فدک - کلام و عقاید - ۱.اهم مباحث معارف قرآن ۱
آخرین تغییرات : 2015-07-13تعداد بازدید : 224

۱.اهم مباحث معارف قرآن ۱


  1. ۱. حقایق عالم و علم حصولی
  2. ۲. کاربرد، ریشه واژه الله
  3. ۳. واژاه الله در قرآن
  4. ۴. موجودی فوق تصور
  5. ۵. کاربرد واژه الله در قرآن
  6. ۶. ریشه و کاربرد واژه آیه
  7. ۷. موجودات کیهانی در قرآن
  8. ۸. عالم طبیعت
  9. ۹. نگاه قرآن به ابزار و سایل
  10. ۱۰. معجزه
  11. ۱۱. نگاه قرآن به انسان
  12. ۱۲. غفلت انسان‎ها از قرآن
  13. ۱۳. قیاس استثنایی
  14. ۱۴. ضرورت اقامه براهین
  15. ۱۵. برهان نظم در قرآن
  16. ۱۶. اشکالات برهان نظم
  17. ۱۷. برهان وجوب و امکان
  18. ۱۸. تقریر برهان صدیقین
  19. ۱۹. فطرت
  20. ۲۰. آیه فطرت و آیه ذر
  21. ۲۱. دیدگاه‎های به آیه ذر
  22. ۲۲. دیدگاه علامه به آیه ذر

۱. حقایق عالم و علم حصولی

  • انسان‌ها برای زیست در این جهان ناگزیر از کسب حقایق عالم هستند. این حقایق از سه راه به دست می‌‌آیند:
    • علم حصولی، علمی است که از طریق اندیشه‌ورزی و حواس به دست می‌‌آید. متکلمان و فلاسفه و غالب مردم دنیا از این روش استفاده می‌‌کنند.
    • مکاشفه: کشف‌های درونی که به ذهن و دل انسان القا می‌‌شوند، «مکاشفه» خوانده می‌‌شوند. این راه به عرفا نسبت داده می‌‌شود.
    • ایمان به آموزه‌های افراد مورد اعتماد، راه سومی است که برای کسب حقایق عالم از اهمیت بالایی برخوردار است. سطح قابل توجهی از مردم از این راه استفاده می‌‌کنند.

آزمون
1. ساده‌ترین راه برای به دست آوردن حقایق عالم چه راهی است؟
الف) مکاشفه
ب) علم حصولی
ج) علم اکتسابی
د) ایمان *
2. کدام یک از راه‌های آگاهی با دشواری و مشقت همراه است؟
الف) مکاشفه *
ب) علم حصولی
ج) ایمان
د) همه موارد
3. متکلمان، عرفا و فیلسوفان به ترتیب از چه راهی برای کسب حقایق عالم استفاده می‌کنند؟
الف) مکاشفه، علم حصولی، ایمان
ب) علم حصولی، مکاشفه، علم حصولی *
ج) مکاشفه، مکاشفه، علم حصولی
د) علم حصولی، علم حصولی، علم حصولی

۲. کاربرد، ریشه واژه الله

  • واژه «الله»، یکی از پرکاربردترین واژه‎ها در قرآن کریم است به طوری که نیمی‌از آیات قرآن حاوی این واژه هستند، از این رو، واژه‌شناسی «الله» نخستین بحث از مباحث خداشناسی به شمار می‌آید.
  • واژه «الله» با مشتقاتش در قرآن 2963 بار تکرار شده است بر این اساس قرآن را کتاب خدا می‌نامند. کتاب خدا دو معنا می‌تواند داشته باشد: یکی معنای اضافه فاعلی، یعنی کتابی که از جانب خدا است. دوم معنای اضافه مفعولی، یعنی کتابی که پیرامون خدا است.
  • لغت‌شناسان سه احتمال در باره ریشه واژه «الله» داده‌اند: اله، لاه و وله.
    • اگر از ریشه اله باشد به معنای معبود
    • اگر از «لاه» باشد به معنای پنهان 
    • اگر از «وله» به معنای شیدایی.

آزمون
1. آیاتی که واژه «الله» در آنها به کار برده شده است به دو دسته می‌توان تقسیم کرد؟
الف) یک؛ آیاتی که درباره شناخت خداوند هستند. دو؛ آیاتی که درباره مناسبات خداوند با انسان‌ها هستند *
ب) یک؛ آیاتی که درباره صفات خداوند هستند. دو؛ آیاتی که درباره توکل به خداوند هستند
ج) یک؛ آیاتی که درباره افعال خداوند هستند. دو؛ آیاتی که درباره عبادت خداوند هستند
د) همه موارد
2. اگر واژه «الله» از ریشه «وله» باشد به چه معنی است؟
الف) شیدا *
ب) معبود
ج) پنهان
د) مورد الف و ج
3. «فخر رازی معتقد است که کلمه «أله» مشتق است، ولی غالبا معتقدند که جامد است.»
درست
نادرست*

۳. واژاه الله در قرآن

  • واژه «الله» با وجود کاربرد فراوانش در قرآن کریم از ابهام و رازوارگی برخوردار است و درباره آن اقوال متفاوت و پریشان وجود دارد. بر اساس گزارش‌ها و بررسی‌های انجام شده درباره این واژه به این نتیجه نایل می‌شویم که این واژه مشتق و عربی است و عربهای جاهلی با این کلمه آشنا بودند و از آن استفاده می‌کردند.
  • آیات مربوط به خداشناسی را می‌توان دسته‌بندی نمود.
    • دسته اول، آیاتی هستند که خداوند را موجودی شناخته شده معرفی می‌کنند که خود این آیات نیز به دو گروه تقسیم می‌شوند:
      • 1. گروهی که حاکی از آن هستند که در وجود خداوند تردیدی وجود ندارد و خداوند برای همگان شناخته شده است.
      • 2. گروه دیگر آیاتی هستند که حاکی از آن هستند که برخی در وجود خداوند تردید دارند.
  • در جمع میان این دو گروه از آیات می‌توان گفت که زمینه‌های ذهنی لازم درباره وجود خداوند در نهاد انسان‌ها وجود دارد، ولی بعضا انسان‌ها به آنها بی‌توجه بودند، از این رو پیامبران آمدند تا این زمینه‌های ذهنی را بکاوند و آنها را متوجه کنند.

آزمون
1. گزینه صحیح کدام است؟
الف) واژه «الله» سریانی و جامد است
ب) واژه «الله» عبری و مشتق است
ج) واژه «الله» عربی و مشتق است *
د) واژه «الله» عبری و جامد است
2. آیات خداشناسی ...... .
الف) خداوند را موجود شناخته شده معرفی می‌کنند
ب) حاکی از آنند که تردیدی در وجود خداوند نیست
ج) حاکی از آنند که تردید در وجود خداوند است
د) همه موارد صحیح است *
3. منظور از این که «خدا یک امر شناخته‌ شده‌ای است»، چیست؟
الف) یعنی اینکه هر کسی با او آشناست
ب) یعنی اینکه نیازی به معرفی ندارد
ج) مورد الف و ب صحیح است *
د) هیچ کدام
4.«استفهام در آیه «أَفِی اللَّهِ شَکٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ» استفهام انکاری است.»
درست *
نادرست

۴. موجودی فوق تصور

  • دسته دوم از آیات مربوط به شناخت و معرفت خداوند، آیاتی هستند که خداوند را موجود و ذاتی غیر قابل تصور و فوق تصور معرفی می‌کنند. در این آیات خداوند نگاه سلبی نسبت به توصیفات طبیعی و زمینی دارد.
  • دسته سوم از آیات مربوط به شناخت و معرفت خداوند که نسبت به دسته اول و دوم از گستردگی زیادی برخوردار هستند، آیاتی هستند که خود به چند گروه تقسیم می‌شوند:
    • الف. آیاتی که در پی معرفی صفات خدا هستند؛
    • ب. آیاتی که در پی معرفی افعال خداوند هستند؛
    • ج. آیاتی که در پی معرفی نشانه‌هایی هستند که آن نشانه‌ها ما را به یاد خدا می‌اندازند.
      • 1. نشانه‌های آفاقی که در اطراف شما هستند.
      • 2. نشانه‌های انفسی که در جان خود انسان‌ها هستند.

آزمون
1. در آیه «سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا یَصِفُونَ» خداوند چگونه موجودی تصور شده است؟
الف) موجودی شناخته شده
ب) موجودی فوق تصور
ج) موجودی برتر از توصیف‌هایی که دیگران درباره او می‌کنند
د) گزینه ب و ج صحیح است *
2. آیه «سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا یَصِفُونَ» در صدد نفی چه توصیفاتی است؟
الف) فرشتگان دختران خدا هستند
ب) خداوند دست و پا دارد
ج) خداوند دارای زن و فرزند است
د) همه موارد *
3. خداوند در آیه «سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا یَصِفُونَ» چه نوع نگاهی دارد؟
الف) نگاه ایجابی
ب) نگاه سلبی *
ج) نگاه وصفی
د) هیچ کدام
4. چرا خداوند برای معرفی خود به سراغ نشانه‌ها رفته است؟
الف) زیرا ذات خداوند برای ما قابل شناخت نیست
ب) زیرا نشانه‌ها برای همه ملموس هستند
ج) زیرا نشانه‌ها محدود هستند
د) همه موارد *
5. گزینه صحیح کدام است؟
الف) آیاتی که خداوند را با نشانه‌ها معرفی می‌کنند به دو گروه آیات آفاقی و انفسی تقسیم می‌شوند *
ب) ذهن انسان نامحدود و خداوند محدود است
ج) ذات خداوند با صفات ایجابی قابل شناخت است
د) همه گزینه‌ها صحیح هستند

۵. کاربرد واژه الله در قرآن

  • دسته‌ای از آیات قرآن کریم درباره شناخت خدا، نشانه‌های خداوند را بیان می‌کنند. این آیات به دو گروه از نشانه‌ها اشاره می‌کنند: نشانه‌های آفاقی و نشانه‌های انفسی.
  • آیاتی که حاوی نشانه‌های آفاقی هستند را آیات آفاقی می‌خوانند. این آیات مربوط به عالم طبیعت هستند و هر آنچه را که در طبیعت وجود دارد نشانه خدا معرفی می‌نماید.
  • آب و حیات نمونه‌هایی از نشانه‌های خداوند هستند که برای هر انسانی ملموس است.

آزمون
1. گروه سوم آیات قرآن کریم درباره شناخت خداوند با چه تعبیری آورده شده‌اند؟
الف) آیه
ب) نشانه
ج) گزینه الف و ب صحیح است *
د) هیچ کدام
2. آیه یعنی ........ .
الف) فرازی از یک سوره
ب) نشانه روشن
ج) گزینه الف و ب صحیح است *
د) هیچ کدام
3. آب، از جمله آیات ...... است.
الف) انفسی
ب) طبیعی
ج) حیاتی
د) آفاقی *
4. حیات، از جمله آیات ....... است.
الف) انفسی *
ب) آفاقی
ج) طبیعی
د) هیچ کدام

۶. ریشه و کاربرد واژه آیه

  • واژه «آیه» یعنی نشانه آشکار. چیزی که علامت و نشانه چیز دیگری است.
  • واژه «آیه» و مشتقاتش بیش از 380 بار در قرآن تکرار شده است. خود همین تکرار و بسامد نشان می‌دهد که مسأله معرفی خداوند و معرفی آیات خداوند از چه اهمیتی برخوردار بوده است.
  • نشانه‌های خداوند در قرآن کریم به دو گروه دسته بندی می‌شوند: آیات آفاقی و آیات أنفسی.
    آیات آفاقی، آیاتی هستند که قابل مشاهده در عرصه طبیعت و در عرصه نگاه انسان هستند. که خودنیز  به دو گروه هستند:
    • معجزات، نشانه‌هایی که در عالم طبیعت و به صورت طبیعی رخ می‌دهند، اما وجود عینی و همیشگی ندارند.
    • مظاهر طبیعی: امور کیهانی، جوی، تمدن‌ها و طبیعیات دراین  زمره به شمار می‌آیند.

آزمون

1. راغب اصفهانی دلیل آوردن «آیه» را چه می‌داند؟
الف) نشانه آشکار بودن آیه از خداوند    
ب) قابل شناخت نبودن ذات خدا
ج) مورد الف و ب صحیح است*
د) هیچ کدام
2. خداوند در قرآن کریم از چه چیزهایی با تعبیر «آیه» یاد کرده است؟
الف) معجزه    
ب) تمدن
ج) کیهان
د) همه موارد*
3. خداوند در آیه «سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی أنفسهم حتی یتبین انه الحق» آیات را به چند دسته تقسیم نموده است؟
الف) دو دسته: آیاتی که در آنها واژه «آیه» آمده است و آیاتی که در آنها واژه «آیه» به صراحت ذکر نشده است.
ب) دو دسته: آیات آفاقی و آیات انفسی.*
ج) مورد الف و ج صحیح است .
د) هیچ کدام
4. مظاهر طبیعی شامل چه مواردی می‌شود؟
الف) معجزه     
ب) امور کیهانی
ج) تمدن
د) مورد ب و ج صحیح است*

۷. موجودات کیهانی در قرآن

  • خداوند در قرآن کریم، آفرینش آسمان‌ها و زمین را از نشانه‌های خود می‌داند و آیات زیادی را به آفرینش خورشید، ماه و ستارگان اختصاص داده است.
  • تحولات جوی در زمین و آسمان نیز یکی دیگر از نشانه‌های خداوند است که بسیار مهم است.
  • خداوند در ارائه این نشانه‌ها رویکرد کارکردگرایانه دارد و سود ما را در نظر می‌گیرد.

آزمون
1. «خداوند از نشانه‌ها عمدتا رویکرد کارکردگرایانه دارد.»
درست *
نادرست

2. آیه «وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ‌ بَیْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْ‌ضِ لَآیَاتٍ» ناظر به ....... هستند.
الف) تحولات جوی *
ب) امور کیهانی
ج) تمدن
د) هیچ کدام

3. آیه «هُوَ الَّذِی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیَاءً وَالْقَمَرَ‌ نُورً‌ا وَقَدَّرَ‌هُ مَنَازِلَ ...ّ یُفَصِّلُ الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ» ناظر به ..... است؟
الف) تحولات جوی
ب) امور کیهانی *
ج) تمدن
د) هیچ کدام

4. در آیه «إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْ‌ضِ وَاخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ‌ لَآیَاتٍ»، واژه «اختلاف» ....... .
الف) از ریشه خلف و خلف به معنی پشت است.
ب) به گردش خورشید و ماه اختلاف گفته می‌شود.
ج) رفت و آمد شب و روز را اختلاف می‌گویند .
د) همه موارد صحیح است*

۸. عالم طبیعت

  • طبیعت از نشانه‌های آفاقی خداوند است که روال متداول و چرخه مشخصی دارد و تقریباً برای ما شناخته شده است. زمین و هرآنچه در آن وجود دارد از مظاهر طبیعت هستند. کوه‌ها، نهرها، درختان، گیاهان متنوع و رنگارنگ، راه‌ها و... همگی نشانه‌های خداوند هستند.
  • یکی دیگر از نشانه‌های خداوند، حیات است که باعث می‌‌شود پدیده‌های عالم جنبش داشته باشند و معنادار شوند. فیلسوفان حیات را به سه گروه دسته‌بندی می‌‌کنند: نباتی، حیوانی و انسانی.
  • حیات نباتی، مربوط به گیاهان، حیات حیوانی مربوط به حیوانات و حیات انسانی نیز مربوط به انسان‌ها است.

آزمون
1. عالم طبیعت، از نگاه قرآن کریم چیست؟
الف) زمین و آسمان
ب) آسمان‌ها
ج) زمین
د) زمین و آسمان‌ها و هر آنچه که بین آنهاست *

2. در آیه «وَهُوَ الَّذِی مَدَّ الْأَرْ‌ضَ وَجَعَلَ فِیهَا رَ‌وَاسِیَ وَأَنْهَار‌اً... إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ» منظور از «رواسی» چیست؟
الف) کوه‌ها *
ب) دشت‌ها
ج) درختان
د) نهرها

3. خداوند از نشانه‌های خود در عالم طبیعت به چه چیزهایی اشاره می‌کند؟
الف) حیات
ب) راه‌ها
ج) گیاهان رنگارنگ
د) همه موارد *

4. مراحل حیات به ترتیب کدام است؟
الف) حیات انسانی، حیات نباتی، حیات حیوانی
ب) حیات نباتی، حیات انسانی، حیات حیوانی
ج) حیات نباتی، حیات حیوانی، حیات انسانی *
د) حیات حیوانی، حیات انسانی، حیات نباتی

5. گزینه صحیح کدام است؟
الف) حیات انسانی هم از حیات نباتی استفاده می‌‌کند و هم در حیات حیوانی تصرف می‌کند
ب) حیات انسانی یعنی زنده بودن
ج) مورد الف و ب صحیح است *
د) هیچ کدام

۹. نگاه قرآن به ابزار و سایل

  • خداوند در قرآن کریم، وسایل زندگی، مواد غذایی و پوشاک را که در اختیار همه انسان‌ها قرار دارد نشانه می‌داند و نحوه تهیه و استفاده آنها را به انسان‌ها یادآوری می‌کند.
  • خداوند در قرآن کریم از هیچ نشانه‌ای چشم‌پوشی نمی‌کند، حتا آثار تمدن‌های انسان‌های پیشین و حوادث تاریخی گذشته را به یاد انسان می‌آورد.
  • گرچه معجزات همواره اتفاق نمی‌افتند، ولی خداوند در قرآن کریم بسیار از معجزات یاد کرده است.

آزمون
1. آیه «وَمِن ثَمَرَ‌اتِ النَّخِیلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَرً‌ا وَرِ‌زْقًا حَسَنًا إِنَّ... » ناظر به کدام یک از نشانه‌های خداشناسی است؟
الف) پوشاک
ب) مسکن
ج) مواد غذایی *
د) آثار تمدن
2. آیه «وَاللَّـهُ جَعَلَ لَکُم مِّن بُیُوتِکُمْ سَکَنًا وَجَعَلَ لَکُم مِّن جُلُودِ الْأَنْعَامِ بُیُوتًا .... » ناظر به کدام یک از نشانه‌های خداشناسی است؟
الف) آثار تمدن
ب) حوادث تاریخی
ج) مسکن و پوشاک *
د) معجزات
3. آیه «فَانظُرْ‌ إِلَى طَعَامِکَ وَشَرَ‌ابِکَ لَمْ یَتَسَنَّهْ وَانظُرْ‌ إِلَى حِمَارِ‌کَ» ناظر به کدام یک از نشانه‌های خداشناسی است؟
الف) مسکن
ب) مواد غذایی
ج) پوشاک
د) حوادث تاریخی *
4. آیه «وَلَمَّا جَاءَتْ رُ‌سُلُنَا إِبْرَ‌اهِیمَ بِالْبُشْرَ‌ى قَالُوا إِنَّا مُهْلِکُو أَهْلِ هَـذِهِ الْقَرْ‌یَةِ إِنَّ أَهْلَهَا کَانُوا ظَالِمِین» ناظر به کدام یک از نشانه‌های خداشناسی است؟
الف) معجزه
ب) حوادث تاریخی *
ج) مسکن
د) هیچ کدام
5. معجزه از ریشه عجز یعنی ناتوان‌کننده، از جمله نشانه‌های ....... است.
الف) آفاقی
ب) طبیعی
ج) غیر طبیعی
د) مورد الف و ج صحیح است*

۱۰. معجزه

  • خداوند در قرآن کریم از معجزات تعبیر به «آیه» کرده است.
  • معجزه در اصطلاح به معنی انجام کاری خارق عادت محسوب می‌شود و برای اثبات منصبی الاهی است که دیگران از انجام آن عاجز هستند.
  • نفس، در قرآن کاربرد زیادی دارد. به معنای خواسته درونی، جان و انسان به کار رفته است.
  • اصل وجود انسان، به خاطر اینکه یکی از موجودات هستی است جزء دسته آیات آفاقی نیز به شمار می‌آید.
  • خداوند در آیات زیادی به خود انسان‌ها اشاره دارد و می‌فرماید که از نشانه‌های من خود شما هستید.

آزمون
1. تعریف اصطلاحی معجزه چیست؟
الف) ناتوان کردن طرف مقابل
ب) انجام کاری خارق عادت
ج) انجام کاری خارق عادت محسوب می‌شود و برای اثبات منصبی الاهی است که دیگران از انجام آن عاجز هستند *
د) مورد الف و ب صحیح است.

2. آیه «سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم» ناظر به چه معنایی از نفس است؟
الف) جان
ب) خواسته درونی
ج) اصل وجود انسان *
د) همه موارد

3. آیه «إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَ‌ةٌ بِالسُّوءِ» ناظر به چه معنایی از نفس است؟
الف) جان
ب) خواسته درونی *
ج) اصل وجود انسان
د) همه موارد

4. آیه «اللَّـهُ یَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِینَ مَوْتِهَا» ناظر به چه معنایی از نفس است؟
الف) جان *
ب) خواسته درونی
ج) اصل وجود انسان
د) همه موارد

5. کدام معنا از نفس در قرآن کریم به عنوان نشانه انفسی یاد شده است؟
الف) جان
ب) خواسته درونی
ج) اصل وجود انسان *
د) همه موارد

۱۱. نگاه قرآن به انسان

  • خداوند از نشانه‌های خودش به آیات انفسی اشاره کرده و منظور از آیات انفسی خود انسان‌ها هستند، انسان‌ها با همه هستی و وجودشان.
  • آیات انفسی، دارای محورهای مختلفی است و به جنبه‌های مختلف وجود آدمی‌اشاره می‌کند. وجود زوج، محبت و الفت میان زوجین، اجل، خواب و... مواردی هستند که در این آیات خداوند از آنها به عنوان نشانه یاد کرده است.
    می ‌داند؟

آزمون
1. در آیات قرآن کریم منظور از اجل چیست؟
الف) پایان کار
ب) مرگ
ج) مدت تعیین شده *
د) هیچ کدام
2. خداوند در آیه «اللَّهُ یَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِینَ مَوْتِهَا» چه چیزی را نشانه خود می‌‌داند؟
الف) خواب انسان
ب) اجل انسان *
ج) حس بینایی انسان
د) حس شنوایی انسان
3. خداوند در آیه «وَمِنْ آیَاتِهِ مَنَامُکُم بِاللَّیْلِ» چه چیزی را نشانه خود می‌‌داند؟
الف) خواب انسان *
ب) اجل انسان
ج) حس بینایی انسان
د) حس شنوایی انسان
4. خداوند در آیه «وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِکُمْ» چه چیزی را نشانه خود می‌‌داند؟
الف) آسمان‌ها
ب) زمین
ج) اختلاف زبان‌ها
د) همه موارد*

۱۲. غفلت انسان‎ها از قرآن

  • خداوند در قرآن کریم نشانه‌های زیادی از خود ما، بیرون از ما، زیر پای ما، بالای سر ما و... برای معرفی خودش ارائه کرده است. با این حال، این نشانه‌ها اثرگذار نیستند و انسان‌ها نسبت به آنها بی‌توجه هستند، از این رو، خداوند پیامبر و کتاب آسمانی می‌فرستد تا مردم را نسبت به این نشانه‌ها آگاه کند.
  • از سوی دیگر، این نشانه‌ها زمانی اثرگذار هستند که با نشان‌دار ارتباط داشته باشند.
  • عبارات «یعقلون»، «یتفکرون»، «انظر... یفقهون»، تعبیرهایی هستند که ارتباط نشانه با نشان‌دار را یادآوری می‌کنند و تذکر می‌دهند که اینها نشانه هستند و اگر فکر و تأمل نکنید مثل خیلی چیزهای دیگر از آن عبور می‌کنید و به آنها توجه نمی‌کنید.

آزمون
1. نشانه‌های خداشناسی وقتی می‌ توانند برای ما نشانه باشند که ...... .
الف) توجه به نشانه بودن آنها داشته باشیم
ب) در آنها تفکر و تأمل کنیم
ج) در موضع انکار نباشیم
د) همه موارد *

2. آیه «وَکَأَیِّن مِّنْ آیَةٍ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْ‌ضِ یَمُرُّ‌ونَ عَلَیْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِ‌ضُونَ» ناظر بر چه نکته‌ای است؟
الف) وجود نشانه‌های خداوند در زمین و آسمان‌ها
ب) بی‌توجهی مردم به نشانه‌های خداوند در آسمان‌ها و زمین *
ج) ارتباط نشان با نشا‌دار
د) همه موارد

3. نشانه‌های خداشناسی نشانه‌های عرفی هستند یا برهان منطقی؟
الف) برهان منطقی
ب) نشانه‌های عرفی
ج) هم نشانه‌های عرفی و هم برهان منطقی *
د) هیچ‌کدام

۱۳. قیاس استثنایی

  • در ارائه برهان‎های عقلی برای معرفی خداوند نیاز به قیاس داریم.
  • برهان: جایی که مقدمات قیاس موجب یقین شود.
  • قیاس، چند قضیه است که در کنار هم قرار می‌گیرند و ذاتاً به گونه‌ای هستند که نتیجه‌بخش هستند.
  • قیاس عموماً به دو دسته تقسیم می‌شود: 1. قیاس استثنایی؛ 2. قیاس اقترانی.
    • قیاس استثنایی، از این رو قیاس استثنایی نامیده شده که در آن حرف استثنا به کار برده شده و معمولاً نتیجه در دل خود مقدمات است.
    • قیاس اقترانی، یعنی قضایایی که در کنار هم قرار می‌گیرند و ما از آن مقدمات نتیجه به دست می‌ آوریم و نتیجه در مقدمه نیست.
      • قیاس اقترانی حملی یعنی قیاسی که موضوع بر محمول حمل می‌شود.
      • در قیاس اقترانی شرطی همان طور که از اسمش پیداست، در واقع نتیجه تابع تحقق شرط است. یعنی اگر آن شرط محقق شد، نتیجه هم محقق خواهد شد.

آزمون
1. هرگاه نتیجه در دل مقدمات نهفته باشد آن قیاس ...... است.
الف) قیاس شرطی
ب) قیاس استثنایی *
ج) قیاس اقترانی
د) قیاس حملی

2. قیاس «اگر خورشید برآید روز می‌شود»، قیاس ...... است.
الف) قیاس شرطی *
ب) قیاس استثنایی
ج) قیاس حملی
د) هیچ‌کدام

3. جایی که مقدمات قیاس موجب یقین شود، آن جا را اصطلاحاً ...... می‌ گویند.
الف) قیاس شرطی
ب) قیاس استثنایی
ج) قیاس حملی
د) برهان*

۱۴. ضرورت اقامه براهین

  • اقامه برهان و استدلال، احتجاج و دلیل آوردن، جزء نیازهای ذاتی انسان است، در بحث‌های خداشناسی هم نیاز به اقامه برهان داریم.
  • برهان‌های قابل استناد به قرآن کریم یا قابل استفاده از آیات قرآن کریم را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: الف. برهان کلامی؛ ب. برهان فلسفی؛ ج. عقلی.
  • متکلمان دو برهان دارند:
    • برهان حدوث در کلام اسلامی ‌از اهمیت بسیاری برخوردار است؛ تا جایی که به عنوان طریق ویژه متکلمان در اثبات خدا نامیده شده است.
    • برهان نظم نسبت به برهان حدوث در میان متکلمان اسلامی ‌و مسیحی از سابقه بیشتری برخوردار است، تقریرهای زیادی از آن در میان متکلمان مسلمان از جمله ابوبکر باقلانی، ابویوسف کندی و افلاطون فیلسوف یونانی صورت گرفته است. از این برهان به اتقان صنع، برهان غایت‌شناسانه، برهان الاهیات طبیعی، دلیل عنایت هم یاد شده است.

آزمون
1. چه مواقعی نیاز به اقامه برهان احساس می‌شود؟
الف) مراحل حساس، پیچیده و مبهم زندگی
ب) شناخت امور ماورای طبیعت
ج) شناخت امور غیر حسی
د) همه موارد *

2. آیه «أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَیْرِ شَیْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ» ناظر به برهان ...... است.
الف) برهان حدوث *
ب) برهان نظم
ج) برهان غایت‌شناسانه
د) برهان اتقان صنع

3. آیه «سَبِّحِ اسْمَ رَ‌بِّکَ الْأَعْلَى الَّذِی خَلَقَ فَسَوَّى وَالَّذِی قَدَّرَ‌ فَهَدَى» ناظر به برهان ..... است.
الف) برهان اتقان صنع
ب) برهان نظم
ج) برهان غایت‌شناسانه
د) همه موارد*

۱۵. برهان نظم در قرآن

1. کدام یک از براهین متکلمان برای اثبات وجود خدا قابل انطباق با آیات خداوند در قرآن کریم است؟
الف) برهان نظم
ب) برهان حدوث
ج) برهان حدوث و برهان نظم *
د) هیچ‌کدام

2. گزینه صحیح کدام است؟
الف) مجموعه‌‌ای از یک چیز را که با هم هماهنگی‌های لازم داشته باشند نظم گویند
ب) مجموعه‌ای از یک چیز را که با هم هماهنگی‌های لازم داشته باشند و هدفی را تعقیب کنند، نظم گویند *
ج) مجموعه‌ای از یک چیز را که دارای آهنگ واحد، انسجام لازم و انسجام درونی است، نظم گویند
د) هیچ‌کدام

3. آیه «وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ کُلٌّ یَجْرِی لِأَجَلٍ مُسَمًّى» ناظر به برهان ..... است.
الف) برهان حدوث
ب) برهان نظم *
ج) برهان عقلی    
د) برهان فلسفی

۱۶. اشکالات برهان نظم

1. اشکال دیوید هیوم به کدام بخش از برهان نظم است؟
الف) صغرا *
ب) کبرا
ج) نتیجه
د) همه موارد
2. اشکال پلانتینگا به کدام بخش از برهان نظم است؟
الف) صغرا     
ب) کبرا *
ج) نتیجه
د) همه موارد
3. آیه «وَالشَّمْسُ تَجْرِی لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا» ناظر به ..... است؟
الف) وجود حرکت در عالم هستی *
ب) وجود نظم در عالم هستی
ج) حادث بودن عالم هستی
د) هیچ‌کدام

۱۷. برهان وجوب و امکان

1. پدیده‌های عالم ...... هستند.
الف) واجب الوجود
ب) ممکن الوجود*
ج) ممتنع الوجود    
د) هر سه مورد

2. واژه فلسفی ..... معادل واژه «الله» در قرآن است.
الف) واجب الوجود*
ب) ممکن الوجود
ج) ممتنع الوجود    
د) هر سه مورد

3. آیه «یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاء إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ» ناظر به برهان .... است.
الف) برهان صدیقین
ب) برهان وجوب و امکان*
ج) برهان نظم    
د) برهان حدوث

4. آیه «هَلْ أَتَی عَلَی الْإِنسَانِ حِینٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ یَکُن شَیْئًا مَّذْکُورًا» ناظر به برهان ...... است.
الف) برهان صدیقین
ب) برهان وجوب و امکان*
ج) برهان نظم
د) برهان حدوث

۱۸. تقریر برهان صدیقین

۱۹. فطرت

۲۰. آیه فطرت و آیه ذر

۲۱. دیدگاه‎های به آیه ذر

۲۲. دیدگاه علامه به آیه ذر


        

2000-2016 CMS Fadak. ||| Version : 4.2-b1 ||| This page was produced in : 0.002 Seconds