عناصر هنوز از جنبه کاربردی قابل ارزیابی و بررسی هستند به ویژه وقتی که به مبحث لید برسیم، می‌بینیم که چگونه این عناصر می‌توانند، همانند تله‎هایی نامرئی، خواننده را به میدان خبر بکشانند و خاکریز توجه او را با یک یورش، فتح کنند ! در فصل مربوط به "لید" خواهیم دید که چگونه این عناصر قادرند انواع گوناگونی از لیدها را برای خبرنویس بیافرینند.


     

2000-2016 CMS Fadak. ||| Version : 4.2-b1 ||| This page was produced in : 0.002 Seconds